Giáo dục kinh tế và pháp luật 12
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 12Chủ đề 7. Một số quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh tế

Bài 9. Quyền và nghĩa vụ của công dân về sở hữu tài sản và tôn trọng tài sản của người khác

Mục tiêu bài học

  • Giải thích chiếm hữu, sử dụng và định đoạt bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Quyền sở hữu gồm chiếm hữu, sử dụng, định đoạt theo Điều 158 Bộ luật Dân sự 2015. Chiếm hữu là nắm giữ, chi phối theo quy định; sử dụng khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức; định đoạt quyết định số phận pháp lí hoặc thực tế của tài sản trong giới hạn luật định. Người mượn, thuê có thể được giữ, sử dụng theo thỏa thuận nhưng không tự có quyền bán tài sản. Quyền sở hữu được bảo hộ, không ai được tước đoạt trái luật; chủ sở hữu cũng không được gây hại quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Điều 32 Hiến pháp và Điều 158,160,163–165 Bộ luật Dân sự là căn cứ đọc khái niệm. Công dân cần bảo quản, trả tài sản đúng thỏa thuận, không tự lấy, hủy hoại, chiếm giữ trái luật; khi quyền bị xâm hại tìm biện pháp bảo vệ không trái luật và kênh có thẩm quyền. Nhặt được đồ không tự đồng nghĩa có quyền bán ngay; các trường hợp tài sản thất lạc có quy định xử lí riêng. Phải phân biệt sở hữu vật với dữ liệu, bản quyền hoặc quyền khác liên quan, không suy mua một bản sách cho quyền sao chép tùy ý.

Tình huống giả định để học: Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

Phân tích: Mượn không phải chuyển quyền sở hữu. Nắm giữ, sử dụng có căn cứ và định đoạt là các quyền cần phân biệt theo thỏa thuận, luật.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Đối chiếu pháp luật ngày 03/11/2026. Nguồn Hiến pháp dùng bản hợp nhất 52/VBHN-VPQH năm 2025; các văn bản bảo hiểm, thuế, di sản và tổ chức bộ máy đã thay đổi từ 2025–2026 nên ví dụ sách cũ không tự là quy tắc hiện hành. Số liệu mô hình không là mức hưởng, thuế suất hoặc chế tài luật định. Nội dung là học tập, không giải quyết hồ sơ cá nhân. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.

Khái niệm chính

Quyền sở hữu
Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản theo quy định của luật.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phân tích sai lầm của Q và cách xử lí trước khi máy bị bán.

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Xem lời giải

    Q nhầm giữ với sở hữu và bán với dùng theo mượn. Cần dừng giao dịch, bảo quản và trả máy theo thỏa thuận hoặc trao đổi xin phép nếu có mục đích khác. P có thể yêu cầu trả, giữ chứng cứ và tìm kênh bảo vệ hợp pháp; không tự đánh hay giam Q.

Ghi nhớ

Chủ sở hữu thực hiện quyền trong giới hạn không trái luật, không xâm hại quyền hợp pháp người khác. Điều 32 Hiến pháp và Điều 158,160,163–165 Bộ luật Dân sự là căn cứ đọc khái niệm.

Dễ nhầm

  • Mọi người đang giữ một tài sản đều có quyền tự bán hoặc tặng tài sản đó.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Nhận định nào đúng?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Chủ sở hữu thực hiện quyền trong giới hạn không trái luật, không xâm hại quyền hợp pháp người khác.
    b)Mọi người đang giữ một tài sản đều có quyền tự bán hoặc tặng tài sản đó.
  4. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Quyền Q chưa tự có khi mượn máy để học là gì?

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Giữ tài sản của người khác đúng thỏa thuận có chứng minh mình sở hữu không?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Phân tích sai lầm của Q và cách xử lí trước khi máy bị bán.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Nếu máy bị hỏng trong lúc mượn, vì sao chưa thể từ giá máy mới tính ngay trách nhiệm bồi thường của Q?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Tình huống mô hình: P cho Q mượn máy ảnh một tuần chỉ để chụp bài học. Q định bán máy để mua một máy khác và trả tiền sau, nói đang giữ máy nên có đủ quyền chủ sở hữu. P không đồng ý bán.

    Viết hướng dẫn học sinh khi nhặt được ví, bảo vệ cả tài sản và dữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay