Địa lí 12
Địa líLớp 12Phần 3. Địa lí các ngành kinh tế

Bài 15. Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản

Mục tiêu bài học

  • Giải thích được nội dung cốt lõi của thực hành: tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản.
  • Sử dụng chứng cứ và kĩ năng địa lí để giải quyết nhiệm vụ cụ thể, nêu giới hạn kết luận.

Bài giảng

Kiến thức và cơ chế địa lí

Thực hành phải phân biệt giá trị tăng thêm, giá trị sản xuất và sản lượng vật chất, không cộng tấn lúa với mét khối gỗ thành một tổng vật chất. Vai trò gồm thực phẩm, nguyên liệu, xuất khẩu, việc làm và chức năng sinh thái. Muốn vẽ cơ cấu chọn cùng chỉ tiêu giá trị, đơn vị, hệ giá và năm; nếu chỉ có lượng khác đơn vị phải dùng biểu đồ riêng hoặc chỉ số phát triển có mốc.

Đọc chứng cứ, vận dụng và giới hạn

Báo cáo mẫu từ thông cáo 2024: khu vực nông lâm thủy sản tăng giá trị tăng thêm 3,27% so 2023; ngành nông nghiệp 2,94%, lâm nghiệp 5,03%, thủy sản 4,03%. Lâm nghiệp có tốc độ cao nhất trong ba ngành không có nghĩa đóng góp lớn nhất do quy mô khác. Bảng mô hình cơ cấu để vẽ tròn: năm 1 nông 70, lâm 10, thủy 20%; năm 2 là 65,10,25%. Thủy tăng 5 điểm phần trăm, nông giảm 5, lâm không đổi; đây là số giả định, không thay cho cơ cấu thống kê thật.

Bảng thực hành hiện hành và cách xử lí

Bảng dữ liệu từ trang 69 bản chỉnh lí 2026, nguồn trong sách: Cục Thống kê; đơn vị nghìn tỉ đồng. Đây là giá trị sản xuất, không phải giá trị tăng thêm GDP.

NămTổngNông nghiệpLâm nghiệpThủy sản
2010876,0675,422,8177,8
20242762,82056,481,7624,7

Tính tỉ trọng từng ngành bằng giá trị ngành/tổng×100; tổng ba nhóm đúng bằng tổng từng năm. Không gộp bảng giá trị sản xuất này với tốc độ giá trị tăng thêm 2024 trong thông cáo. Bảng in không nêu hệ giá ở tiêu đề, vì vậy không tự gọi chênh lệch giá trị là tăng sản lượng thực.

Mô hình hoàn chỉnh: quy mô và cơ cấu 2010–2024

Tổng giá trị từ 876,0 lên 2762,8 nghìn tỉ đồng, tăng 1886,8 và gấp khoảng 3,15 lần theo chỉ tiêu bảng. Tỉ trọng năm 2010 lần lượt nông–lâm–thủy khoảng 77,10–2,60–20,30%; năm 2024 khoảng 74,43–2,96–22,61%. Nông nghiệp vẫn lớn nhất nhưng giảm khoảng 2,67 điểm phần trăm; lâm nghiệp tăng 0,36, thủy sản tăng 2,31 điểm. Vẽ hai hình tròn có diện tích tỉ lệ tổng: chọn bán kính 2010 là 45 đơn vị thì bán kính 2024 là 45√(2762,8/876,0)≈79,92; góc mỗi quạt bằng tỉ trọng×3,6°. Cùng chú giải cho ba ngành, ghi năm, tổng và đơn vị; hình kèm bài là một phương án hoàn chỉnh. Không dùng hai hình tròn bằng nhau để nói đã thể hiện quy mô, và không đồng nhất tăng giá trị với tăng lượng thực khi chưa rõ hệ giá.

Hai biểu đồ tròn thể hiện quy mô và cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản 2010 và 2024; diện tích tròn tỉ lệ tổng, theo bảng sách chỉnh lí 2026

Khái niệm chính

Giá trị tăng thêm
Phần giá trị sau chi phí trung gian
Tốc độ tăng
Mức tăng so giá trị ban đầu
Điểm phần trăm
Chênh lệch hai tỉ lệ phần trăm

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Bảng cơ cấu giả định thủy sản từ 20% lên 25%. Tăng bao nhiêu điểm phần trăm?

    Xem lời giải

    25−20=5 điểm phần trăm; tốc độ tăng tỉ trọng là 25%, khác đơn vị.

  2. Ví dụ 2

    Dựa bảng giá trị sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản 2010 và 2024 trong ngữ liệu, vẽ biểu đồ thể hiện đồng thời quy mô và cơ cấu, nhận xét sự thay đổi và nêu giới hạn khi đánh giá tăng trưởng.

    Xem lời giải

    Tổng giá trị từ 876,0 lên 2762,8 nghìn tỉ đồng, tăng 1886,8 và gấp khoảng 3,15 lần theo chỉ tiêu bảng. Tỉ trọng năm 2010 lần lượt nông–lâm–thủy khoảng 77,10–2,60–20,30%; năm 2024 khoảng 74,43–2,96–22,61%. Nông nghiệp vẫn lớn nhất nhưng giảm khoảng 2,67 điểm phần trăm; lâm nghiệp tăng 0,36, thủy sản tăng 2,31 điểm. Vẽ hai hình tròn có diện tích tỉ lệ tổng: chọn bán kính 2010 là 45 đơn vị thì bán kính 2024 là 45√(2762,8/876,0)≈79,92; góc mỗi quạt bằng tỉ trọng×3,6°. Cùng chú giải cho ba ngành, ghi năm, tổng và đơn vị; hình kèm bài là một phương án hoàn chỉnh. Không dùng hai hình tròn bằng nhau để nói đã thể hiện quy mô, và không đồng nhất tăng giá trị với tăng lượng thực khi chưa rõ hệ giá.

    Hai biểu đồ tròn thể hiện quy mô và cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản 2010 và 2024; diện tích tròn tỉ lệ tổng, theo bảng sách chỉnh lí 2026

Ghi nhớ

Tốc độ tăng khác đóng góp tăng trưởng; Cơ cấu cần tổng thể thống nhất.

Dễ nhầm

  • Ngành tăng nhanh nhất luôn đóng góp lớn nhất
  • Cộng mọi sản lượng khác đơn vị cho tổng ngành

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Thực hành phải phân biệt giá trị tăng thêm, giá trị sản xuất và sản lượng vật chất, không cộng tấn lúa với mét khối gỗ thành một tổng vật chất. Vai trò gồm thực phẩm, nguyên liệu, xuất khẩu, việc làm và chức năng sinh thái. Muốn vẽ cơ cấu chọn cùng chỉ tiêu giá trị, đơn vị, hệ giá và năm; nếu chỉ có lượng khác đơn vị phải dùng biểu đồ riêng hoặc chỉ số phát triển có mốc.

    Báo cáo mẫu từ thông cáo 2024: khu vực nông lâm thủy sản tăng giá trị tăng thêm 3,27% so 2023; ngành nông nghiệp 2,94%, lâm nghiệp 5,03%, thủy sản 4,03%. Lâm nghiệp có tốc độ cao nhất trong ba ngành không có nghĩa đóng góp lớn nhất do quy mô khác. Bảng mô hình cơ cấu để vẽ tròn: năm 1 nông 70, lâm 10, thủy 20%; năm 2 là 65,10,25%. Thủy tăng 5 điểm phần trăm, nông giảm 5, lâm không đổi; đây là số giả định, không thay cho cơ cấu thống kê thật.

    Bảng dữ liệu từ trang 69 bản chỉnh lí 2026, nguồn trong sách: Cục Thống kê; đơn vị nghìn tỉ đồng. Đây là giá trị sản xuất, không phải giá trị tăng thêm GDP.

    NămTổngNông nghiệpLâm nghiệpThủy sản
    2010876,0675,422,8177,8
    20242762,82056,481,7624,7

    Tính tỉ trọng từng ngành bằng giá trị ngành/tổng×100; tổng ba nhóm đúng bằng tổng từng năm. Không gộp bảng giá trị sản xuất này với tốc độ giá trị tăng thêm 2024 trong thông cáo. Bảng in không nêu hệ giá ở tiêu đề, vì vậy không tự gọi chênh lệch giá trị là tăng sản lượng thực.

    Tổng giá trị từ 876,0 lên 2762,8 nghìn tỉ đồng, tăng 1886,8 và gấp khoảng 3,15 lần theo chỉ tiêu bảng. Tỉ trọng năm 2010 lần lượt nông–lâm–thủy khoảng 77,10–2,60–20,30%; năm 2024 khoảng 74,43–2,96–22,61%. Nông nghiệp vẫn lớn nhất nhưng giảm khoảng 2,67 điểm phần trăm; lâm nghiệp tăng 0,36, thủy sản tăng 2,31 điểm. Vẽ hai hình tròn có diện tích tỉ lệ tổng: chọn bán kính 2010 là 45 đơn vị thì bán kính 2024 là 45√(2762,8/876,0)≈79,92; góc mỗi quạt bằng tỉ trọng×3,6°. Cùng chú giải cho ba ngành, ghi năm, tổng và đơn vị; hình kèm bài là một phương án hoàn chỉnh. Không dùng hai hình tròn bằng nhau để nói đã thể hiện quy mô, và không đồng nhất tăng giá trị với tăng lượng thực khi chưa rõ hệ giá.

    Hai biểu đồ tròn thể hiện quy mô và cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản 2010 và 2024; diện tích tròn tỉ lệ tổng, theo bảng sách chỉnh lí 2026

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Có thể cộng trực tiếp chỉ tiêu nào để tính tổng giá trị ba ngành?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai nhận định đúng về thực hành: tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá từng nhận định; không suy từ một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

    ÝĐúngSai
    a)Tốc độ tăng khác đóng góp tăng trưởng
    b)Cơ cấu cần tổng thể thống nhất
    c)Ngành tăng nhanh nhất luôn đóng góp lớn nhất
    d)Cộng mọi sản lượng khác đơn vị cho tổng ngành
  5. Câu 4Mức 1Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ cho mô tả: Phần giá trị sau chi phí trung gian: ; Mức tăng so giá trị ban đầu: .

  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Bảng cơ cấu giả định thủy sản từ 20% lên 25%. Tăng bao nhiêu điểm phần trăm?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Dựa bảng giá trị sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản 2010 và 2024 trong ngữ liệu, vẽ biểu đồ thể hiện đồng thời quy mô và cơ cấu, nhận xét sự thay đổi và nêu giới hạn khi đánh giá tăng trưởng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Ngành tăng nhanh nhất luôn đóng góp lớn nhất”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay