Lịch sử và Địa lí 8
Lịch sử và Địa líLớp 8Phần 3. Lịch sử · Chương 3: Việt Nam từ đầu thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII

Bài 5. Cuộc xung đột Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn

Mục tiêu bài học

  • Hiểu và giải thích được nội dung trọng tâm của “Cuộc xung đột Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn”.
  • Đọc dữ kiện, phân biệt kết quả với suy luận và trình bày giải pháp hoặc nhận xét có điều kiện, đúng nguồn.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Đầu thế kỉ XVI, triều Lê sơ suy yếu, tranh chấp quyền lực và nổi dậy làm trật tự chính trị bất ổn. Năm 1527, Mạc Đăng Dung lập nhà Mạc, hình thành Bắc triều. Từ 1533, lực lượng phục dựng nhà Lê hình thành Nam triều ở Thanh Hóa. Xung đột kéo dài, năm 1592 lực lượng Nam triều chiếm Thăng Long, nhà Mạc rút khỏi trung tâm nhưng còn tiếp tục tồn tại ở Cao Bằng một thời gian. Không gọi Nam–Bắc triều là chiến tranh giữa hai quốc gia hiện đại: đó là tranh chấp chính trị trong lịch sử Đại Việt.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Trong lực lượng phục dựng nhà Lê, thế lực Trịnh và Nguyễn ngày càng cạnh tranh. Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa năm 1558 tạo cơ sở riêng ở phía Nam. Từ 1627 đến 1672, chiến tranh Trịnh–Nguyễn diễn ra nhiều lần; hai bên chia cắt lâu dài, ranh giới chủ yếu ở sông Gianh. Đàng Ngoài do chúa Trịnh nắm quyền bên cạnh vua Lê; Đàng Trong do chúa Nguyễn cai quản. Tranh quyền lợi giữa các tập đoàn phong kiến, không phải khác biệt nguồn gốc dân tộc, là nguyên nhân quan trọng. Hậu quả gồm tổn thất người và của, sinh kế gián đoạn, đất nước chia cắt; đồng thời mỗi vùng tiếp tục biến đổi kinh tế, văn hóa, không phải hoàn toàn ngừng phát triển.

Khái niệm chính

1527
Mạc Đăng Dung lập nhà Mạc
1533
Hình thành lực lượng Nam triều phục dựng nhà Lê
1592
Nam triều chiếm Thăng Long
1627–1672
Chiến tranh Trịnh–Nguyễn

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Thẻ tự viết: A–Nam/Bắc triều, B–Trịnh/Nguyễn. Một nhóm đặt cùng mốc 1627 cho cả hai, gọi nguyên nhân là người hai miền vốn không thể chung sống.

    Sửa bảng sự kiện và giải thích nguyên nhân, diễn biến chính, hậu quả của hai xung đột.

    Xem lời giải

    Nam–Bắc triều gắn việc lập nhà Mạc 1527, phục dựng nhà Lê 1533 và chiếm Thăng Long 1592; không bắt đầu cùng mốc 1627. Trịnh–Nguyễn giao chiến 1627–1672 rồi chia cắt Đàng Ngoài, Đàng Trong, gắn ranh giới sông Gianh. Nguyên nhân là tranh chấp quyền lực của các tập đoàn phong kiến; hậu quả là tổn thất và chia cắt, không được gán cho bản chất hay thù ghét tự nhiên của cư dân hai miền.

Ghi nhớ

1527: Mạc Đăng Dung lập nhà Mạc; 1533: Hình thành lực lượng Nam triều phục dựng nhà Lê; 1592: Nam triều chiếm Thăng Long; 1627–1672: Chiến tranh Trịnh–Nguyễn.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô tả nào phù hợp với “1527”?

  3. Câu 3Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Kiểm tra từng liên hệ; không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.

    ÝĐúngSai
    a)1527: Mạc Đăng Dung lập nhà Mạc.
    b)1533: Nam triều chiếm Thăng Long.
    c)1592: Hình thành lực lượng Nam triều phục dựng nhà Lê.
    d)1627–1672: Chiến tranh Trịnh–Nguyễn.
  5. Đọc ngữ liệu

    Thẻ tự viết: A–Nam/Bắc triều, B–Trịnh/Nguyễn. Một nhóm đặt cùng mốc 1627 cho cả hai, gọi nguyên nhân là người hai miền vốn không thể chung sống.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Sửa bảng sự kiện và giải thích nguyên nhân, diễn biến chính, hậu quả của hai xung đột.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 4Tự luận

    Vì sao mốc 1592 không có nghĩa mọi lực lượng nhà Mạc lập tức biến mất?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Địa điểm nào gắn ranh giới chủ yếu của sự chia cắt Trịnh–Nguyễn?

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết lời thuyết minh ngắn cho sơ đồ hai xung đột, phân biệt triều đình với người dân.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay