Sinh học 12
Sinh họcLớp 12Phần 5. Chương V. Bằng chứng và các học thuyết tiến hoá

Bài 19. Các bằng chứng tiến hoá

Mục tiêu bài học

  • Giải thích và vận dụng nội dung các bằng chứng tiến hoá.
  • Phân tích bằng chứng, nêu điều kiện và kiểm tra kết luận.

Bài giảng

Bản chất và cơ chế

Cơ quan tương đồng: có chung nguồn gốc có thể khác chức năng.

Hóa thạch: dấu tích sinh vật quá khứ được bảo tồn.

Bằng chứng phân tử: so sánh trình tự và các đặc điểm phân tử để suy quan hệ.

Cơ quan tương tự giống chức năng nhưng nguồn gốc khác, có thể do tiến hóa hội tụ. Cấu trúc thoái hóa và sinh học phân tử bổ sung bằng chứng tổ tiên chung. Hồ sơ hóa thạch không đầy đủ; không thấy một dạng không chứng minh nó chưa từng tồn tại.

Vận dụng và giới hạn kết luận

So trình tự tương đồng cần cùng vùng và cách căn chỉnh, không đếm giống ngẫu nhiên ở các vùng không tương ứng. Nhiều nguồn bằng chứng độc lập mạnh hơn một nét giống ngoài. Cây phát sinh là giả thuyết quan hệ, không xếp loài đang sống thành thang cao/thấp.

Khái niệm chính

Cơ quan tương đồng
có chung nguồn gốc có thể khác chức năng
Hóa thạch
dấu tích sinh vật quá khứ được bảo tồn
Bằng chứng phân tử
so sánh trình tự và các đặc điểm phân tử để suy quan hệ

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Cánh chim và chi trước thú có bộ xương tương ứng; cánh côn trùng khác nguồn. Phân loại quan hệ.

    Xem lời giải

    Chi trước chim/thú là tương đồng dù chức năng khác; cánh chim/côn trùng tương tự theo chức năng bay nhưng khác nguồn. Phải nêu tiêu chí, không chỉ gọi cùng có cánh.

Ghi nhớ

Cơ quan tương đồng: có chung nguồn gốc có thể khác chức năng.

Hóa thạch: dấu tích sinh vật quá khứ được bảo tồn.

Bằng chứng phân tử: so sánh trình tự và các đặc điểm phân tử để suy quan hệ.

Cơ quan tương tự giống chức năng nhưng nguồn gốc khác, có thể do tiến hóa hội tụ.

Dễ nhầm

  • Hai cơ quan cùng chức năng chắc chắn có cùng nguồn gốc tiến hóa.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cơ quan tương đồng được hiểu đúng như thế nào?

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Hóa thạch được hiểu đúng như thế nào?

  3. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với nội dung phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai

    Hai cơ quan cùng chức năng chắc chắn có cùng nguồn gốc tiến hóa.

  5. Câu 5Mức 3Trắc nghiệm 1 đáp án

    Hai loài có 95 vị trí giống trên 100 vị trí tương đồng. Có thể tính gì trực tiếp?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Cánh chim và chi trước thú có bộ xương tương ứng; cánh côn trùng khác nguồn. Phân loại quan hệ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một đoạn tương đồng dài 100 vị trí, hai loài khác 4 vị trí; đoạn khác loài thứ ba khác 20. Có kết luận gì và chưa gì?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 2Trả lời ngắn

    Hai trình tự 100 vị trí khác 7 vị trí. Có bao nhiêu vị trí giống nhau?