Lịch sử và Địa lí 9
Lịch sử và Địa líLớp 9Phần 1. Lịch sử – Chương 1. Thế giới từ năm 1918 đến năm 1945

Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

Mục tiêu bài học

  • Trình bày và phân tích: Châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất; Hai con đường ứng phó.
  • Vận dụng kiến thức, đối chiếu nguồn, nêu giới hạn và giải pháp phù hợp.

Bài giảng

Châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất

Chiến tranh để lại tổn thất, bất ổn xã hội và những mâu thuẫn của trật tự Véc-xai - Oa-sinh-tơn. Cao trào cách mạng phát triển, nhiều đảng cộng sản ra đời. Sau giai đoạn phục hồi ngắn, khủng hoảng kinh tế 1929–1933 làm sản xuất suy giảm, thất nghiệp tăng và xung đột xã hội sâu sắc. Không nhầm suy giảm sản xuất với thiên tai tự nhiên; đây là khủng hoảng của nền kinh tế tư bản trong những điều kiện lịch sử cụ thể.

Hai con đường ứng phó

Ở Đức, lực lượng phát xít lợi dụng khủng hoảng, chủ nghĩa phục thù và sự ủng hộ của một bộ phận giới cầm quyền; Hít-le lên nắm quyền năm 1933, thiết lập độc tài và chuẩn bị chiến tranh. Một số nước khác tiến hành cải cách để duy trì chế độ nghị viện. Không coi khủng hoảng tự động gây phát xít ở mọi nơi; kết quả còn phụ thuộc tương quan chính trị, phong trào xã hội và lựa chọn của các lực lượng.

Nước Mỹ và Chính sách mới

Mỹ phát triển mạnh trong thập niên 1920 nhưng khủng hoảng từ 1929 gây đổ vỡ ngân hàng, thất nghiệp. Từ 1933, Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven thực hiện Chính sách mới: nhà nước can thiệp cứu trợ, phục hồi kinh tế, điều chỉnh tài chính và quan hệ lao động. Chính sách góp phần ổn định xã hội, bảo vệ chế độ dân chủ tư sản, không xoá mọi mâu thuẫn. Trục: 1929 khủng hoảng → 1933 Hít-le cầm quyền ở Đức, Ru-dơ-ven triển khai Chính sách mới ở Mỹ → 1939 chiến tranh bùng nổ.

Phong trào 1918–1923 và Quốc tế Cộng sản

Sau chiến tranh, công nhân và nhiều tầng lớp châu Âu đấu tranh mạnh. Tại Đức, cách mạng tháng 11-1918 lật chế độ quân chủ; Đảng Cộng sản Đức ra đời cuối 1918. Bãi công phát triển ở Anh, Pháp, I-ta-li-a, có cả yêu sách kinh tế và chính trị. Nhu cầu phối hợp quốc tế dẫn tới Quốc tế Cộng sản thành lập tháng 3-1919 ở Mát-xcơ-va với vai trò Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích. Tổ chức tiến hành bảy đại hội trong 1919–1943; Đại hội II năm 1920 thảo luận vấn đề dân tộc, thuộc địa, tác động lựa chọn con đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc. Tổ chức tự giải tán 1943 trong hoàn cảnh quốc tế thay đổi. Phong trào công nhân, tổ chức quốc tế và quá trình phát xít hoá là các quá trình có liên hệ nhưng không đồng nhất; ở I-ta-li-a, chế độ phát xít đẩy mạnh quân sự hoá và xâm lược châu Phi.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    So sánh phản ứng của Đức và Mỹ trước khủng hoảng, tránh giải thích một nguyên nhân duy nhất.

    Xem lời giải

    Cả hai đều chịu khủng hoảng sản xuất, thất nghiệp và bất ổn. Ở Đức, phát xít lên cầm quyền, thiết lập độc tài, quân sự hoá và đẩy mạnh xâm lược. Mỹ thực hiện Chính sách mới với can thiệp nhà nước và cải cách trong khuôn khổ dân chủ tư sản. Sự khác nhau cho thấy khủng hoảng là bối cảnh quan trọng nhưng không quyết định máy móc một kết quả. Cần xem truyền thống thể chế, lực lượng chính trị, phong trào đấu tranh và lựa chọn của giới cầm quyền.

Ghi nhớ

1929: Khủng hoảng kinh tế khởi phát ở Mỹ; 1933: Chính sách mới được thực hiện; 1939: Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Dễ nhầm

  • Không suy kết luận vượt phạm vi chứng cứ; phân biệt số liệu thực, dữ liệu làm tròn và tình huống minh hoạ.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Hồ sơ học tập nguyên gốc — Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945

    Châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất

    Chiến tranh để lại tổn thất, bất ổn xã hội và những mâu thuẫn của trật tự Véc-xai - Oa-sinh-tơn. Cao trào cách mạng phát triển, nhiều đảng cộng sản ra đời. Sau giai đoạn phục hồi ngắn, khủng hoảng kinh tế 1929–1933 làm sản xuất suy giảm, thất nghiệp tăng và xung đột xã hội sâu sắc. Không nhầm suy giảm sản xuất với thiên tai tự nhiên; đây là khủng hoảng của nền kinh tế tư bản trong những điều kiện lịch sử cụ thể.

    Hai con đường ứng phó

    Ở Đức, lực lượng phát xít lợi dụng khủng hoảng, chủ nghĩa phục thù và sự ủng hộ của một bộ phận giới cầm quyền; Hít-le lên nắm quyền năm 1933, thiết lập độc tài và chuẩn bị chiến tranh. Một số nước khác tiến hành cải cách để duy trì chế độ nghị viện. Không coi khủng hoảng tự động gây phát xít ở mọi nơi; kết quả còn phụ thuộc tương quan chính trị, phong trào xã hội và lựa chọn của các lực lượng.

    Nước Mỹ và Chính sách mới

    Mỹ phát triển mạnh trong thập niên 1920 nhưng khủng hoảng từ 1929 gây đổ vỡ ngân hàng, thất nghiệp. Từ 1933, Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven thực hiện Chính sách mới: nhà nước can thiệp cứu trợ, phục hồi kinh tế, điều chỉnh tài chính và quan hệ lao động. Chính sách góp phần ổn định xã hội, bảo vệ chế độ dân chủ tư sản, không xoá mọi mâu thuẫn. Trục: 1929 khủng hoảng → 1933 Hít-le cầm quyền ở Đức, Ru-dơ-ven triển khai Chính sách mới ở Mỹ → 1939 chiến tranh bùng nổ.

    Phong trào 1918–1923 và Quốc tế Cộng sản

    Sau chiến tranh, công nhân và nhiều tầng lớp châu Âu đấu tranh mạnh. Tại Đức, cách mạng tháng 11-1918 lật chế độ quân chủ; Đảng Cộng sản Đức ra đời cuối 1918. Bãi công phát triển ở Anh, Pháp, I-ta-li-a, có cả yêu sách kinh tế và chính trị. Nhu cầu phối hợp quốc tế dẫn tới Quốc tế Cộng sản thành lập tháng 3-1919 ở Mát-xcơ-va với vai trò Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích. Tổ chức tiến hành bảy đại hội trong 1919–1943; Đại hội II năm 1920 thảo luận vấn đề dân tộc, thuộc địa, tác động lựa chọn con đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc. Tổ chức tự giải tán 1943 trong hoàn cảnh quốc tế thay đổi. Phong trào công nhân, tổ chức quốc tế và quá trình phát xít hoá là các quá trình có liên hệ nhưng không đồng nhất; ở I-ta-li-a, chế độ phát xít đẩy mạnh quân sự hoá và xâm lược châu Phi.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chính sách mới ở Mỹ thể hiện điều gì?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép mốc/khái niệm với nội dung đúng trong hồ sơ.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Dựa trên hồ sơ, đánh giá từng nhận định độc lập về sự kiện và cách suy luận.

    ÝĐúngSai
    a)Khủng hoảng kinh tế khiến mọi nước tất yếu chọn phát xít.
    b)Đức 1933 và Mỹ 1933 có cách ứng phó khác nhau.
    c)Chính sách mới tăng can thiệp nhà nước.
    d)Phát xít hoá còn liên quan lực lượng, thể chế và lựa chọn chính trị.
  5. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thông tin hoàn thành cặp: 1933 → .

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    So sánh phản ứng của Đức và Mỹ trước khủng hoảng, tránh giải thích một nguyên nhân duy nhất.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ hồ sơ, trình bày và giải thích nội dung “Hai con đường ứng phó” bằng một đoạn 100–180 chữ, nêu một giới hạn khi sử dụng thông tin.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Lập bảng ba hàng theo các mục 1929, 1933, 1939; mỗi hàng ghi nội dung đúng và ý nghĩa trong bài.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết một kết luận có điều kiện cho vấn đề “So sánh phản ứng của Đức và Mỹ trước khủng hoảng, tránh giải thích một nguyên nhân duy nhất.”, sau đó đề xuất nguồn hoặc cách kiểm tra tiếp. Không nhận đã khảo sát nếu chưa thực hiện.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay