Công nghệ 12 — Công nghệ Điện–Điện tử / Lâm nghiệp–Thuỷ sản (hai nhánh lựa chọn)
Công nghệLớp 12Phần 16. Nhánh Lâm nghiệp–Thuỷ sản (lựa chọn) · Chương VII. Công nghệ thức ăn thuỷ sản

Bài 17. Phương pháp bảo quản và chế biến thức ăn thuỷ sản

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được bảo quản khô, chế biến thức ăn, nguyên tắc nhập trước–xuất trước trong đúng điều kiện của bài.
  • Hoàn thành nhiệm vụ: Lập hai phiếu sản phẩm giả định cho panel cỏ và cá xay, nêu thiết bị nguy hiểm, nhãn và điều chưa thực hiện.

Bài giảng

Nguyên lí, phân biệt và điều kiện áp dụng

Bảo quản phải phù hợp nhóm thức ăn: thức ăn khô cần tránh ẩm và hư hại bao bì; chất bổ sung theo nhãn riêng; nguyên liệu tươi cần chuỗi bảo quản phù hợp, không suy mùi bình thường là an toàn. Chế biến thủ công thay đổi kích thước và trạng thái phù hợp; chế biến công nghiệp phối trộn, tạo dạng, xử lí và đóng gói theo quy trình kiểm soát. Chỉ băm nhỏ không tự cân đối dinh dưỡng.

Thực hành quy mô nhỏ: Cỏ và cá xay — hai phiếu sản phẩm trên giấy

Panel thực hành quy mô nhỏ có hai sản phẩm: cỏ cho cá trắm cỏ giống và cá xay làm thức ăn cho lươn/ba ba. Ở đây học bằng mẫu giấy/mô hình dữ liệu: thiết kế kích thước, nhãn và bảo quản dự kiến; cắt, xay nguyên liệu động vật hoặc cho ăn chỉ giáo viên/cơ sở đủ điều kiện, không học sinh thực hiện. Không giữ nguyên liệu sống ở nhiệt độ tùy ý để thử hư hỏng, không nếm hay cho động vật ăn sản phẩm lớp học. Báo cáo ghi rõ chưa chế biến, đánh giá theo hồ sơ chứ không bịa màu, mùi.

Hai phiếu có số liệu, kích thước và ranh giới an toàn

Phần thực hành của sách có cỏ cho cá trắm cỏ giống và cá xay cho lươn/ba ba. Bộ phân tích trên giấy dùng thước, băng giấy mô hình, hình/tên dụng cụ, bảng khối lượng và nhãn “MÔ HÌNH — KHÔNG CHO ĂN”. Dụng cụ thật được nhận diện để đánh giá rủi ro: dao/kéo, thớt, cân, găng, máy cắt/xay, hộp có nắp và thiết bị lạnh; chỉ người có năng lực được giao mới xử lí nguyên liệu sống và máy. Học sinh không chế biến, nuôi cấy, thử bảo quản bằng cách gây hỏng hay cho vật nuôi ăn.

Phiếu C-01, ngày giả định D1: đối tượng cá trắm cỏ giống; nguyên liệu tham chiếu cỏ voi phù hợp theo hồ sơ; sách nêu đoạn 5–10 cm, mô hình chọn đoạn giấy 7 cm. Trình tự trên sơ đồ là kiểm tra nguyên liệu → tạo kích thước phù hợp → bao chứa/nhãn và kế hoạch bảo quản → vệ sinh/thu dọn. Kết quả nộp là băng giấy đo 7 cm và nhãn mô hình, không phải nhận xét cỏ thật. Nơi thoáng mát trong mô tả sách không tạo một hạn dùng an toàn vô thời hạn; không tự thử tích trữ cỏ sống trong túi kín.

Phiếu CX-01, ngày giả định D1: đối tượng trong bài là lươn/ba ba; dữ liệu cá xay 500 g, chia 5 hộp mô hình bằng nhau → 100 g/hộp. Sơ đồ chuyên môn gồm lựa chọn/sơ chế nguyên liệu → xay phù hợp → hộp có nắp/nhãn và chuỗi lạnh đã được đánh giá → vệ sinh/thu dọn. Nhãn ghi mã, đối tượng, 100 g theo dữ liệu, nguồn giả định, “chưa chế biến — không dùng cho ăn”; không bịa nhiệt độ hay thời hạn chưa được cấp và không lấy mùi bình thường làm bằng chứng an toàn. Phiếu không phải khẩu phần.

Nhập trước–xuất trước (FIFO) dựa thứ tự nhập kho, khác ưu tiên hạn dùng sớm (FEFO). Khi hạn dùng khác nhau phải kiểm tra hạn và chất lượng, không để FIFO làm dùng lô đã hỏng/quá hạn.

Khái niệm chính

Bảo quản khô
Giữ sản phẩm phù hợp trong điều kiện kiểm soát ẩm và bao gói
Chế biến thức ăn
Thay đổi nguyên liệu thành dạng thức ăn đáp ứng mục tiêu
Nguyên tắc nhập trước–xuất trước
Ưu tiên xuất lô nhập kho sớm hơn khi các lô còn đạt chất lượng và có hạn dùng tương thích

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Kế hoạch giấy có 500 g nguyên liệu, chia thành5 phần bằng nhau. Mỗi phần bao nhiêu g?

    Xem lời giải

    500/5=100 g/phần; đây là bài chia khối lượng, không là khẩu phần cho vật nuôi.

  2. Ví dụ 2

    Lập hai phiếu sản phẩm giả định cho panel cỏ và cá xay, nêu thiết bị nguy hiểm, nhãn và điều chưa thực hiện.

    Xem lời giải

    Phiếu C-01 (ngày giả định D1): cá trắm cỏ giống; nguyên liệu tham chiếu cỏ voi theo hồ sơ; mô hình băng giấy dài 7 cm nằm trong khoảng 5–10 cm sách minh hoạ, nhãn “mô hình — không cho ăn”. Phiếu CX-01 (D1): cá xay theo dữ liệu 500 g, 5 hộp mô hình 100 g/hộp, mục đích tham chiếu lươn/ba ba; sơ đồ kiểm tra nguyên liệu→sơ chế/xay bởi người có năng lực→hộp/nhãn và chuỗi lạnh đã đánh giá→vệ sinh. Nhãn có mã, đối tượng, nguồn dữ liệu, khối lượng và trạng thái chưa thực hiện; không tự đặt hạn dùng. Dao, máy và nguyên liệu sống không do học sinh thao tác. Chưa chế biến hoặc cho ăn nên không ghi quan sát màu/mùi hay tuyên bố an toàn.

Ghi nhớ

Bảo quản khô: Giữ sản phẩm phù hợp trong điều kiện kiểm soát ẩm và bao gói; Chế biến thức ăn: Thay đổi nguyên liệu thành dạng thức ăn đáp ứng mục tiêu; Nguyên tắc nhập trước–xuất trước: Ưu tiên xuất lô nhập kho sớm hơn khi các lô còn đạt chất lượng và có hạn dùng tương thích.

Ứng dụng

  • Sản phẩm học tập của bài: Lập hai phiếu sản phẩm giả định cho panel cỏ và cá xay, nêu thiết bị nguy hiểm, nhãn và điều chưa thực hiện. Dùng dữ liệu hoặc mô hình trong phạm vi được giao, không coi kết quả giả định là quan sát thật.

Dễ nhầm

  • Xay nhỏ cá là đủ làm sản phẩm an toàn để học sinh tự cho mọi vật nuôi ăn. Còn yêu cầu nguồn nguyên liệu, kiểm soát bảo quản, dinh dưỡng và trách nhiệm chuyên môn.

Bài tập

Đã đúng 0/7 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong chủ đề phương pháp bảo quản và chế biến thức ăn thuỷ sản, Bảo quản khô được hiểu đúng là gì?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các khái niệm với ý nghĩa phân biệt đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Đánh giá nhận định: Xay nhỏ cá là đủ làm sản phẩm an toàn để học sinh tự cho mọi vật nuôi ăn.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ đúng với mô tả“Thay đổi nguyên liệu thành dạng thức ăn đáp ứng mục tiêu”: .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình học tập/phân tích này theo trình tự hợp lí.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Xác định loại nguyên liệu và đối tượng trong hồ sơ
    2. 2Lập nhãn và kế hoạch bảo quản theo tài liệu
    3. 3Đánh giá hồ sơ, không tự cho động vật ăn
    4. 4Chọn dạng sản phẩm cùng ranh giới an toàn
  6. Câu 6Mức 1Trả lời ngắn

    Kế hoạch giấy có 500 g nguyên liệu, chia thành5 phần bằng nhau. Mỗi phần bao nhiêu g?

  7. Đọc ngữ liệu

    Dữ kiện mô hình dùng cho hai câu vận dụng tiếp theo (không phải kết quả đã thực hiện):

    Kế hoạch giấy có 500 g nguyên liệu, chia thành5 phần bằng nhau.

  8. Câu 7Mức 3Nhiều đáp án

    Với nhiệm vụ: Lập hai phiếu sản phẩm giả định cho panel cỏ và cá xay, nêu thiết bị nguy hiểm, nhãn và điều chưa thực hiện. Chọn các yêu cầu phù hợp với lập luận/sản phẩm cần nộp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Lập hai phiếu sản phẩm giả định cho panel cỏ và cá xay, nêu thiết bị nguy hiểm, nhãn và điều chưa thực hiện.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay