Lịch sử và Địa lí 8
Lịch sử và Địa líLớp 8Phần 2. Lịch sử · Chương 2: Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX

Bài 4. Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX

Mục tiêu bài học

  • Hiểu và giải thích được nội dung trọng tâm của “Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX”.
  • Đọc dữ kiện, phân biệt kết quả với suy luận và trình bày giải pháp hoặc nhận xét có điều kiện, đúng nguồn.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Đông Nam Á nằm trên những tuyến hàng hải nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, có sản vật và thị trường hấp dẫn thương nhân phương Tây. Từ thế kỉ XVI, quá trình thâm nhập bằng thương mại, truyền giáo rồi dùng sức ép và vũ lực tăng lên. Bồ Đào Nha chiếm Ma-lắc-ca năm 1511 là mốc sớm của quá trình này; về sau Hà Lan giành ưu thế tại nhiều khu vực In-đô-nê-xi-a, Tây Ban Nha thống trị Phi-líp-pin, Anh mở rộng ở Miến Điện và bán đảo Mã Lai. Không xem mọi chuyến tàu buôn là ngay lập tức thiết lập thuộc địa: sự thâm nhập và xâm chiếm diễn ra không đều, qua nhiều thế kỉ.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Đến giữa thế kỉ XIX, nhiều nước Đông Nam Á lâm vào khủng hoảng chính trị, kinh tế và chịu sức ép thực dân gia tăng. Chính sách cai trị có thể trực tiếp hoặc thông qua thế lực bản xứ, gắn kiểm soát đất đai, nguồn nguyên liệu và thị trường; nhân dân phải chịu nhiều gánh nặng. Các cuộc chống xâm lược và chống cai trị nổ ra: tiêu biểu khởi nghĩa Đi-pô-nê-gô-rô ở Gia-va 1825–1830 chống Hà Lan. Các lực lượng địa phương có điều kiện, mục tiêu cụ thể, không phải một nhà nước Đông Nam Á duy nhất. Cần tách mốc bắt đầu xâm nhập với mốc hoàn tất đô hộ ở từng nơi; những kết quả cuối thế kỉ XIX được học ở bài sau, không kéo ngược về giữa thế kỉ XIX.

Khái niệm chính

Ma-lắc-ca
Cảng chiến lược bị Bồ Đào Nha chiếm năm 1511
In-đô-nê-xi-a
Quần đảo có Gia-va, nơi Hà Lan từng mở rộng thống trị
Phi-líp-pin
Chịu sự thống trị của Tây Ban Nha
Đi-pô-nê-gô-rô
Lãnh đạo khởi nghĩa Gia-va 1825–1830

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Sơ đồ học tập bằng lời: tuyến tàu từ Ấn Độ Dương qua eo Ma-lắc-ca sang Biển Đông nối các cảng và vùng sản vật. Phiếu A ghi trao đổi hàng hóa; phiếu B ghi quân đội chiếm cảng và áp đặt quyền cai trị.

    Giải thích giá trị vị trí của eo biển và phân biệt hai loại thông tin trên phiếu.

    Xem lời giải

    Eo Ma-lắc-ca là cửa ngõ liên kết hai không gian biển lớn nên kiểm soát cảng, tuyến tàu có giá trị thương mại và chiến lược. Phiếu A mới cho thấy trao đổi; tự nó chưa đủ chứng minh thiết lập thuộc địa. Phiếu B có chiếm đóng và áp đặt cai trị, là bằng chứng khác về quyền lực cưỡng bức; cần xác định thời điểm và địa điểm cụ thể.

Ghi nhớ

Ma-lắc-ca: Cảng chiến lược bị Bồ Đào Nha chiếm năm 1511; In-đô-nê-xi-a: Quần đảo có Gia-va, nơi Hà Lan từng mở rộng thống trị; Phi-líp-pin: Chịu sự thống trị của Tây Ban Nha; Đi-pô-nê-gô-rô: Lãnh đạo khởi nghĩa Gia-va 1825–1830.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô tả nào phù hợp với “Ma-lắc-ca”?

  3. Câu 3Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Kiểm tra từng liên hệ; không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.

    ÝĐúngSai
    a)Ma-lắc-ca: Cảng chiến lược bị Bồ Đào Nha chiếm năm 1511.
    b)In-đô-nê-xi-a: Chịu sự thống trị của Tây Ban Nha.
    c)Phi-líp-pin: Quần đảo có Gia-va, nơi Hà Lan từng mở rộng thống trị.
    d)Đi-pô-nê-gô-rô: Lãnh đạo khởi nghĩa Gia-va 1825–1830.
  5. Đọc ngữ liệu

    Sơ đồ học tập bằng lời: tuyến tàu từ Ấn Độ Dương qua eo Ma-lắc-ca sang Biển Đông nối các cảng và vùng sản vật. Phiếu A ghi trao đổi hàng hóa; phiếu B ghi quân đội chiếm cảng và áp đặt quyền cai trị.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Giải thích giá trị vị trí của eo biển và phân biệt hai loại thông tin trên phiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 4Tự luận

    Vì sao không thể viết rằng mọi nước Đông Nam Á đã bị đô hộ hoàn toàn từ thế kỉ XVI?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cuộc khởi nghĩa Đi-pô-nê-gô-rô 1825–1830 gắn với địa bàn nào?

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Lập phiếu kiểm chứng cho một bản đồ lịch sử về thuộc địa, có một dòng mẫu đã điền.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay