NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 2. Thiên nhiên kì thú

Bài 10. Kì diệu rừng xanh

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Kì diệu rừng xanh.
  • Thực hiện tìm hiểu cách viết bài văn tả phong cảnh (tiếp theo).
  • Thực hiện đọc mở rộng.

Bài giảng

Đọc: Kì diệu rừng xanh

Người đi rừng bắt gặp những cây nấm nhỏ và liên tưởng đến một thế giới tí hon. Bước sâu hơn, cảnh rừng thay đổi với bóng cây, ánh sáng, vượn và chồn sóc chuyển động nhanh. Đến rừng khộp, màu lá, cỏ và đàn thú lại tạo nên một vẻ đẹp khác. Tác giả quan sát bằng nhiều giác quan, dùng so sánh để cảnh vật hiện lên sinh động. Người đọc vừa thấy rừng nhiều loài, nhiều sắc thái vừa cảm nhận niềm say mê của người khám phá.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Kì diệu rừng xanh (Theo Nguyễn Phan Hách) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Quan sát tinh tế làm hiện rõ vẻ đa dạng và kì diệu của rừng.

Chi tiết cần chú ý: Những vật nhỏ nào gợi liên tưởng đến thế giới tí hon? — nấm. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: khộp nghĩa là tên một nhóm cây rừng thường rụng lá theo mùa. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Tìm hiểu cách viết bài văn tả phong cảnh (tiếp theo)

Đọc mẫu bên dưới theo ba câu hỏi: văn bản nhằm làm gì, các ý được sắp xếp ra sao, chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. Chỉ ra mở đầu, phần triển khai và kết thúc; rút ra cách làm, không chép lại mẫu.

Quan sát theo thời gian hoặc không gian; ghi màu sắc, âm thanh, chuyển động và cảm xúc thật. Chọn nét nổi bật thay vì liệt kê mọi thứ. Mở bài giới thiệu nơi và lúc; thân bài tả bao quát rồi chi tiết theo trật tự; kết bài nêu tình cảm. So sánh, nhân hóa cần làm rõ cảnh, không dùng dồn dập.

Bài mẫu nguyên bản:

Sáng chủ nhật, em ra vườn sau nhà khi sương còn đọng trên lá. Khu vườn không rộng nhưng mát và yên. Từ cổng vào, lối gạch nhỏ nằm giữa hai hàng rau xanh. Những giọt nước giữ ánh nắng sớm như các hạt thủy tinh. Bên hàng rào, giàn mướp vừa nở thêm mấy bông vàng. Tiếng chim từ ngọn ổi vọng xuống, xen với tiếng bà nhẹ tay tưới cây. Em đứng một lúc để nghe và ngắm, rồi nhặt những lá khô dưới lối đi. Em yêu khoảng vườn vì ở đó mỗi buổi sáng đều có điều nhỏ bé đáng chờ đợi.

Thực hành: Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan.

Đọc mở rộng

Tìm một văn bản khác phù hợp chủ điểm Thiên nhiên kì thú trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp. Ghi tên bài, tác giả/nguồn, ngày đọc. Chọn hai chi tiết thật từ văn bản, giải thích một từ mới bằng ngữ cảnh, viết 3–4 câu nhận xét có lí do. Chia sẻ một điểm giống và một điểm khác so với bài đang học. Nếu chưa có sách khác, dùng bản tóm tắt bài này để luyện phiếu đọc, sau đó bổ sung tác phẩm đã đọc thực tế; không ghi một cuốn em chưa đọc.

Mẫu phiếu: tên/nguồn → nhân vật hoặc đối tượng → hai chi tiết → thông điệp → câu hỏi muốn trao đổi. Khi giới thiệu, không kể hết nội dung để người nghe còn hứng thú tự đọc.

Quan sát để đọc và viết

Minh họa hỗ trợ quan sát

Quan sát các lớp cây, vệt nắng, nấm và động vật trong tranh; phân biệt điều thấy với điều tưởng tượng.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Bước sâu hơn, cảnh rừng thay đổi với bóng cây, ánh sáng, vượn và chồn sóc chuyển động nhanh. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Quan sát tinh tế làm hiện rõ vẻ đa dạng và kì diệu của rừng. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • khộp

    tên một nhóm cây rừng thường rụng lá theo mùa

Ghi nhớ

Quan sát tinh tế làm hiện rõ vẻ đa dạng và kì diệu của rừng.

Dễ nhầm

  • Rừng ở đâu cũng giống nhau, không cần quan sát kĩ. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Người đi rừng bắt gặp những cây nấm nhỏ và liên tưởng đến một thế giới tí hon. Bước sâu hơn, cảnh rừng thay đổi với bóng cây, ánh sáng, vượn và chồn sóc chuyển động nhanh. Đến rừng khộp, màu lá, cỏ và đàn thú lại tạo nên một vẻ đẹp khác. Tác giả quan sát bằng nhiều giác quan, dùng so sánh để cảnh vật hiện lên sinh động. Người đọc vừa thấy rừng nhiều loài, nhiều sắc thái vừa cảm nhận niềm say mê của người khám phá.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Kì diệu rừng xanh (Theo Nguyễn Phan Hách) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Những vật nhỏ nào gợi liên tưởng đến thế giới tí hon?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn trong ba từ/cụm từ cho sẵn, từ/cụm từ nào có nghĩa “tên một nhóm cây rừng thường rụng lá theo mùa”? Điền đúng từ/cụm từ đã chọn, giữ dấu thanh: .

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng từ “khộp” trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tìm hiểu cách viết bài văn tả phong cảnh (tiếp theo). Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Lập phiếu đọc mở rộng với tên, nguồn, hai chi tiết, một từ mới và điều em rút ra. So sánh với bài “Kì diệu rừng xanh”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  10. Câu 9Mức 2Tự luận

    Quan sát tranh đính kèm. Nêu hai chi tiết thật nhìn thấy và viết một câu liên hệ với chủ đề bài. Không gán tranh thành sự việc nguyên văn trong tác phẩm.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay