Bài 18. Di truyền quần thể – Sinh học 12 Kết nối tri thức

Mục tiêu bài học

Giải thích và vận dụng nội dung di truyền quần thể.
Phân tích bằng chứng, nêu điều kiện và kiểm tra kết luận.

Bài giảng

Bản chất và cơ chế

Tần số allele: tỉ lệ bản sao một allele trong tổng allele ở locus.

Hardy–Weinberg: mô hình p²:2 pq: q² khi các điều kiện cân bằng thỏa mãn.

Tự phối: giao phối có thể làm giảm dị hợp qua các thế hệ trong mô hình.

Với locus hai allele ở quần thể lưỡng bội, p=f( AA )+f( Aa )/2, q=1−p. Cân bằng cần ngẫu phối, quần thể đủ lớn, không chọn lọc, đột biến và di nhập làm đổi allele theo mô hình. Tự phối hoàn toàn không chọn lọc làm dị hợp giảm một nửa mỗi thế hệ, không tự làm đổi tần số allele.

Vận dụng và giới hạn kết luận

Không lấy căn tỉ lệ kiểu hình lặn nếu chưa có trội hoàn toàn và điều kiện cân bằng. Quần thể có thể giữ tần số allele nhưng đổi kiểu gene. Khi tính phải ghi mẫu số cá thể hay bản allele, nêu thế hệ và giả định.

Khái niệm chính

Tần số allele: tỉ lệ bản sao một allele trong tổng allele ở locus
Hardy–Weinberg: mô hình p²:2 pq: q² khi các điều kiện cân bằng thỏa mãn
Tự phối: giao phối có thể làm giảm dị hợp qua các thế hệ trong mô hình

Ví dụ

Ví dụ 1
Có 40 AA,40 Aa,20 aa trong 100 cá thể. Tính p(A), q(a).
Xem lời giảiẨn lời giải
Có 200 bản allele; A=2 × 40+40=120 nên p=0,6; q=0,4. Không chia 120 cho 100 vì mỗi cá thể hai bản.

Ghi nhớ