NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 2. Thiên nhiên kì thú

Bài 16. Xin chào, Xa-ha-ra

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Xin chào, Xa-ha-ra.
  • Thực hiện đánh giá, chỉnh sửa bài văn tả phong cảnh.
  • Thực hiện nói và nghe: cảnh đẹp thiên nhiên.

Bài giảng

Đọc: Xin chào, Xa-ha-ra

Người kể đi từ vùng núi tới sa mạc Xa-ha-ra và nhận ra cảnh vật thay đổi mạnh. Ban ngày, nắng và cát gây cảm giác khô nóng; những chuyến cưỡi lạc đà đem đến trải nghiệm lạ. Khi đêm xuống, nhiệt độ hạ rõ, bầu trời sao và lều giữa cát trở nên hấp dẫn. Buổi sáng, ánh nắng lại đổi màu các cồn cát. Các chi tiết theo trình tự thời gian cho thấy sa mạc không đơn điệu như hình dung ban đầu, đồng thời làm nổi bật sự háo hức khám phá.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Xin chào, Xa-ha-ra (Theo Di Li) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Trải nghiệm trực tiếp giúp ta nhận ra nhiều vẻ khác nhau của một vùng đất.

Chi tiết cần chú ý: Phương tiện con vật được dùng trong chuyến trải nghiệm là gì? — lạc đà. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: sa mạc nghĩa là vùng rất ít mưa, thường có thảm thực vật thưa. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Đánh giá, chỉnh sửa bài văn tả phong cảnh

Đổi bài với bạn, đánh dấu ba nhóm: đủ ý và đúng mục đích; mạch sắp xếp; dùng từ, câu và chính tả. Ghi một điểm tốt cụ thể và một đề nghị sửa. Viết lại đoạn đã sửa, giải thích vì sao cách mới rõ hơn; không chỉ chép bài lần hai.

Quan sát theo thời gian hoặc không gian; ghi màu sắc, âm thanh, chuyển động và cảm xúc thật. Chọn nét nổi bật thay vì liệt kê mọi thứ. Mở bài giới thiệu nơi và lúc; thân bài tả bao quát rồi chi tiết theo trật tự; kết bài nêu tình cảm. So sánh, nhân hóa cần làm rõ cảnh, không dùng dồn dập.

Bài mẫu nguyên bản:

Sáng chủ nhật, em ra vườn sau nhà khi sương còn đọng trên lá. Khu vườn không rộng nhưng mát và yên. Từ cổng vào, lối gạch nhỏ nằm giữa hai hàng rau xanh. Những giọt nước giữ ánh nắng sớm như các hạt thủy tinh. Bên hàng rào, giàn mướp vừa nở thêm mấy bông vàng. Tiếng chim từ ngọn ổi vọng xuống, xen với tiếng bà nhẹ tay tưới cây. Em đứng một lúc để nghe và ngắm, rồi nhặt những lá khô dưới lối đi. Em yêu khoảng vườn vì ở đó mỗi buổi sáng đều có điều nhỏ bé đáng chờ đợi.

Thực hành: Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan.

Nói và nghe: Cảnh đẹp thiên nhiên

Chuẩn bị ba ý: điều muốn giới thiệu/đề xuất, chi tiết hoặc lí do, lời kết. Nói 1–2 phút, nhìn người nghe, không đọc cả bản viết. Người nghe ghi hai từ khóa, nhắc lại một ý và hỏi một câu để làm rõ. Nếu khác ý, dùng “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”.

Bài nói mẫu: Em thích ngắm vườn cây sau mưa. Lá sáng và những giọt nước còn rung trên ngọn cỏ. Em nghe rõ tiếng chim hơn khi mọi người đi nhẹ. Cảnh nhỏ nhưng khiến em thấy thư thái. Em chỉ quan sát ở lối đi an toàn và không hái hoa.

Đổi vai để mỗi người được nói và nghe. Nhận xét bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Ban ngày, nắng và cát gây cảm giác khô nóng; những chuyến cưỡi lạc đà đem đến trải nghiệm lạ. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Trải nghiệm trực tiếp giúp ta nhận ra nhiều vẻ khác nhau của một vùng đất. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • sa mạc

    vùng rất ít mưa, thường có thảm thực vật thưa

Ghi nhớ

Trải nghiệm trực tiếp giúp ta nhận ra nhiều vẻ khác nhau của một vùng đất.

Dễ nhầm

  • Sa mạc luôn nóng như nhau cả ngày lẫn đêm. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Người kể đi từ vùng núi tới sa mạc Xa-ha-ra và nhận ra cảnh vật thay đổi mạnh. Ban ngày, nắng và cát gây cảm giác khô nóng; những chuyến cưỡi lạc đà đem đến trải nghiệm lạ. Khi đêm xuống, nhiệt độ hạ rõ, bầu trời sao và lều giữa cát trở nên hấp dẫn. Buổi sáng, ánh nắng lại đổi màu các cồn cát. Các chi tiết theo trình tự thời gian cho thấy sa mạc không đơn điệu như hình dung ban đầu, đồng thời làm nổi bật sự háo hức khám phá.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Xin chào, Xa-ha-ra (Theo Di Li) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Phương tiện con vật được dùng trong chuyến trải nghiệm là gì?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn trong ba từ/cụm từ cho sẵn, từ/cụm từ nào có nghĩa “vùng rất ít mưa, thường có thảm thực vật thưa”? Điền đúng từ/cụm từ đã chọn, giữ dấu thanh: .

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng từ “sa mạc” trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Đánh giá, chỉnh sửa bài văn tả phong cảnh. Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nói và nghe: Cảnh đẹp thiên nhiên. Nghe bài nói mẫu đính kèm, ghi hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ. Sau đó chuẩn bị và trình bày bài nói riêng trong 1–2 phút, đổi vai để hỏi đáp với bạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay