NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 11. Thế giới của chúng ta

Bài 26. Những con hạc giấy

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Những con hạc giấy.
  • Thực hiện luyện viết bài văn tả người.
  • Thực hiện đọc mở rộng.

Bài giảng

Đọc: Những con hạc giấy

Xa-đa-cô chịu hậu quả nhiễm phóng xạ từ bom nguyên tử dù chiến tranh đã qua. Khi mắc bệnh, em gấp hạc giấy với hi vọng sống; nhiều trẻ em gửi hạc tới động viên. Em không qua khỏi nhưng câu chuyện thúc đẩy những người trẻ quyên góp xây nơi tưởng niệm và gửi thông điệp hòa bình. Hạc giấy vì vậy không phải phép chữa bệnh mà là biểu tượng của ước mong, lòng sẻ chia và lời nhắc ngăn chiến tranh. Cần đọc bằng sự cảm thông, không xem đây là chi tiết thần kì.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Những con hạc giấy (Theo Những mẩu chuyện lịch sử thế giới) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Ước mong được sống của một em bé trở thành lời kêu gọi gìn giữ hòa bình.

Chi tiết cần chú ý: Cô bé gấp hạc giấy tên gì? — Xa-đa-cô. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: tưởng niệm nghĩa là bày tỏ lòng nhớ thương, kính trọng người đã mất. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Luyện viết bài văn tả người

Từ ý đã chọn, viết bản hoàn chỉnh. Mỗi đoạn giữ một ý chính, dùng chi tiết làm rõ. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết. Sửa theo thứ tự nội dung trước, từ và dấu câu sau.

Quan sát nét ngoại hình nổi bật cùng lời nói, động tác trong một hoạt động. Chọn chi tiết bộc lộ tính cách, tránh liệt kê chiều cao, tóc, mắt thiếu liên kết. Mở bài giới thiệu quan hệ; thân bài tả diện mạo và việc làm; kết bài nêu tình cảm. Tôn trọng người được tả, không chế giễu ngoại hình.

Bài mẫu nguyên bản:

Bác Tư là người chăm vườn của trường em. Buổi sáng, bác thường đến trước khi tiếng trống vang. Dáng bác hơi gầy, chiếc mũ vải đã nhạt màu che mái tóc hoa râm. Em nhớ nhất đôi bàn tay rám nắng cầm kéo rất chắc nhưng chạm vào lá thì nhẹ. Bác cúi xuống xem từng gốc rồi mới tưới, không vội đổ nước thật nhiều. Thấy chúng em đứng nhìn, bác mỉm cười chỉ cách nhận ra cây đang thiếu nước. Giọng bác chậm, ấm và dễ hiểu. Nhờ bác, bồn hoa trước lớp tươi hơn, còn chúng em học được cách kiên nhẫn với một việc nhỏ.

Thực hành: Tả một người em quý trong lúc người đó làm việc, lựa chọn chi tiết bộc lộ phẩm chất.

Đọc mở rộng

Tìm một văn bản khác phù hợp chủ điểm Thế giới của chúng ta trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp. Ghi tên bài, tác giả/nguồn, ngày đọc. Chọn hai chi tiết thật từ văn bản, giải thích một từ mới bằng ngữ cảnh, viết 3–4 câu nhận xét có lí do. Chia sẻ một điểm giống và một điểm khác so với bài đang học. Nếu chưa có sách khác, dùng bản tóm tắt bài này để luyện phiếu đọc, sau đó bổ sung tác phẩm đã đọc thực tế; không ghi một cuốn em chưa đọc.

Mẫu phiếu: tên/nguồn → nhân vật hoặc đối tượng → hai chi tiết → thông điệp → câu hỏi muốn trao đổi. Khi giới thiệu, không kể hết nội dung để người nghe còn hứng thú tự đọc.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Khi mắc bệnh, em gấp hạc giấy với hi vọng sống; nhiều trẻ em gửi hạc tới động viên. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Ước mong được sống của một em bé trở thành lời kêu gọi gìn giữ hòa bình. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • tưởng niệm

    bày tỏ lòng nhớ thương, kính trọng người đã mất

Ghi nhớ

Ước mong được sống của một em bé trở thành lời kêu gọi gìn giữ hòa bình.

Dễ nhầm

  • Gấp hạc là phương thuốc chắc chắn chữa được bệnh. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Xa-đa-cô chịu hậu quả nhiễm phóng xạ từ bom nguyên tử dù chiến tranh đã qua. Khi mắc bệnh, em gấp hạc giấy với hi vọng sống; nhiều trẻ em gửi hạc tới động viên. Em không qua khỏi nhưng câu chuyện thúc đẩy những người trẻ quyên góp xây nơi tưởng niệm và gửi thông điệp hòa bình. Hạc giấy vì vậy không phải phép chữa bệnh mà là biểu tượng của ước mong, lòng sẻ chia và lời nhắc ngăn chiến tranh. Cần đọc bằng sự cảm thông, không xem đây là chi tiết thần kì.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Những con hạc giấy (Theo Những mẩu chuyện lịch sử thế giới) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Cô bé gấp hạc giấy tên gì?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn trong ba từ/cụm từ cho sẵn, từ/cụm từ nào có nghĩa “bày tỏ lòng nhớ thương, kính trọng người đã mất”? Điền đúng từ/cụm từ đã chọn, giữ dấu thanh: .

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng từ “tưởng niệm” trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Luyện viết bài văn tả người. Tả một người em quý trong lúc người đó làm việc, lựa chọn chi tiết bộc lộ phẩm chất. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Lập phiếu đọc mở rộng với tên, nguồn, hai chi tiết, một từ mới và điều em rút ra. So sánh với bài “Những con hạc giấy”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay