Công nghệ 12 — Công nghệ Điện–Điện tử / Lâm nghiệp–Thuỷ sản (hai nhánh lựa chọn)
Công nghệLớp 12Phần 14. Nhánh Lâm nghiệp–Thuỷ sản (lựa chọn) · Chương V. Môi trường nuôi thuỷ sản

Bài 10. Giới thiệu về môi trường nuôi thuỷ sản

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được yếu tố thủy lí, yếu tố thủy hóa, yếu tố thủy sinh trong đúng điều kiện của bài.
  • Hoàn thành nhiệm vụ: Đánh giá dữ liệu mẫu DO 4 mg/L, pH7,5 khi đề yêu cầu DO≥5 và pH6,5–8,5; nêu điều không được suy ra.

Bài giảng

Nguyên lí, phân biệt và điều kiện áp dụng

Môi trường nuôi gồm các yếu tố thủy lí như nhiệt độ, độ trong; thủy hóa như pH, độ mặn, oxygen hòa tan và các dạng nitrogen; thủy sinh như tảo và sinh vật phù du. Các yếu tố tương tác: nhiệt độ ảnh hưởng nhu cầu oxygen và khả năng hòa tan khí; chất hữu cơ dư làm tăng nhu cầu phân giải. Không đánh giá nước chỉ bằng màu nhìn thấy.

Phân tích nhiệm vụ, kiểm soát và thực hành an toàn

Nhu cầu phụ thuộc loài, giai đoạn sống và phương thức nuôi. Ngưỡng phải có nguồn, đơn vị và điều kiện: pH không có đơn vị; độ mặn thường dùng‰ hoặc g/L theo quy ước; DO dùng mg/L. pH không phải phần trăm acid, còn độ trong không đồng nghĩa vô trùng. Dữ liệu bài tập là mô hình so với dải yêu cầu được cho, không thay tư vấn cơ sở nuôi. Không nếm, ngửi sát hay chạm mẫu nước ao chưa được đánh giá an toàn.

Từ chỉ tiêu đến giả thuyết nguyên nhân

Khi các điều kiện khác tương đương, nước ấm thường hoà tan ít oxygen hơn, trong khi nhu cầu chuyển hoá của nhiều đối tượng nuôi có thể tăng trong khoảng sinh lí phù hợp. Ban ngày sinh vật quang hợp có thể bổ sung oxygen; hô hấp của sinh vật và phân giải chất hữu cơ vẫn tiêu thụ oxygen cả ngày lẫn đêm. Vì thế cần đo theo thời gian, không suy một điểm DO chiều cao bảo đảm đêm và sáng sớm đều đạt; hai điểm riêng lẻ cũng chưa chứng minh nguyên nhân biến động.

Nước đục có thể do hạt đất hoặc sinh vật, màu xanh có thể liên quan tảo, nhưng quan sát màu không thay phép đo hay định danh. Các dạng nitrogen không đồng nhất: NH3 không ion hoá và NH4+ có tính chất khác, pH/nhiệt độ ảnh hưởng phân bố; không dùng một số “nitrogen tổng” để khẳng định mọi dạng đều an toàn. Đây là giải thích chỉ tiêu, không hướng dẫn xử lí bằng hoá chất.

Độ mặn ‰ biểu diễn gam chất tan theo một kilogam dung dịch trong quy ước khối lượng; g/L là gam theo một lít. Chỉ gần bằng về trị số khi khối lượng riêng gần 1 kg/L, không tự đổi chính xác hai đơn vị nếu thiếu điều kiện. pH không có đơn vị; DO là mg/L. Mọi dải yêu cầu phải gắn loài, giai đoạn, cách đo và nguồn.

Khái niệm chính

Yếu tố thủy lí
Đặc điểm vật lí của nước như nhiệt độ và độ trong
Yếu tố thủy hóa
Đặc điểm hóa học như pH, độ mặn và DO
Yếu tố thủy sinh
Các sinh vật và quan hệ sinh học trong môi trường nước

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phiếu mô hình cho DO mục tiêu tối thiểu 5 mg/L, số đọc 4 mg/L. Còn thiếu bao nhiêu mg/L so với mốc?

    Xem lời giải

    5−4=1 mg/L; đó là chênh chỉ tiêu, không phải liều hóa chất cần cho vào ao.

  2. Ví dụ 2

    Đánh giá dữ liệu mẫu DO 4 mg/L, pH7,5 khi đề yêu cầu DO≥5 và pH6,5–8,5; nêu điều không được suy ra.

    Xem lời giải

    pH7,5 nằm trong dải đề cho; DO 4 thấp hơn mốc 1 mg/L nên cần báo người phụ trách kiểm tra. Không từ hai số này kết luận toàn bộ môi trường đạt hay xác định bệnh. Phải ghi thời điểm, vị trí, hiệu chuẩn và thêm chỉ tiêu phù hợp. Không tự đổ hóa chất hoặc cho rằng pH đạt sẽ bù DO thiếu.

Ghi nhớ

Yếu tố thủy lí: Đặc điểm vật lí của nước như nhiệt độ và độ trong; Yếu tố thủy hóa: Đặc điểm hóa học như pH, độ mặn và DO; Yếu tố thủy sinh: Các sinh vật và quan hệ sinh học trong môi trường nước.

Ứng dụng

  • Sản phẩm học tập của bài: Đánh giá dữ liệu mẫu DO 4 mg/L, pH7,5 khi đề yêu cầu DO≥5 và pH6,5–8,5; nêu điều không được suy ra. Dùng dữ liệu hoặc mô hình trong phạm vi được giao, không coi kết quả giả định là quan sát thật.

Dễ nhầm

  • Nước trong luôn bảo đảm mọi chỉ tiêu phù hợp cho mọi loài. Phải kiểm tra nhiều chỉ tiêu và yêu cầu của loài; nhìn trong không đo được DO hay pH.

Bài tập

Đã đúng 0/7 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong chủ đề giới thiệu về môi trường nuôi thuỷ sản, Yếu tố thủy lí được hiểu đúng là gì?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các khái niệm với ý nghĩa phân biệt đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Đánh giá nhận định: pH không có đơn vị, còn DO trong các phiếu của bài được ghi mg/L.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ đúng với mô tả“Đặc điểm hóa học như pH, độ mặn và DO”: .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình học tập/phân tích này theo trình tự hợp lí.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Ghi chỉ tiêu và đơn vị
    2. 2Đọc dữ liệu ở thời gian xác định
    3. 3So sánh với dải đề cho và nêu giới hạn
    4. 4Xác định yêu cầu loài từ nguồn phù hợp
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Phiếu mô hình cho DO mục tiêu tối thiểu 5 mg/L, số đọc 4 mg/L. Còn thiếu bao nhiêu mg/L so với mốc?

  7. Đọc ngữ liệu

    Dữ kiện mô hình dùng cho hai câu vận dụng tiếp theo (không phải kết quả đã thực hiện):

    Phiếu mô hình cho DO mục tiêu tối thiểu 5 mg/L, số đọc 4 mg/L.

  8. Câu 7Mức 3Nhiều đáp án

    Với nhiệm vụ: Đánh giá dữ liệu mẫu DO 4 mg/L, pH7,5 khi đề yêu cầu DO≥5 và pH6,5–8,5; nêu điều không được suy ra. Chọn các yêu cầu phù hợp với lập luận/sản phẩm cần nộp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Đánh giá dữ liệu mẫu DO 4 mg/L, pH7,5 khi đề yêu cầu DO≥5 và pH6,5–8,5; nêu điều không được suy ra.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay