Kiến thức và mối liên hệ
Từ thế kỉ XVI đến XVIII, dòng người vào phía Nam gia tăng, gắn tìm đất, sinh kế và những chính sách tổ chức khai khẩn của chính quyền chúa Nguyễn. Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa năm 1558 là mốc chính trị quan trọng; cư dân tiếp tục khai phá vào Nam Trung Bộ và Nam Bộ qua nhiều giai đoạn. Vùng đất phía Nam không phải nơi hoàn toàn vắng người: cộng đồng Việt, Chăm, Khmer, Hoa và những cộng đồng khác cùng có vai trò trong lao động, giao lưu và hình thành đời sống địa phương. Phân biệt hoạt động khai khẩn đất đai với toàn bộ quá trình xác lập, tổ chức quản lí lãnh thổ; không giải thích chỉ bằng công lao một người.