Bài 6. Sự chuyển biến và phân hoá của xã hội nguyên thuỷ · Lịch sử và Địa lí 6

Mục tiêu bài học

Giải thích được các ý chính của sự chuyển biến và phân hoá của xã hội nguyên thuỷ.
Đọc tình huống, phân biệt dữ kiện với suy luận và trình bày kết luận có căn cứ.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Kim loại được sử dụng sau thời gian dài con người chủ yếu dùng đá. Công cụ đồng rồi sắt nâng hiệu quả sản xuất, mở rộng diện tích canh tác và nghề thủ công. Khi có sản phẩm dư thừa, một số người có thể chiếm giữ nhiều của cải hơn; của cải riêng góp phần làm quan hệ bình đẳng cũ thay đổi.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Sự phân hóa không phải do bản thân một chiếc rìu tự tạo ra giai cấp. Cần xem quan hệ sở hữu, tổ chức lao động và quyền lực. Ở nhiều xã hội phương Đông, cộng đồng nông nghiệp và nhu cầu trị thủy vẫn gắn kết cư dân nên quá trình tan rã của xã hội nguyên thủy có đặc điểm riêng.

Khái niệm chính

Công cụ kim loại: Tăng năng suất lao động
Sản phẩm dư thừa: Phần vượt nhu cầu dùng ngay
Của cải riêng: Góp phần phân hóa giàu nghèo
Thủy lợi cộng đồng: Duy trì nhu cầu hợp tác

Ví dụ

Ví dụ 1
Hai hộ trong tình huống giả định đều làm ra 10 giỏ lúa thay vì 6 giỏ như trước; mỗi hộ cần 6 giỏ. Hộ A giữ thêm ruộng và thuê người làm; hộ B không có ruộng riêng.

Tính phần dư ban đầu mỗi hộ và phân biệt tăng sản lượng với phân hóa xã hội.
Xem lời giảiẨn lời giải
Ban đầu mỗi hộ dư 10 − 6 = 4 giỏ. Tăng sản lượng tạo khả năng tích lũy. Phân hóa xuất hiện khi quyền sở hữu, sử dụng ruộng và của cải trở nên không đều; không thể chỉ nhìn mức 10 giỏ để kết luận hai hộ đã có địa vị như nhau.

Ghi nhớ

Công cụ kim loại: Tăng năng suất lao động; Sản phẩm dư thừa: Phần vượt nhu cầu dùng ngay; Của cải riêng: Góp phần phân hóa giàu nghèo; Thủy lợi cộng đồng: Duy trì nhu cầu hợp tác.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

Câu 1Mức 1Ghép nối
Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.
Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.
Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Mô tả nào phù hợp với “Công cụ kim loại”?
Câu 3Mức 2Nhiều đáp án
Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.
Chọn tất cả đáp án đúng
Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý
Xác định đúng hoặc sai cho từng nhận định; mỗi ý xét riêng theo kiến thức của bài.
ÝĐúngSai
a)Công cụ kim loại: Tăng năng suất lao động.
b)Có sản phẩm dư thừa thì mọi người tự động có quyền sở hữu như nhau.
c)Chỉ riêng sự xuất hiện của một chiếc rìu sắt đã đủ chứng minh một xã hội có giai cấp.
d)Thủy lợi cộng đồng: Duy trì nhu cầu hợp tác.
Đọc ngữ liệu
Hai hộ trong tình huống giả định đều làm ra 10 giỏ lúa thay vì 6 giỏ như trước; mỗi hộ cần 6 giỏ. Hộ A giữ thêm ruộng và thuê người làm; hộ B không có ruộng riêng.
Câu 5Mức 3Tự luận
Tính phần dư ban đầu mỗi hộ và phân biệt tăng sản lượng với phân hóa xã hội.
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay
Câu 6Mức 4Tự luận
Vì sao người dùng công cụ sắt vẫn có thể phải hợp tác?
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay
Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Phát biểu nào phân biệt kĩ thuật với quan hệ xã hội?
Câu 8Mức 3Tự luận
Vì sao không dùng niên đại kim loại của một nơi cho mọi nơi khác?
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay