Giáo dục kinh tế và pháp luật 12
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 12Chủ đề 7. Một số quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh tế

Bài 8. Quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế

Mục tiêu bài học

  • Giải thích tự do kinh doanh đi cùng nghĩa vụ thuế bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Điều 33 Hiến pháp bảo đảm mọi người tự do kinh doanh trong ngành nghề pháp luật không cấm; Điều 47 quy định mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật. Tự do bao gồm lựa chọn phù hợp năng lực và quy định, không có nghĩa được bỏ đăng ký, điều kiện chuyên ngành, chất lượng, môi trường hay quyền lao động. Thuế là khoản nộp bắt buộc luật định để thực hiện chức năng chung, không phải khoản đổi lấy dịch vụ trực tiếp cho riêng người nộp.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Người kinh doanh cần trung thực đăng ký, kê khai, hóa đơn và nộp đúng quy định, bảo vệ quyền khách; có quyền được thông tin, giải thích và bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo luật. Đối chiếu ngày 03/11/2026: Nghị quyết 198/2025/QH 15 quy định từ 01/01/2026 hộ, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế; chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài. Điều đó không đồng nghĩa miễn mọi loại thuế. Có các sắc thuế như giá trị gia tăng, thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp, xuất nhập khẩu với đối tượng, căn cứ riêng; không tự áp một tỷ lệ cho mọi hoạt động.

Tình huống giả định để học: Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

Phân tích: Nghị quyết thay phương pháp, khoản lệ phí cụ thể; phải xác định nghĩa vụ thật theo pháp luật hiện hành, không lấy số học mô hình làm tư vấn thuế.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Đối chiếu ngày 03/11/2026: Hiến pháp dùng bản hợp nhất 52/VBHN-VPQH năm 2025. Luật Quản lí thuế 108/2025/QH15 có hiệu lực chung từ 01/7/2026; Điều 13 và quy định về sử dụng hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh tại Điều 26 có hiệu lực từ 01/01/2026. Điều 37 bảo đảm quyền được hướng dẫn, giải thích, bảo mật thông tin, khiếu nại và khởi kiện theo luật; đồng thời yêu cầu đăng kí, kê khai chính xác, trung thực, đầy đủ, nộp đúng hạn, tuân thủ kế toán và hóa đơn. Điều 8 cấm thông đồng trốn thuế, khai sai, sử dụng mã số thuế hoặc hóa đơn trái quy định. Người bán không được viện lí do bỏ thuế khoán để xóa doanh thu hoặc mượn hóa đơn làm sai hồ sơ. Các quy định chuyển tiếp tại Điều 53 phải được xét nếu giải quyết việc phát sinh trước ngày luật có hiệu lực. Số liệu trong bài chỉ là mô hình; không áp làm thuế suất, mức phạt hay kết luận một hồ sơ cá nhân.

Khái niệm chính

Tự do kinh doanh và nghĩa vụ thuế
Chọn hoạt động trong giới hạn pháp luật, thực hiện kê khai, nộp thuế theo luật.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Sửa lập luận của hộ, nêu cách tìm nghĩa vụ mà không tự xác định số thuế thực.

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Xem lời giải

    Bỏ khoán và môn bài không tự miễn mọi sắc thuế. Hộ cần lưu dữ liệu hoạt động, kiểm tra hướng dẫn chính thức về đối tượng, phương pháp, kỳ kê khai, hóa đơn và điều kiện miễn nếu có, hỏi cơ quan thuế hoặc người tư vấn đủ năng lực. Chưa có hồ sơ và quy định cụ thể nên bài không tính số thuế hộ phải nộp.

Ghi nhớ

Tự do kinh doanh không cho phép kinh doanh ngành cấm hoặc trốn nghĩa vụ thuế luật định. Người kinh doanh cần trung thực đăng ký, kê khai, hóa đơn và nộp đúng quy định, bảo vệ quyền khách; có quyền được thông tin, giải thích và bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo luật.

Dễ nhầm

  • Chấm dứt lệ phí môn bài có nghĩa mọi thuế thu nhập và giá trị gia tăng tự bị bãi bỏ.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Nhận định nào đúng?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Tự do kinh doanh không cho phép kinh doanh ngành cấm hoặc trốn nghĩa vụ thuế luật định.
    b)Chấm dứt lệ phí môn bài có nghĩa mọi thuế thu nhập và giá trị gia tăng tự bị bãi bỏ.
  4. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Mô hình thuế 10% trên 100 triệu, khoản tính được là bao nhiêu?

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Từ 2026 chấm dứt môn bài, bỏ phương pháp khoán có nghĩa nào?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Sửa lập luận của hộ, nêu cách tìm nghĩa vụ mà không tự xác định số thuế thực.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Tính khoản thuế trong mô hình riêng 10% trên 100 triệu và giải thích giả định.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Tình huống giả định: hộ mở cửa hàng năm 2026 nghe “bỏ thuế khoán, bỏ môn bài” nên định không ghi doanh thu, không kê khai bất kì khoản thuế nào. Một bài tập riêng giả định khoản thuế được tính bằng 10% trên cơ sở tính 100 triệu đồng, không phải thuế suất pháp luật cho cửa hàng này.

    Vì sao lợi nhuận cao không tự cho phép khai doanh thu thấp hoặc mượn hóa đơn?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay