Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 2. Trải nghiệm và khám phá

Bài 14. Chân trời cuối phố

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Chân trời cuối phố”.
  • Thực hành Lập dàn ý cho bài văn kể lại một câu chuyện.
  • Thực hành Nói và nghe: Việc làm có ích.

Bài giảng

Đọc: Chân trời cuối phố

Lời tóm tắt mới của bài “Chân trời cuối phố” — tác giả/nguồn: Trần Đức Tiến. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Một chú cún nhỏ sống trong nhà, chưa từng đi hết dãy phố vì đường hay lầy và người lớn giữ nó lại. Chú tò mò rồi bực vì không biết cuối phố có gì. Một sáng khô ráo, cún được ra ngoài. Đến chỗ đường lên cao, chú thấy dãy phố khác, bến sông, con đò và làng bên kia. Thế giới hóa ra rộng hơn phần cún nhìn từ cổng nhà. Chú hiểu rằng khi lớn lên, mình còn nhiều điều chờ khám phá.

Minh họa chủ điểm Trải nghiệm và khám phá

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Chân trời trong truyện vừa là cảnh vật xa vừa gợi giới hạn hiểu biết được mở rộng. Sự tò mò là điểm khởi đầu, nhưng việc ra ngoài của trẻ cần người lớn và điều kiện an toàn.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Cún tò mò khi chỉ quanh quẩn ở nhà.
  2. Một sáng, chú được chạy ra cuối phố.
  3. Cảnh mới giúp chú thấy thế giới rộng hơn.

Lập dàn ý cho bài văn kể lại một câu chuyện

Kể lại một câu chuyện đã đọc/nghe bằng lời của mình. Giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả. Mở bài giới thiệu chuyện; thân bài kể sự việc theo trình tự; kết bài nêu kết thúc và điều em hiểu. Có thể mở trực tiếp vào chuyện hoặc dẫn từ cảm nghĩ; không chép nguyên văn rồi gọi là lời kể mới.

**Trọng tâm tiết này:**Chưa viết ngay thành bài dài. Ghi tên đối tượng/sự việc rồi xếp ý vào phần đầu, phần chính, phần kết. Mỗi ý lớn kèm một chi tiết thật; cắt ý trùng hoặc lạc đề. Dàn ý là bộ khung, không cần mọi câu hoàn chỉnh.

Bài mẫu tự soạn:
Em thích truyện dân gian Bó đũa vì cách người cha dạy con rất gần gũi. Em xin kể lại câu chuyện bằng lời của mình.

Một người cha buồn vì các con hay bất hòa. Ông gọi các con tới, đưa cả bó đũa và nhờ từng người bẻ. Người nào cũng gắng sức mà không bẻ được. Người cha tháo dây, đưa từng chiếc cho các con thử lại. Lần này, những chiếc đũa gãy rất dễ. Ông giải thích rằng mỗi người đứng riêng thì yếu, nhưng biết gắn bó sẽ mạnh hơn. Nghe lời cha, các con hiểu ra và cố gắng nhường nhịn, giúp đỡ nhau.

Câu chuyện khiến em nhớ tới những lần cùng anh chị làm việc nhà. Em muốn biết lắng nghe để cả nhà cùng vui, thay vì chỉ cố giành phần đúng.

Nói và nghe: Việc làm có ích

Kể một việc có ích: nêu ai cần giúp, em đã làm gì, kết quả ra sao. Tránh kể như mình luôn giỏi hơn người khác. Người nghe góp ý việc đó có an toàn và phù hợp lứa tuổi không.

Bài nói mẫu tự soạn:
Thấy góc đọc lộn xộn, em xin cô cho tổ xếp lại. Chúng em phân truyện và sách kiến thức, ghi thẻ mượn. Cuối buổi, bạn tìm sách nhanh hơn. Em vui vì một việc nhỏ đem lại ích lợi chung.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Lập dàn ý 3 phần cho yêu cầu sau: Kể lại một câu chuyện em biết bằng lời riêng; giữ sự việc chính và nêu điều em học được.

    Xem lời giải

    Mở bài: giới thiệu truyện dân gian Bó đũa. Thân bài: các con bất hòa → cha đưa cả bó đũa, không ai bẻ được → cha tháo dây, từng chiếc bị bẻ dễ dàng → cha giải thích sức mạnh đoàn kết. Kết bài: các con hiểu, biết nhường nhịn; em rút bài học biết hợp tác. Không bỏ phép thử vì đó là nguyên nhân khiến các con thay đổi.

Từ vựng

  • tò mò

    muốn biết điều chưa rõ

  • khô ráo

    không ướt, lầy

  • chân trời

    đường giới hạn xa trong tầm nhìn; còn gợi điều mới phía trước

Ghi nhớ

Chân trời trong truyện vừa là cảnh vật xa vừa gợi giới hạn hiểu biết được mở rộng. Sự tò mò là điểm khởi đầu, nhưng việc ra ngoài của trẻ cần người lớn và điều kiện an toàn.

Viết: Kể lại một câu chuyện đã đọc/nghe bằng lời của mình. Giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả. Mở bài giới thiệu chuyện; thân bài kể sự việc theo trình tự; kết bài nêu kết thúc và điều em hiểu. Có thể mở trực tiếp vào chuyện hoặc dẫn từ cảm nghĩ; không chép nguyên văn rồi gọi là lời kể mới.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Chân trời cuối phố” — tác giả/nguồn: Trần Đức Tiến. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Một chú cún nhỏ sống trong nhà, chưa từng đi hết dãy phố vì đường hay lầy và người lớn giữ nó lại. Chú tò mò rồi bực vì không biết cuối phố có gì. Một sáng khô ráo, cún được ra ngoài. Đến chỗ đường lên cao, chú thấy dãy phố khác, bến sông, con đò và làng bên kia. Thế giới hóa ra rộng hơn phần cún nhìn từ cổng nhà. Chú hiểu rằng khi lớn lên, mình còn nhiều điều chờ khám phá.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cuối phố giúp cún nhận ra điều gì?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Cún đã nhiều lần đi hết phố trước buổi sáng được kể.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Cảnh mới giúp chú thấy thế giới rộng hơn.
    2. 2Cún tò mò khi chỉ quanh quẩn ở nhà.
    3. 3Một sáng, chú được chạy ra cuối phố.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Khi kể lại, điều nào cần được giữ?

    Bài mẫu:
    Em thích truyện dân gian Bó đũa vì cách người cha dạy con rất gần gũi. Em xin kể lại câu chuyện bằng lời của mình.

    Một người cha buồn vì các con hay bất hòa. Ông gọi các con tới, đưa cả bó đũa và nhờ từng người bẻ. Người nào cũng gắng sức mà không bẻ được. Người cha tháo dây, đưa từng chiếc cho các con thử lại. Lần này, những chiếc đũa gãy rất dễ. Ông giải thích rằng mỗi người đứng riêng thì yếu, nhưng biết gắn bó sẽ mạnh hơn. Nghe lời cha, các con hiểu ra và cố gắng nhường nhịn, giúp đỡ nhau.

    Câu chuyện khiến em nhớ tới những lần cùng anh chị làm việc nhà. Em muốn biết lắng nghe để cả nhà cùng vui, thay vì chỉ cố giành phần đúng.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý 3 phần cho yêu cầu sau: Kể lại một câu chuyện em biết bằng lời riêng; giữ sự việc chính và nêu điều em học được.

    Yêu cầu thể loại: Kể lại một câu chuyện đã đọc/nghe bằng lời của mình. Giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả. Mở bài giới thiệu chuyện; thân bài kể sự việc theo trình tự; kết bài nêu kết thúc và điều em hiểu. Có thể mở trực tiếp vào chuyện hoặc dẫn từ cảm nghĩ; không chép nguyên văn rồi gọi là lời kể mới.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Thực hành Nói và nghe: Việc làm có ích: Kể một việc có ích: nêu ai cần giúp, em đã làm gì, kết quả ra sao. Tránh kể như mình luôn giỏi hơn người khác. Người nghe góp ý việc đó có an toàn và phù hợp lứa tuổi không. Ghi phiếu hoặc trình bày trước một người nghe.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay