Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 2. Trải nghiệm và khám phá

Bài 11. Tập làm văn

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Tập làm văn”.
  • Thực hành Luyện từ và câu: Luyện tập về động từ.
  • Thực hành Viết bài văn thuật lại một sự việc.

Bài giảng

Đọc: Tập làm văn

Lời tóm tắt mới của bài “Tập làm văn” — tác giả/nguồn: Trần Quốc Toàn. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Để có ý viết bài tả hoa, bạn nhỏ được cha đưa về quê. Tối đến, bạn chưa quan sát được vì các bụi cây chìm trong bóng tối. Sáng hôm sau, bạn nhìn gần thân, cành, lá, hoa và sương. Khi nhặt vở bị rơi, bạn chạm vào gai và phát hiện thêm một đặc điểm. Nhận ra mình chưa từng chăm cây, bạn lấy bình đi tưới. Bài văn dần hình thành từ việc quan sát và trải nghiệm thật, chứ không chỉ từ những câu gợi ý có sẵn.

Minh họa chủ điểm Trải nghiệm và khám phá

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Bài đọc vừa kể chuyện tập viết vừa cho thấy nguồn của ý văn là đời sống. Tình huống chạm gai và đi tưới có chút hài hước, nhưng không khuyến khích đụng gai hay chạy khi cầm bình.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Bạn về quê tìm ý nhưng trời đã tối.
  2. Sáng ra, bạn quan sát và phát hiện gai.
  3. Bạn thử tưới cây rồi hoàn thiện ý văn.

Luyện từ và câu: Luyện tập về động từ

Động từ chỉ hoạt động hoặc trạng thái. Ví dụ đọc, chạy, trồng là hoạt động; lo lắng, yêu, nhớ là trạng thái. Trong câu “Bà tưới cây, em đứng nhìn”, tưới, đứng, nhìn cho biết việc diễn ra. Nhận diện từ trong ngữ cảnh vì một tiếng có thể dùng khác nhau ở câu khác. Khi chọn động từ, kết hợp đúng nghĩa: chim hót, suối chảy, trống vang.

Viết bài văn thuật lại một sự việc

Thuật lại một sự việc em tham gia hoặc chứng kiến. Mở bài nêu sự việc, thời gian, nơi chốn; thân bài kể các việc theo thứ tự và chọn chi tiết đáng nhớ; kết bài nêu kết quả, cảm nghĩ. Dùng trước tiên, tiếp đó, cuối cùng khi cần, không lặp máy móc từng câu. Phân biệt điều thật với phần tưởng tượng, nếu không nhớ thì không khẳng định chính xác giờ/phút.

**Trọng tâm tiết này:**Viết từ dàn ý, giữ mỗi đoạn một ý chính. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu chưa rõ; tự kiểm tra đủ yêu cầu, liên kết, chữ hoa và dấu câu. Nhờ bạn chỉ một chỗ hiểu rõ nhất, một chỗ cần hỏi lại.

Bài mẫu tự soạn:
Sáng thứ Bảy, lớp em tham gia dọn một góc sân trường. Em háo hức vì lần đầu được tự nhận một công việc chung.

Trước khi bắt đầu, cô chia lớp thành ba nhóm và nhắc chúng em tránh các vật sắc. Nhóm em dùng chổi gom lá khô, nhóm khác chăm bồn hoa. Em cùng Hà giữ túi để bạn đổ lá vào. Bỗng em nhìn thấy một chiếc kẹp kim loại mắc trong bụi cỏ. Em dừng lại, báo cô rồi chờ cô thu gom an toàn. Sau đó, chúng em kiểm tra quanh bồn để không sót rác. Nửa giờ sau, sân sạch hơn và các túi lá đã được buộc gọn.

Em vui khi nhìn khoảng sân vừa dọn. Buổi làm việc giúp em hiểu rằng làm cẩn thận và biết phối hợp cũng quan trọng như làm nhanh.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Thuật lại một việc có ích em tham gia hoặc chứng kiến, có mở bài, thân bài, kết bài.

    Xem lời giải

    Sáng thứ Bảy, lớp em tham gia dọn một góc sân trường. Em háo hức vì lần đầu được tự nhận một công việc chung.

    Trước khi bắt đầu, cô chia lớp thành ba nhóm và nhắc chúng em tránh các vật sắc. Nhóm em dùng chổi gom lá khô, nhóm khác chăm bồn hoa. Em cùng Hà giữ túi để bạn đổ lá vào. Bỗng em nhìn thấy một chiếc kẹp kim loại mắc trong bụi cỏ. Em dừng lại, báo cô rồi chờ cô thu gom an toàn. Sau đó, chúng em kiểm tra quanh bồn để không sót rác. Nửa giờ sau, sân sạch hơn và các túi lá đã được buộc gọn.

    Em vui khi nhìn khoảng sân vừa dọn. Buổi làm việc giúp em hiểu rằng làm cẩn thận và biết phối hợp cũng quan trọng như làm nhanh.

Từ vựng

  • quan sát

    xem xét có chú ý để nhận biết đặc điểm

  • xào xạc

    âm thanh lá va nhẹ liên tiếp

  • trải nghiệm

    điều trực tiếp tham gia, cảm nhận

Ghi nhớ

Bài đọc vừa kể chuyện tập viết vừa cho thấy nguồn của ý văn là đời sống. Tình huống chạm gai và đi tưới có chút hài hước, nhưng không khuyến khích đụng gai hay chạy khi cầm bình.

Viết: Thuật lại một sự việc em tham gia hoặc chứng kiến. Mở bài nêu sự việc, thời gian, nơi chốn; thân bài kể các việc theo thứ tự và chọn chi tiết đáng nhớ; kết bài nêu kết quả, cảm nghĩ. Dùng trước tiên, tiếp đó, cuối cùng khi cần, không lặp máy móc từng câu. Phân biệt điều thật với phần tưởng tượng, nếu không nhớ thì không khẳng định chính xác giờ/phút.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Tập làm văn” — tác giả/nguồn: Trần Quốc Toàn. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Để có ý viết bài tả hoa, bạn nhỏ được cha đưa về quê. Tối đến, bạn chưa quan sát được vì các bụi cây chìm trong bóng tối. Sáng hôm sau, bạn nhìn gần thân, cành, lá, hoa và sương. Khi nhặt vở bị rơi, bạn chạm vào gai và phát hiện thêm một đặc điểm. Nhận ra mình chưa từng chăm cây, bạn lấy bình đi tưới. Bài văn dần hình thành từ việc quan sát và trải nghiệm thật, chứ không chỉ từ những câu gợi ý có sẵn.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Điều gì giúp bạn có thêm ý tả hoa?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Bạn có đủ ý tả cây ngay khi về tới quê vào buổi tối.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Sáng ra, bạn quan sát và phát hiện gai.
    2. 2Bạn thử tưới cây rồi hoàn thiện ý văn.
    3. 3Bạn về quê tìm ý nhưng trời đã tối.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Từ chỉ trạng thái trong “Em nhớ bà” là:

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách sắp xếp thích hợp nhất khi thuật việc là:

    Bài mẫu:
    Sáng thứ Bảy, lớp em tham gia dọn một góc sân trường. Em háo hức vì lần đầu được tự nhận một công việc chung.

    Trước khi bắt đầu, cô chia lớp thành ba nhóm và nhắc chúng em tránh các vật sắc. Nhóm em dùng chổi gom lá khô, nhóm khác chăm bồn hoa. Em cùng Hà giữ túi để bạn đổ lá vào. Bỗng em nhìn thấy một chiếc kẹp kim loại mắc trong bụi cỏ. Em dừng lại, báo cô rồi chờ cô thu gom an toàn. Sau đó, chúng em kiểm tra quanh bồn để không sót rác. Nửa giờ sau, sân sạch hơn và các túi lá đã được buộc gọn.

    Em vui khi nhìn khoảng sân vừa dọn. Buổi làm việc giúp em hiểu rằng làm cẩn thận và biết phối hợp cũng quan trọng như làm nhanh.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Thuật lại một việc có ích em tham gia hoặc chứng kiến, có mở bài, thân bài, kết bài.

    Yêu cầu thể loại: Thuật lại một sự việc em tham gia hoặc chứng kiến. Mở bài nêu sự việc, thời gian, nơi chốn; thân bài kể các việc theo thứ tự và chọn chi tiết đáng nhớ; kết bài nêu kết quả, cảm nghĩ. Dùng trước tiên, tiếp đó, cuối cùng khi cần, không lặp máy móc từng câu. Phân biệt điều thật với phần tưởng tượng, nếu không nhớ thì không khẳng định chính xác giờ/phút.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc lời tóm tắt thành tiếng, người lớn nghe; tiếp đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay