Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 2. Trải nghiệm và khám phá

Bài 10. Tiếng nói của cỏ cây

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Tiếng nói của cỏ cây”.
  • Thực hành Lập dàn ý cho bài văn thuật lại một sự việc.
  • Thực hành Nói và nghe: Trải nghiệm đáng nhớ.

Bài giảng

Đọc: Tiếng nói của cỏ cây

Lời tóm tắt mới của bài “Tiếng nói của cỏ cây” — tác giả/nguồn: Ben-la Đi-giua; bản dịch SGK của Nguyễn Trung. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Ta-nhi-a nghỉ hè ở nhà ông bà và quan sát khu vườn. Thấy hoa hồng chật chỗ, em chuyển một cây đến khoảng đất thoáng dưới cửa sổ, rồi trồng thêm một cây huệ bên cạnh. Hai cây ở nơi mới nở đẹp hơn các cây còn lại, khiến hàng xóm tưởng giống mới. Ta-nhi-a nghĩ điều kiện thoáng và ít cạnh tranh chất nuôi đã giúp cây tốt hơn. Câu chuyện còn tưởng tượng cuộc trò chuyện giữa hai cây để gợi sự gắn bó với thiên nhiên.

Minh họa chủ điểm Trải nghiệm và khám phá

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Cần phân biệt việc nhìn thấy: cây nở đẹp hơn; với suy đoán: điều kiện đất và chỗ ở là nguyên nhân. Lời hoa trò chuyện là chi tiết tưởng tượng, không phải kết luận khoa học.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Ta-nhi-a chuyển cây hồng và huệ.
  2. Hai cây ở chỗ mới nở đẹp hơn.
  3. Em suy nghĩ về điều kiện giúp cây phát triển.

Lập dàn ý cho bài văn thuật lại một sự việc

Thuật lại một sự việc em tham gia hoặc chứng kiến. Mở bài nêu sự việc, thời gian, nơi chốn; thân bài kể các việc theo thứ tự và chọn chi tiết đáng nhớ; kết bài nêu kết quả, cảm nghĩ. Dùng trước tiên, tiếp đó, cuối cùng khi cần, không lặp máy móc từng câu. Phân biệt điều thật với phần tưởng tượng, nếu không nhớ thì không khẳng định chính xác giờ/phút.

**Trọng tâm tiết này:**Chưa viết ngay thành bài dài. Ghi tên đối tượng/sự việc rồi xếp ý vào phần đầu, phần chính, phần kết. Mỗi ý lớn kèm một chi tiết thật; cắt ý trùng hoặc lạc đề. Dàn ý là bộ khung, không cần mọi câu hoàn chỉnh.

Bài mẫu tự soạn:
Sáng thứ Bảy, lớp em tham gia dọn một góc sân trường. Em háo hức vì lần đầu được tự nhận một công việc chung.

Trước khi bắt đầu, cô chia lớp thành ba nhóm và nhắc chúng em tránh các vật sắc. Nhóm em dùng chổi gom lá khô, nhóm khác chăm bồn hoa. Em cùng Hà giữ túi để bạn đổ lá vào. Bỗng em nhìn thấy một chiếc kẹp kim loại mắc trong bụi cỏ. Em dừng lại, báo cô rồi chờ cô thu gom an toàn. Sau đó, chúng em kiểm tra quanh bồn để không sót rác. Nửa giờ sau, sân sạch hơn và các túi lá đã được buộc gọn.

Em vui khi nhìn khoảng sân vừa dọn. Buổi làm việc giúp em hiểu rằng làm cẩn thận và biết phối hợp cũng quan trọng như làm nhanh.

Nói và nghe: Trải nghiệm đáng nhớ

Kể một trải nghiệm theo ba chặng: chuẩn bị→điều xảy ra→điều em học được. Chọn một chi tiết bất ngờ; người nghe hỏi về nguyên nhân hoặc cảm xúc.

Bài nói mẫu tự soạn:
Lần đầu trồng đậu, em tưới quá nhiều khiến đất ướt sũng. Mẹ giúp em thoát nước và quan sát mỗi sáng. Khi mầm bật lên, em rất vui. Em hiểu chăm cây cần đều đặn và đúng lượng, không phải càng nhiều nước càng tốt.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Lập dàn ý 3 phần cho yêu cầu sau: Thuật lại một việc có ích em tham gia hoặc chứng kiến, có mở bài, thân bài, kết bài.

    Xem lời giải

    Mở bài: sáng thứ Bảy, em cùng lớp dọn góc sân trường. Thân bài: cô chia ba nhóm; nhóm em nhặt lá, nhóm khác chăm hoa; em thấy kẹp giấy trong cỏ và báo cô để thu gom an toàn; cuối buổi cả lớp kiểm tra, buộc túi rác. Kết bài: sân sạch hơn, em vui vì góp việc nhỏ. Chi tiết kẹp giấy là điểm đáng nhớ, không cần kể mọi phút.

Từ vựng

  • bứng

    đào cây cùng đất quanh rễ để chuyển chỗ

  • thoáng

    không bị che chắn, chật bí

  • suy đoán

    nghĩ ra khả năng giải thích, chưa khẳng định chắc

Ghi nhớ

Cần phân biệt việc nhìn thấy: cây nở đẹp hơn; với suy đoán: điều kiện đất và chỗ ở là nguyên nhân. Lời hoa trò chuyện là chi tiết tưởng tượng, không phải kết luận khoa học.

Viết: Thuật lại một sự việc em tham gia hoặc chứng kiến. Mở bài nêu sự việc, thời gian, nơi chốn; thân bài kể các việc theo thứ tự và chọn chi tiết đáng nhớ; kết bài nêu kết quả, cảm nghĩ. Dùng trước tiên, tiếp đó, cuối cùng khi cần, không lặp máy móc từng câu. Phân biệt điều thật với phần tưởng tượng, nếu không nhớ thì không khẳng định chính xác giờ/phút.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Tiếng nói của cỏ cây” — tác giả/nguồn: Ben-la Đi-giua; bản dịch SGK của Nguyễn Trung. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Ta-nhi-a nghỉ hè ở nhà ông bà và quan sát khu vườn. Thấy hoa hồng chật chỗ, em chuyển một cây đến khoảng đất thoáng dưới cửa sổ, rồi trồng thêm một cây huệ bên cạnh. Hai cây ở nơi mới nở đẹp hơn các cây còn lại, khiến hàng xóm tưởng giống mới. Ta-nhi-a nghĩ điều kiện thoáng và ít cạnh tranh chất nuôi đã giúp cây tốt hơn. Câu chuyện còn tưởng tượng cuộc trò chuyện giữa hai cây để gợi sự gắn bó với thiên nhiên.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ta-nhi-a đã thay đổi điều gì cho cây?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Hàng xóm tưởng hoa đẹp hơn là vì giống mới.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Hai cây ở chỗ mới nở đẹp hơn.
    2. 2Em suy nghĩ về điều kiện giúp cây phát triển.
    3. 3Ta-nhi-a chuyển cây hồng và huệ.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách sắp xếp thích hợp nhất khi thuật việc là:

    Bài mẫu:
    Sáng thứ Bảy, lớp em tham gia dọn một góc sân trường. Em háo hức vì lần đầu được tự nhận một công việc chung.

    Trước khi bắt đầu, cô chia lớp thành ba nhóm và nhắc chúng em tránh các vật sắc. Nhóm em dùng chổi gom lá khô, nhóm khác chăm bồn hoa. Em cùng Hà giữ túi để bạn đổ lá vào. Bỗng em nhìn thấy một chiếc kẹp kim loại mắc trong bụi cỏ. Em dừng lại, báo cô rồi chờ cô thu gom an toàn. Sau đó, chúng em kiểm tra quanh bồn để không sót rác. Nửa giờ sau, sân sạch hơn và các túi lá đã được buộc gọn.

    Em vui khi nhìn khoảng sân vừa dọn. Buổi làm việc giúp em hiểu rằng làm cẩn thận và biết phối hợp cũng quan trọng như làm nhanh.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý 3 phần cho yêu cầu sau: Thuật lại một việc có ích em tham gia hoặc chứng kiến, có mở bài, thân bài, kết bài.

    Yêu cầu thể loại: Thuật lại một sự việc em tham gia hoặc chứng kiến. Mở bài nêu sự việc, thời gian, nơi chốn; thân bài kể các việc theo thứ tự và chọn chi tiết đáng nhớ; kết bài nêu kết quả, cảm nghĩ. Dùng trước tiên, tiếp đó, cuối cùng khi cần, không lặp máy móc từng câu. Phân biệt điều thật với phần tưởng tượng, nếu không nhớ thì không khẳng định chính xác giờ/phút.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Thực hành Nói và nghe: Trải nghiệm đáng nhớ: Kể một trải nghiệm theo ba chặng: chuẩn bị→điều xảy ra→điều em học được. Chọn một chi tiết bất ngờ; người nghe hỏi về nguyên nhân hoặc cảm xúc. Ghi phiếu hoặc trình bày trước một người nghe.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay