Di sản văn hóa gồm di sản phi vật thể và vật thể, gắn giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và cộng đồng; môi trường, tài nguyên là nền tảng đời sống và phát triển. Công dân có quyền tiếp cận, hưởng thụ giá trị hợp pháp, sống trong môi trường trong lành theo Điều 43 Hiến pháp, đồng thời có nghĩa vụ bảo vệ. Quyền sở hữu hoặc nhu cầu kinh tế không tự cho phép phá hoại di tích, mua bán hiện vật trái luật, khai thác vượt quy định hay xả gây hại.
Luật Di sản văn hóa 45/2024 có hiệu lực 01/7/2025 thay khung luật cũ 2001/2009; vì vậy cần đọc nguồn hiện hành khi xử lí việc năm 2026. Bảo vệ gồm giữ yếu tố gốc, tôn trọng chủ thể di sản, báo phát hiện và nguy cơ, tham gia bảo tồn có hướng dẫn; không tự đào, rửa bằng hóa chất, di chuyển hiện vật. Bảo vệ môi trường cần phòng ngừa, dùng tài nguyên hợp lí, giảm rác và phản ánh có căn cứ; không chỉ trồng cây tượng trưng rồi bỏ qua nguồn thải. Tác động phải kiểm tra chuyên môn, không tự công bố chế tài.
Tình huống giả định để học: Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Phân tích: Phát hiện chưa có giám định cần bảo vệ và báo đúng kênh. Quảng cáo, bán, phá hoặc cho rằng một việc tốt xóa nguồn hại đều vượt dữ kiện/quy định.
Đối chiếu pháp luật ngày 03/11/2026. Nguồn Hiến pháp dùng bản hợp nhất 52/VBHN-VPQH năm 2025; các văn bản bảo hiểm, thuế, di sản và tổ chức bộ máy đã thay đổi từ 2025–2026 nên ví dụ sách cũ không tự là quy tắc hiện hành. Số liệu mô hình không là mức hưởng, thuế suất hoặc chế tài luật định. Nội dung là học tập, không giải quyết hồ sơ cá nhân. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.
Ví dụ 1
Đề xuất chuỗi hành động an toàn trước phát hiện, không biến học sinh thành người khai quật.
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Ngừng tác động có nguy cơ làm hỏng ở khu phát hiện, bảo vệ hiện trạng an toàn và báo người quản lí, cơ quan văn hóa hoặc đầu mối theo quy định hiện hành. Ghi thông tin vị trí, thời điểm cần thiết hợp pháp, không tự đào sâu, đem đồ về, rửa hoặc mua bán. Để người chuyên môn xác định giá trị và phương án.
Bảo tồn cần tôn trọng yếu tố gốc và cộng đồng liên quan, không tự làm mới theo sở thích. Luật Di sản văn hóa 45/2024 có hiệu lực 01/7/2025 thay khung luật cũ 2001/2009; vì vậy cần đọc nguồn hiện hành khi xử lí việc năm 2026.
Đã đúng 0/5 câu
Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong bài.
Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Cách xử lí nào có trách nhiệm?
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Đánh giá hai nhận định.
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Trong mô hình nhu cầu nước không đổi là 100 m³/ngày và tái dùng được 30 m³/ngày đúng mục đích, nước mới cần bao nhiêu mỗi ngày?
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Ảnh mảnh gốm chưa giám định cho phép kết luận nào?
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Đề xuất chuỗi hành động an toàn trước phát hiện, không biến học sinh thành người khai quật.
0 từ
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Mô hình công trường dùng 100 m³ nước/ngày, thu hồi tái dùng 30 m³, chất lượng đáp ứng đúng mục đích theo giả định. Tính nước mới cần nếu tổng nhu cầu không đổi và nêu giới hạn môi trường.
0 từ
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Tình huống: nhóm đào nền công trình phát hiện mảnh gốm, tường cũ chưa rõ niên đại. Người phụ trách muốn phá tiếp, gom gốm bán và chụp ảnh quảng cáo “cổ vật 1000 năm” khi chưa có giám định. Cạnh đó nước thải công trình chảy ra kênh, chưa được đánh giá.
Viết nhãn giới thiệu phát hiện chưa giám định cho hoạt động học tập, không bịa cổ vật.
0 từ
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
