Hồ sơ học tập nguyên gốc — Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945
Châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất
Chiến tranh để lại tổn thất, bất ổn xã hội và những mâu thuẫn của trật tự Véc-xai - Oa-sinh-tơn. Cao trào cách mạng phát triển, nhiều đảng cộng sản ra đời. Sau giai đoạn phục hồi ngắn, khủng hoảng kinh tế 1929–1933 làm sản xuất suy giảm, thất nghiệp tăng và xung đột xã hội sâu sắc. Không nhầm suy giảm sản xuất với thiên tai tự nhiên; đây là khủng hoảng của nền kinh tế tư bản trong những điều kiện lịch sử cụ thể.
Hai con đường ứng phó
Ở Đức, lực lượng phát xít lợi dụng khủng hoảng, chủ nghĩa phục thù và sự ủng hộ của một bộ phận giới cầm quyền; Hít-le lên nắm quyền năm 1933, thiết lập độc tài và chuẩn bị chiến tranh. Một số nước khác tiến hành cải cách để duy trì chế độ nghị viện. Không coi khủng hoảng tự động gây phát xít ở mọi nơi; kết quả còn phụ thuộc tương quan chính trị, phong trào xã hội và lựa chọn của các lực lượng.
Nước Mỹ và Chính sách mới
Mỹ phát triển mạnh trong thập niên 1920 nhưng khủng hoảng từ 1929 gây đổ vỡ ngân hàng, thất nghiệp. Từ 1933, Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven thực hiện Chính sách mới: nhà nước can thiệp cứu trợ, phục hồi kinh tế, điều chỉnh tài chính và quan hệ lao động. Chính sách góp phần ổn định xã hội, bảo vệ chế độ dân chủ tư sản, không xoá mọi mâu thuẫn. Trục: 1929 khủng hoảng → 1933 Hít-le cầm quyền ở Đức, Ru-dơ-ven triển khai Chính sách mới ở Mỹ → 1939 chiến tranh bùng nổ.
Phong trào 1918–1923 và Quốc tế Cộng sản
Sau chiến tranh, công nhân và nhiều tầng lớp châu Âu đấu tranh mạnh. Tại Đức, cách mạng tháng 11-1918 lật chế độ quân chủ; Đảng Cộng sản Đức ra đời cuối 1918. Bãi công phát triển ở Anh, Pháp, I-ta-li-a, có cả yêu sách kinh tế và chính trị. Nhu cầu phối hợp quốc tế dẫn tới Quốc tế Cộng sản thành lập tháng 3-1919 ở Mát-xcơ-va với vai trò Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích. Tổ chức tiến hành bảy đại hội trong 1919–1943; Đại hội II năm 1920 thảo luận vấn đề dân tộc, thuộc địa, tác động lựa chọn con đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc. Tổ chức tự giải tán 1943 trong hoàn cảnh quốc tế thay đổi. Phong trào công nhân, tổ chức quốc tế và quá trình phát xít hoá là các quá trình có liên hệ nhưng không đồng nhất; ở I-ta-li-a, chế độ phát xít đẩy mạnh quân sự hoá và xâm lược châu Phi.