Ôn tập Chương III

Phân bón cung cấp dinh dưỡng hoặc hỗ trợ cải thiện đất theo loại; nhóm thường gặp là hóa học, hữu cơ và vi sinh. Phân đơn cung cấp một nguyên tố dinh dưỡng chính theo cách phân loại, phân hỗn hợp/phức hợp có thành phần khác; hàm lượng ghi nhãn cần đúng dạng quy ước. Hữu cơ cải thiện đất nhưng không dùng phân tươi tùy tiện; phân vi sinh chứa vi sinh vật có ích theo chức năng và điều kiện, không thay mọi nhu cầu dinh dưỡng.

Bón đúng loại, đúng lượng, đúng lúc và đúng cách dựa nhu cầu cây/đất, không coi bốn đúng là một lịch cố định cho mọi ruộng. Bón lót chuẩn bị trước/khi trồng; bón thúc phục vụ giai đoạn sinh trưởng theo hướng dẫn. Hữu cơ cần xử lí, phân vi sinh giữ điều kiện sống và thời hạn; phân hóa học có nguy cơ thất thoát/rửa trôi. Không trộn tùy tiện phân với vôi/thuốc hay xả thừa ra nước.

Công nghệ vi sinh sản xuất chế phẩm dựa vi sinh vật có chức năng như cố định đạm, chuyển hóa lân, phân giải hữu cơ. Chọn chủng có đặc tính phù hợp, nuôi nhân trong điều kiện kiểm soát, phối chất mang và kiểm chất lượng/đóng gói. Không phải mọi vi sinh vật trong đất đều có ích hoặc dùng được làm phân. Chủng sống cần bảo quản và dùng đúng điều kiện, kiểm mật độ/chức năng chứ không chỉ ngửi mùi.

Nhận biết phân cần kết hợp nhãn/tính chất và quy trình phân tích do giáo viên quản lí. Bài in gồm xét hòa tan, phân biệt nhóm đạm/kali bằng phép nhiệt và các thuốc thử để phân biệt NH₄NO₃,(NH₄)₂SO₄, NH₄Cl, K₂SO₄, KCl; ít/không tan gợi nhóm lân theo điều kiện bài, không là chứng minh duy nhất ngoài thực tế. BaCl₂, AgNO₃, diphenylamine và đốt phân có nguy cơ hóa chất/khói, nên chỉ người được đào tạo thực hiện theo quy trình phòng thực hành, không hướng dẫn học sinh tự thử tại nhà.

Mẫu nhãn giả định phân có 20%N:10 kg chứa 2 kgN theo nhãn, không phải mỗi cây cần 2 kg. Với nhãnNPK, P vàK thường biểu thị theoP₂O₅/K₂O nên không cộng như nguyên tố tinh khiết nếu chưa đổi. Lựa chọn phân dựa phân tích đất/cây/giai đoạn và hướng dẫn, không tự bón theo bài toán. Bảo vệ người học bằng chỉ đọc nhãn/mẫu kín, không nếm, ngửi sát hoặc trộn phân để thử.

Mẫu phân công đọc nhãn: bao nguyên, khô, mát theo chỉ dẫn, tách thực phẩm/hóa chất không tương thích, có mã/ngày và người quản lí. Dữ liệu giả liều do giáo viên cho 60 g cho một chậu chia 3 lần bằng nhau:20 g/lần; đây là bài toán không là hướng dẫn dùng phân thật. Nếu trời mưa lớn hoặc đất úng, cần hỏi người phụ trách điều chỉnh, khi chưa được duyệt không bón. Học sinh không xử lí phân tươi hay hóa chất đậm đặc.

Mẫu sơ đồ sản xuất phân vi sinh: chủng đã kiểm→nhân sinh khối có kiểm soát→phối chất mang→kiểm lô/đóng gói/nhãn. Học sinh dùng sơ đồ/dữ liệu, không tự nuôi cấy vi sinh vật lạ hoặc phân hủy chất thải chưa kiểm. Nếu nhãn mẫu có 10⁸đơn vị/g và dùng 5 g thì tổng danh định 5 ×10⁸đơn vị theo giả thiết, không bảo vệ số sống thực sau quá hạn. Dùng dữ liệu lô đã công bố, không bịa kết quả kiểm nghiệm.

Mẫu phiếu dữ liệu được cung cấp, không phải lớp đã làm: A thuộc nhóm đạm, thuốc thử nitrate cho tín hiệu phù hợp và đã được giáo viên đối chứng→NH₄NO₃ trong tập mẫu; B thuộc đạm, có kết tủa vớiBaCl₂ theo đối chứng sulfate→(NH₄)₂SO₄; C thuộc đạm, kết tủaAgCl vớiAgNO₃→NH₄Cl. D nhómkali/có phản ứng sulfate→K₂SO₄; E nhómkali/không tín hiệu sulfate, mẫu chloride được xác nhận→KCl. Tập mẫu đóng trong 5 nhãn này, theo giáo viên; dữ liệu không đủ ngoài tập thì ghi chưa xác định. Học sinh đọc mẫu kín/bảng kết quả, đeo bảo hộ theo trường, không nếm/ngửi sát/trộn/đốt; giáo viên thu gom chất thải không đổ xuống cống.

Đây là đọc quy trình cơ sở, học sinh không tự nuôi cấy/tiệt trùng/phối chế phẩm lạ. Cố định đạm: chuẩn bị và kiểm giống có chức năng cùng chất mang, nhân sinh khối và xử lí chất mang tại cơ sở→phối/ủ sinh khối, bổ sung dinh dưỡng và phụ gia theo quy cách→kiểm chất lượng, đóng/bảo quản. Chuyển hóa lân: nhân và kiểm chủng chuyển dạng lân khó tiêu→chuẩn bị/kiểm/xử lí chất mang→phối dinh dưỡng/phụ gia và ủ→kiểm/đóng/bảo quản. Phân giải hữu cơ: thu và sơ chế nguồn hữu cơ hợp lệ như than bùn/phụ phẩm→ủ với chủng phân giải, bổ sung thành phần theo quy cách→kiểm chất lượng/đóng/bảo quản. Đạm chuyển N₂ thành dạng hợp chất nhờ chủng; chuyển hóa lân không tạo nguyên tố P mới; phân giải hữu cơ biến đổi chất nền. Chất mang, độ sống, chức năng, tạp nhiễm và nhãn lô phải kiểm, không lấy có mùi lên men làm bằng chứng đúng chủng. Số bước khác nhau do cách gộp, nhưng không được bỏ khâu chất lượng trước dùng.