Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 2. Trải nghiệm và khám phá

Bài 15. Gặt chữ trên non

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Gặt chữ trên non”.
  • Thực hành Luyện từ và câu: Cách dùng và công dụng của từ điển.
  • Thực hành Viết một bài văn kể lại một câu chuyện.

Bài giảng

Đọc: Gặt chữ trên non

Lời tóm tắt mới của bài “Gặt chữ trên non” — tác giả/nguồn: Bích Ngọc. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Bài thơ theo chân một bạn nhỏ miền núi đến lớp. Đường học qua suối, rừng và những thung sâu nên rất vất vả. Âm thanh trống, sáo và chim giúp hành trình có thêm niềm vui. Bạn vẫn mang theo sách, vẫn bước về lớp học trên đồi. Hình ảnh học chữ được gợi như thu hoạch thành quả quý báu. Con chữ không chỉ thuộc trang vở mà còn mở hi vọng làm cuộc sống và quê hương tốt đẹp hơn.

Minh họa chủ điểm Trải nghiệm và khám phá

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Từ gặt vốn thuộc việc thu hoạch được chuyển sang việc học, tạo hình ảnh về thành quả lao động trí óc. Cần trân trọng nghị lực mà không xem mọi trẻ miền núi có cùng một hoàn cảnh.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Bình minh, bạn lên đường.
  2. Bạn vượt đường núi để đến trường.
  3. Việc học mở ra hi vọng cho cuộc sống.

Luyện từ và câu: Cách dùng và công dụng của từ điển

Từ điển giúp tra cách viết, nghĩa và cách dùng từ. Tìm theo thứ tự chữ cái trong tiếng đầu; đọc trọn mục từ, không chỉ nhìn một dòng gần giống. Khi một từ có nhiều nghĩa, chọn nghĩa phù hợp câu đang đọc. Nếu chưa biết chính tả, hỏi người lớn hoặc thử một mục gần đúng rồi đối chiếu. Ví dụ tra “gồ ghề” để hiểu bề mặt không bằng phẳng, không tự đoán là “rất rộng”.

Viết một bài văn kể lại một câu chuyện

Kể lại một câu chuyện đã đọc/nghe bằng lời của mình. Giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả. Mở bài giới thiệu chuyện; thân bài kể sự việc theo trình tự; kết bài nêu kết thúc và điều em hiểu. Có thể mở trực tiếp vào chuyện hoặc dẫn từ cảm nghĩ; không chép nguyên văn rồi gọi là lời kể mới.

**Trọng tâm tiết này:**Viết từ dàn ý, giữ mỗi đoạn một ý chính. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu chưa rõ; tự kiểm tra đủ yêu cầu, liên kết, chữ hoa và dấu câu. Nhờ bạn chỉ một chỗ hiểu rõ nhất, một chỗ cần hỏi lại.

Bài mẫu tự soạn:
Em thích truyện dân gian Bó đũa vì cách người cha dạy con rất gần gũi. Em xin kể lại câu chuyện bằng lời của mình.

Một người cha buồn vì các con hay bất hòa. Ông gọi các con tới, đưa cả bó đũa và nhờ từng người bẻ. Người nào cũng gắng sức mà không bẻ được. Người cha tháo dây, đưa từng chiếc cho các con thử lại. Lần này, những chiếc đũa gãy rất dễ. Ông giải thích rằng mỗi người đứng riêng thì yếu, nhưng biết gắn bó sẽ mạnh hơn. Nghe lời cha, các con hiểu ra và cố gắng nhường nhịn, giúp đỡ nhau.

Câu chuyện khiến em nhớ tới những lần cùng anh chị làm việc nhà. Em muốn biết lắng nghe để cả nhà cùng vui, thay vì chỉ cố giành phần đúng.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Kể lại một câu chuyện em biết bằng lời riêng; giữ sự việc chính và nêu điều em học được.

    Xem lời giải

    Em thích truyện dân gian Bó đũa vì cách người cha dạy con rất gần gũi. Em xin kể lại câu chuyện bằng lời của mình.

    Một người cha buồn vì các con hay bất hòa. Ông gọi các con tới, đưa cả bó đũa và nhờ từng người bẻ. Người nào cũng gắng sức mà không bẻ được. Người cha tháo dây, đưa từng chiếc cho các con thử lại. Lần này, những chiếc đũa gãy rất dễ. Ông giải thích rằng mỗi người đứng riêng thì yếu, nhưng biết gắn bó sẽ mạnh hơn. Nghe lời cha, các con hiểu ra và cố gắng nhường nhịn, giúp đỡ nhau.

    Câu chuyện khiến em nhớ tới những lần cùng anh chị làm việc nhà. Em muốn biết lắng nghe để cả nhà cùng vui, thay vì chỉ cố giành phần đúng.

Từ vựng

  • gùi

    đồ đan mang trên lưng hoặc hành động mang bằng đồ ấy

  • thung lũng

    vùng đất thấp giữa núi

  • nghị lực

    ý chí bền bỉ vượt khó

Ghi nhớ

Từ gặt vốn thuộc việc thu hoạch được chuyển sang việc học, tạo hình ảnh về thành quả lao động trí óc. Cần trân trọng nghị lực mà không xem mọi trẻ miền núi có cùng một hoàn cảnh.

Viết: Kể lại một câu chuyện đã đọc/nghe bằng lời của mình. Giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả. Mở bài giới thiệu chuyện; thân bài kể sự việc theo trình tự; kết bài nêu kết thúc và điều em hiểu. Có thể mở trực tiếp vào chuyện hoặc dẫn từ cảm nghĩ; không chép nguyên văn rồi gọi là lời kể mới.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Gặt chữ trên non” — tác giả/nguồn: Bích Ngọc. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Bài thơ theo chân một bạn nhỏ miền núi đến lớp. Đường học qua suối, rừng và những thung sâu nên rất vất vả. Âm thanh trống, sáo và chim giúp hành trình có thêm niềm vui. Bạn vẫn mang theo sách, vẫn bước về lớp học trên đồi. Hình ảnh học chữ được gợi như thu hoạch thành quả quý báu. Con chữ không chỉ thuộc trang vở mà còn mở hi vọng làm cuộc sống và quê hương tốt đẹp hơn.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Khó khăn nào được nêu trên đường đến lớp?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Bạn nhỏ bỏ việc học vì đường xa.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Bạn vượt đường núi để đến trường.
    2. 2Việc học mở ra hi vọng cho cuộc sống.
    3. 3Bình minh, bạn lên đường.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tra từ để hiểu câu, cần:

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Khi kể lại, điều nào cần được giữ?

    Bài mẫu:
    Em thích truyện dân gian Bó đũa vì cách người cha dạy con rất gần gũi. Em xin kể lại câu chuyện bằng lời của mình.

    Một người cha buồn vì các con hay bất hòa. Ông gọi các con tới, đưa cả bó đũa và nhờ từng người bẻ. Người nào cũng gắng sức mà không bẻ được. Người cha tháo dây, đưa từng chiếc cho các con thử lại. Lần này, những chiếc đũa gãy rất dễ. Ông giải thích rằng mỗi người đứng riêng thì yếu, nhưng biết gắn bó sẽ mạnh hơn. Nghe lời cha, các con hiểu ra và cố gắng nhường nhịn, giúp đỡ nhau.

    Câu chuyện khiến em nhớ tới những lần cùng anh chị làm việc nhà. Em muốn biết lắng nghe để cả nhà cùng vui, thay vì chỉ cố giành phần đúng.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Kể lại một câu chuyện em biết bằng lời riêng; giữ sự việc chính và nêu điều em học được.

    Yêu cầu thể loại: Kể lại một câu chuyện đã đọc/nghe bằng lời của mình. Giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả. Mở bài giới thiệu chuyện; thân bài kể sự việc theo trình tự; kết bài nêu kết thúc và điều em hiểu. Có thể mở trực tiếp vào chuyện hoặc dẫn từ cảm nghĩ; không chép nguyên văn rồi gọi là lời kể mới.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc lời tóm tắt thành tiếng, người lớn nghe; tiếp đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay