Âu Lạc ra đời vào thế kỉ III TCN, do An Dương Vương đứng đầu; Cổ Loa là trung tâm quan trọng. Thành, hào, công cụ và vũ khí đồng là chứng cứ khảo cổ cần đặt bên cạnh truyền thuyết. Cư dân có đời sống vật chất và tinh thần phong phú: nhà sàn, lúa gạo, lễ hội và tục thờ cúng. Về tổ chức Văn Lang: đứng đầu là vua Hùng; Lạc hầu, Lạc tướng giúp việc; dưới các bộ là các làng, chạ do Bồ chính đứng đầu. Âu Lạc kế thừa nhiều nét tổ chức trước đó, do An Dương Vương đứng đầu, có trung tâm Cổ Loa và lực lượng phòng thủ được tăng cường. Sự ra đời nhà nước gắn phát triển nông nghiệp, phân hoá xã hội và nhu cầu tổ chức trị thuỷ, bảo vệ cộng đồng; không thể chỉ kể một mốc năm rồi coi đã trình bày đầy đủ sự thành lập.