Bài 10. Di truyền giới tính và di truyền liên kết với giới tính

Mục tiêu bài học

Giải thích và vận dụng nội dung di truyền giới tính và di truyền liên kết với giới tính.
Phân tích bằng chứng, nêu điều kiện và kiểm tra kết luận.

Bài giảng

Bản chất và cơ chế

**Hệ XY **: một cơ chế trong đó cá thể XY tạo hai loại giao tửX/ Y.

Liên kết X: gene trên NST X có quy luật truyền phụ thuộc giới và vị trí locus.

Giới dị giao tử: giới tạo hai loại giao tử khác nhau về NST giới tính trong hệ đang xét.

Có nhiều hệ XY, ZW, XO và cơ chế ảnh hưởng môi trường, không khẳng định mọi loài thú/chim/côn trùng giống nhau. Với locus X không có allele tương ứng trên Y, cá thể XY chỉ có một bản X. Cần nêu giới con hay toàn con ở mẫu số xác suất.

Vận dụng và giới hạn kết luận

Mô hình Xᴬ Xᵃ × Xᴬ Y, a lặn hoàn toàn: con trai Xᵃ Y có xác suất 1/2 trong con trai và 1/4 toàn con nếu tỉ lệ giới 1:1. Các bài chỉ phân tích sơ đồ, không suy giới hay nguy cơ sức khỏe cá nhân; không đổ lỗi người mẹ/bố.

Khái niệm chính

Hệ XY: một cơ chế trong đó cá thể XY tạo hai loại giao tửX/ Y
Liên kết X: gene trên NST X có quy luật truyền phụ thuộc giới và vị trí locus
Giới dị giao tử: giới tạo hai loại giao tử khác nhau về NST giới tính trong hệ đang xét

Ví dụ

Ví dụ 1
Xᴬ Xᵃ × Xᴬ Y; a lặn, gene X không có trên Y. Tỉ lệ con gái mang allele a?
Xem lời giảiẨn lời giải
Con gái nhận Xᴬ từ bố, nhận Xᴬ hoặc Xᵃ từ mẹ: một nửa Xᴬ Xᵃ, một nửa Xᴬ Xᴬ. Vậy 1/2 trong con gái,1/4 toàn con giả sử giới 1:1.

Ghi nhớ