Bài 4. Khí hậu Việt Nam · Lịch sử và Địa lí 8

Mục tiêu bài học

Hiểu và giải thích được nội dung trọng tâm của “Khí hậu Việt Nam”.
Đọc dữ kiện, phân biệt kết quả với suy luận và trình bày giải pháp hoặc nhận xét có điều kiện, đúng nguồn.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Khí hậu Việt Nam mang tính nhiệt đới ẩm gió mùa: nền nhiệt cao ở phần lớn vùng thấp, nhiều ẩm và mưa, hướng và tính chất gió thay đổi theo mùa. Miền Bắc chịu các đợt gió mùa Đông Bắc làm mùa đông lạnh hơn; phía Nam có phân hóa mùa mưa–khô rõ hơn. Gió mùa hạ đem ẩm, nhưng khi khối khí vượt núi và hạ xuống sườn khuất gió có thể tạo hiệu ứng phơn khô nóng. Vì vậy cùng mùa hạ không phải mọi sườn núi đều có lượng mưa như nhau. Thời tiết một ngày khác khí hậu được khái quát qua chuỗi quan trắc dài.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Khí hậu phân hóa theo bắc–nam, đông–tây và độ cao. Dãy Bạch Mã là ranh giới khái quát giữa hai miền khí hậu, không phải bức tường khiến thời tiết đổi đột ngột ở từng mét. Hướng núi làm khác biệt sườn đón gió, khuất gió; lên cao thường mát hơn, có các đai khí hậu trên núi. Số liệu cần đi với tên trạm, độ cao, thời kì và đơn vị; không lấy một trạm đại diện mọi nơi trong một tỉnh sau sắp xếp. Nhiệt độ trung bình năm của bài tập dùng trung bình 12 giá trị tháng; biên độ nhiệt năm bằng tháng cao nhất trừ tháng thấp nhất; tổng lượng mưa năm cộng 12 tháng. Không cộng nhiệt độ để gọi là lượng mưa, không lấy tháng mưa nhiều nhất làm tổng năm.

Khái niệm chính

Nhiệt đới: Nền nhiệt cao ở phần lớn vùng thấp
Gió mùa: Gió có thay đổi theo mùa
Hiệu ứng phơn: Khối khí xuống sườn khuất gió có thể khô nóng
Phân hóa theo độ cao: Khí hậu thường mát hơn khi lên cao

Ví dụ

Ví dụ 1
Bảng giả định tự viết: cùng ngày, điểm thấp 26°C, điểm cao 18°C; một bạn kết luận Việt Nam không có tính nhiệt đới, bạn khác nói hai số đã đủ chứng minh biến đổi khí hậu.

Phân tích hai suy luận và đề xuất dữ liệu cần thêm.
Xem lời giảiẨn lời giải
Điểm cao có thể mát do phân hóa theo độ cao, không bác bỏ nền nhiệt đới của phần lớn vùng thấp. Hai số trong một ngày là thời tiết, chưa đủ xác định xu thế khí hậu lâu dài. Cần chuỗi quan trắc dài, kiểm điều kiện đo, độ cao và bối cảnh; không bịa tốc độ biến đổi hoặc coi một trạm đại diện cả nước.

Ghi nhớ

Nhiệt đới: Nền nhiệt cao ở phần lớn vùng thấp; Gió mùa: Gió có thay đổi theo mùa; Hiệu ứng phơn: Khối khí xuống sườn khuất gió có thể khô nóng; Phân hóa theo độ cao: Khí hậu thường mát hơn khi lên cao.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

Câu 1Mức 1Ghép nối
Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.
Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.
Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Mô tả nào phù hợp với “Nhiệt đới”?
Câu 3Mức 2Nhiều đáp án
Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.
Chọn tất cả đáp án đúng
Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý
Kiểm tra từng liên hệ; không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.
ÝĐúngSai
a)Nhiệt đới: Nền nhiệt cao ở phần lớn vùng thấp.
b)Gió mùa: Khối khí xuống sườn khuất gió có thể khô nóng.
c)Hiệu ứng phơn: Gió có thay đổi theo mùa.
d)Phân hóa theo độ cao: Khí hậu thường mát hơn khi lên cao.
Đọc ngữ liệu
Bảng giả định tự viết: cùng ngày, điểm thấp 26°C, điểm cao 18°C; một bạn kết luận Việt Nam không có tính nhiệt đới, bạn khác nói hai số đã đủ chứng minh biến đổi khí hậu.
Câu 5Mức 3Tự luận
Phân tích hai suy luận và đề xuất dữ liệu cần thêm.
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay
Câu 6Mức 4Tự luận
Vì sao gió mang ẩm có thể gắn mưa ở sườn này nhưng khô nóng ở sườn khác?
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay
Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Biên độ nhiệt năm được tính bằng cách nào?
Câu 8Mức 3Tự luận
Viết quy trình ba bước đọc dữ liệu khí hậu, nêu ví dụ tính đúng đơn vị.
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay