Bài 10. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình – Giáo dục kinh tế và pháp luật 12 Kết nối tri thức

Hiểu bản chất và phân biệt

Hôn nhân, gia đình được bảo hộ theo Điều 36 Hiến pháp. Luật Hôn nhân và gia đình 52/2014 Điều 8 quy định kết hôn nam từ đủ 20, nữ từ đủ 18 tuổi; tự nguyện quyết định; không bị mất năng lực hành vi dân sự; không thuộc trường hợp cấm được luật dẫn chiếu. Điều 9 yêu cầu đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền, không coi chỉ tổ chức lễ là đã đăng ký hợp pháp. Đủ tuổi là một điều kiện chứ không thay mọi điều kiện khác; không làm tròn tuổi khi chưa đến sinh nhật.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Nguyên tắc là hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng, chăm sóc, cùng chia sẻ việc gia đình. Luật cấm tảo hôn, cưỡng ép, lừa dối, cản trở kết hôn, bạo lực gia đình và các trường hợp khác. Quan hệ cha mẹ–con và giữa thành viên có quyền, nghĩa vụ chăm sóc, giáo dục, phụng dưỡng theo điều kiện, không được dùng vai vế để bạo hành hay bóc lột. Ly hôn do Tòa án giải quyết theo luật; không từ lời tuyên bố riêng coi mọi quan hệ đã chấm dứt.

Tình huống giả định để học: Mô hình chỉ xét tuổi theo ngày dự định đăng ký: M nam 19 tuổi 11 tháng, N nữ đủ 18; cả hai nói tự nguyện. Gia đình muốn tổ chức lễ ngay và cho rằng tự nguyện đủ xóa mọi điều kiện khác. Chưa có hồ sơ về các điều kiện còn lại.

Phân tích: Tuổi tính đủ tại thời điểm áp dụng, không làm tròn. Phải tách tuổi, tự nguyện, điều kiện cấm và đăng ký.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Đối chiếu pháp luật ngày 03/11/2026. Nguồn Hiến pháp dùng bản hợp nhất 52/VBHN-VPQH năm 2025; các văn bản bảo hiểm, thuế, di sản và tổ chức bộ máy đã thay đổi từ 2025–2026 nên ví dụ sách cũ không tự là quy tắc hiện hành. Số liệu mô hình không là mức hưởng, thuế suất hoặc chế tài luật định. Nội dung là học tập, không giải quyết hồ sơ cá nhân. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.

Bình đẳng trong gia đình và phân biệt quy định pháp lí

Điều 19–23 Luật Hôn nhân và gia đình yêu cầu vợ chồng tôn trọng, chăm sóc, chia sẻ việc gia đình, thỏa thuận nơi cư trú, tôn trọng danh dự, niềm tin và tạo điều kiện học tập, nghề nghiệp. Quan hệ gia đình không phải quyền sở hữu người khác: chăm sóc, giáo dục con phải tôn trọng quyền, không bạo lực, không lấy giới hay vai vế để tước cơ hội. Điều 8 khoản 2 nêu Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính; đây là quy định về công nhận quan hệ hôn nhân, không được diễn giải thành giấy phép kì thị hoặc xâm hại phẩm giá, quyền hợp pháp của bất kì người nào. Điều kiện, hệ quả của hồ sơ thật cần tra luật và thông tin có thẩm quyền.

Hiểu bản chất và phân biệt

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Bình đẳng trong gia đình và phân biệt quy định pháp lí

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Bình đẳng trong gia đình và phân biệt quy định pháp lí

Khái niệm chính

Ví dụ

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập