Lịch sử và Địa lí 9
Lịch sử và Địa líLớp 9Phần 4. Lịch sử – Chương 4. Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975

Việt Nam kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược giai đoạn 1946 – 1950

Mục tiêu bài học

  • Trình bày và phân tích: Bùng nổ và đường lối; Đô thị và Việt Bắc 1947.
  • Vận dụng kiến thức, đối chiếu nguồn, nêu giới hạn và giải pháp phù hợp.

Bài giảng

Bùng nổ và đường lối

Pháp mở rộng xâm lược, các cuộc đàm phán không ngăn được nguy cơ chiến tranh; cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ ngày 19-12-1946. Đường lối toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh và tranh thủ ủng hộ quốc tế xuất phát từ tương quan lực lượng, mục tiêu độc lập. Toàn diện gồm quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, ngoại giao; tự lực không có nghĩa từ chối giúp đỡ.

Đô thị và Việt Bắc 1947

Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 từ cuối 1946 nhằm giam chân địch, tạo điều kiện cơ quan lãnh đạo, lực lượng và nhân dân rút về căn cứ chuẩn bị lâu dài. Thu - đông 1947, Pháp tấn công Việt Bắc với ý đồ tiêu diệt cơ quan đầu não, phá căn cứ, kết thúc chiến tranh nhanh. Quân dân Việt Nam đánh trả trên nhiều hướng, bảo vệ căn cứ, làm thất bại kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh. Phân biệt mục tiêu giam chân ở đô thị với chủ động tiêu diệt toàn bộ địch ngay từ đầu.

Biên giới 1950 và xây dựng hậu phương

Trong hoàn cảnh quốc tế có thuận lợi mới và nhu cầu mở thông liên lạc, Việt Nam chủ động mở chiến dịch Biên giới thu - đông 1950. Đông Khê bị tiến công, quân Pháp trên đường số 4 bị đánh bại; tuyến biên giới được khai thông, căn cứ mở rộng, thế chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ được nâng lên. Hậu phương phát triển sản xuất, giáo dục, chính quyền, góp sức cho tiền tuyến. Các chiến dịch gắn hậu cần và chính trị chứ không chỉ tác chiến.

Diễn biến trên các hướng và các mặt trận khác

Cuối 1946–đầu 1947, chiến đấu ở Hà Nội tại Bắc Bộ Phủ, Bưu điện Bờ Hồ, ga Hàng Cỏ cùng các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 làm tiêu hao, giam chân địch để lực lượng rút an toàn. Tại Việt Bắc 1947, phía đông có phục kích trên đường số 4, khu Bản Sao–Bông Lau; phía tây có các trận trên sông Lô, Đoan Hùng, Khe Lau. Biên giới 1950 mở bằng tiến công Đông Khê, sau đó đánh quân Pháp trên đường số 4, mở thông liên lạc quốc tế. Về chính trị, bộ máy chính quyền được củng cố sau chuyển lên căn cứ. Đầu 1950, Trung Quốc, Liên Xô và một số nước công nhận, đặt quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Tăng gia, xí nghiệp quốc phòng và dân dụng ở vùng tự do tạo nguồn lực. Hội nghị Văn hoá 1948, Bình dân học vụ và cải cách giáo dục 1950 bồi dưỡng lực lượng. Các mặt trận hỗ trợ nhau, không chỉ có thắng lợi tác chiến.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    So sánh hoàn cảnh, nét chính và kết quả Việt Bắc 1947 với Biên giới 1950.

    Xem lời giải

    Việt Bắc 1947 là phản công trước cuộc tiến công của Pháp vào căn cứ; quân dân đánh trên nhiều hướng, bảo vệ cơ quan đầu não và căn cứ, làm thất bại ý đồ kết thúc nhanh. Biên giới 1950 do Việt Nam chủ động mở trong hoàn cảnh quốc tế mới, nhằm mở thông biên giới, tiêu diệt lực lượng địch và củng cố căn cứ. Tiến công Đông Khê, đánh lực lượng trên đường số 4 đem lại thắng lợi, mở liên lạc và nâng thế chủ động. Hai chiến dịch thể hiện chuyển biến từ bảo vệ căn cứ đến chủ động tiến công, không phải hai tên gọi của cùng một chiến dịch.

Ghi nhớ

19-12-1946: Kháng chiến toàn quốc bùng nổ; 1947: Chiến dịch Việt Bắc thu - đông; 1950: Chiến dịch Biên giới thu - đông.

Dễ nhầm

  • Không suy kết luận vượt phạm vi chứng cứ; phân biệt số liệu thực, dữ liệu làm tròn và tình huống minh hoạ.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Hồ sơ học tập nguyên gốc — Việt Nam kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược giai đoạn 1946 – 1950

    Bùng nổ và đường lối

    Pháp mở rộng xâm lược, các cuộc đàm phán không ngăn được nguy cơ chiến tranh; cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ ngày 19-12-1946. Đường lối toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh và tranh thủ ủng hộ quốc tế xuất phát từ tương quan lực lượng, mục tiêu độc lập. Toàn diện gồm quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, ngoại giao; tự lực không có nghĩa từ chối giúp đỡ.

    Đô thị và Việt Bắc 1947

    Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 từ cuối 1946 nhằm giam chân địch, tạo điều kiện cơ quan lãnh đạo, lực lượng và nhân dân rút về căn cứ chuẩn bị lâu dài. Thu - đông 1947, Pháp tấn công Việt Bắc với ý đồ tiêu diệt cơ quan đầu não, phá căn cứ, kết thúc chiến tranh nhanh. Quân dân Việt Nam đánh trả trên nhiều hướng, bảo vệ căn cứ, làm thất bại kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh. Phân biệt mục tiêu giam chân ở đô thị với chủ động tiêu diệt toàn bộ địch ngay từ đầu.

    Biên giới 1950 và xây dựng hậu phương

    Trong hoàn cảnh quốc tế có thuận lợi mới và nhu cầu mở thông liên lạc, Việt Nam chủ động mở chiến dịch Biên giới thu - đông 1950. Đông Khê bị tiến công, quân Pháp trên đường số 4 bị đánh bại; tuyến biên giới được khai thông, căn cứ mở rộng, thế chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ được nâng lên. Hậu phương phát triển sản xuất, giáo dục, chính quyền, góp sức cho tiền tuyến. Các chiến dịch gắn hậu cần và chính trị chứ không chỉ tác chiến.

    Diễn biến trên các hướng và các mặt trận khác

    Cuối 1946–đầu 1947, chiến đấu ở Hà Nội tại Bắc Bộ Phủ, Bưu điện Bờ Hồ, ga Hàng Cỏ cùng các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 làm tiêu hao, giam chân địch để lực lượng rút an toàn. Tại Việt Bắc 1947, phía đông có phục kích trên đường số 4, khu Bản Sao–Bông Lau; phía tây có các trận trên sông Lô, Đoan Hùng, Khe Lau. Biên giới 1950 mở bằng tiến công Đông Khê, sau đó đánh quân Pháp trên đường số 4, mở thông liên lạc quốc tế. Về chính trị, bộ máy chính quyền được củng cố sau chuyển lên căn cứ. Đầu 1950, Trung Quốc, Liên Xô và một số nước công nhận, đặt quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Tăng gia, xí nghiệp quốc phòng và dân dụng ở vùng tự do tạo nguồn lực. Hội nghị Văn hoá 1948, Bình dân học vụ và cải cách giáo dục 1950 bồi dưỡng lực lượng. Các mặt trận hỗ trợ nhau, không chỉ có thắng lợi tác chiến.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mục đích chiến đấu ở đô thị cuối năm 1946 là gì?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép mốc/khái niệm với nội dung đúng trong hồ sơ.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Dựa trên hồ sơ, đánh giá từng nhận định độc lập về sự kiện và cách suy luận.

    ÝĐúngSai
    a)Chiến đấu đô thị 1946 có mục tiêu giữ mọi phố vô thời hạn.
    b)Việt Bắc 1947 là phản công trước cuộc tiến công của Pháp.
    c)Biên giới 1950 do Việt Nam chủ động mở.
    d)Tự lực cánh sinh có nghĩa từ chối mọi giúp đỡ quốc tế.
  5. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thông tin hoàn thành cặp: 1947 → .

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    So sánh hoàn cảnh, nét chính và kết quả Việt Bắc 1947 với Biên giới 1950.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ hồ sơ, trình bày và giải thích nội dung “Đô thị và Việt Bắc 1947” bằng một đoạn 100–180 chữ, nêu một giới hạn khi sử dụng thông tin.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Lập bảng ba hàng theo các mục 19-12-1946, 1947, 1950; mỗi hàng ghi nội dung đúng và ý nghĩa trong bài.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết một kết luận có điều kiện cho vấn đề “So sánh hoàn cảnh, nét chính và kết quả Việt Bắc 1947 với Biên giới 1950.”, sau đó đề xuất nguồn hoặc cách kiểm tra tiếp. Không nhận đã khảo sát nếu chưa thực hiện.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay