Công nghệ 10 — Thiết kế và công nghệ; Công nghệ trồng trọt
Công nghệLớp 10Phần 7. Nông nghiệp — Công nghệ trồng trọt · Chương IV. Công nghệ giống cây trồng

Bài 13. Nhân giống cây trồng

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được Hữu tính, Vô tính, Nuôi cấy mô.
  • Giải quyết nhiệm vụ bài 13. nhân giống cây trồng với dữ kiện và giới hạn an toàn rõ ràng.

Bài giảng

Bản chất và điều kiện áp dụng

Nhân giống hữu tính qua hạt có thể tạo số lượng lớn nhưng có phân li tùy vật liệu; vô tính như giâm, chiết, ghép giữ đặc tính theo cơ chế sinh dưỡng nhưng có thể truyền bệnh. Nuôi cấy mô dựa tính toàn năng và điều kiện vô trùng/kiểm soát, không bảo đảm sạch mọi mầm bệnh nếu nguồn/quy trình chưa kiểm. Chọn phương pháp theo loài, đặc tính cần giữ, hệ số nhân và chi phí, không lấy một cách áp mọi cây.

Quy trình, kiểm soát và sản phẩm mẫu

Mẫu giâm 40 cành có 32 ra rễ theo dữ liệu giả, tỉ lệ 80%; nuôi cấy mô có thể tăng nhanh nhưng cần phòng chuyên môn, chủng nguồn và kiểm chất lượng. Phiếu nhân giống có mã mẹ, ngày, lô giá thể, phương pháp, tiêu chí sống và ngày đánh giá. Chưa quan sát không điền số mẫu thành số thật; dao, kéo và hóa chất do giáo viên quản lí. Không lấy cành từ cây bệnh hoặc loài bị bảo vệ khi chưa được phép.

Giâm, chiết, ghép và đủ năm pha nuôi cấy mô

Giâm: chọn cành bánh tẻ có khoảng 2–3 mắt ngủ→giáo viên cắt/bớt lá và quản lí chất kích rễ nếu quy trình có→đặt nền giâm phù hợp→chăm ẩm/theo dõi ra rễ. Chiết: chọn cành khỏe còn gắn cây mẹ→giáo viên khoanh vỏ/xử lí đúng quy trình→bó giá thể và che/buộc hai đầu→chỉ cắt đem trồng khi rễ đạt, không tách trước khi ra rễ. Ghép: chuẩn bị gốc→chọn cành/mắt tương thích→giáo viên xử lí mặt ghép→áp/buộc→chăm, xem chi tiết hai cách ở bài thực hành. Nuôi cấy mô tại cơ sở chuyên môn gồm năm pha: chọn vật liệu non khỏe rõ nguồn; làm sạch/khử trùng mẫu và điều kiện nuôi; tạo chồi trên môi trường thích hợp; cho chồi ra rễ thành cây hoàn chỉnh; chuyển sang giá thể/vườn ươm để thích nghi trước xuất cây. Nhân nhanh/đồng đều là ưu điểm có điều kiện, không tự loại mọi virus nếu nguồn và kiểm chưa đạt; kinh phí/kĩ thuật cao. Học sinh không tự pha chất khử trùng/hormone, nuôi cấy hay sử dụng dao ở nhà; ghi mã cây mẹ, lô vật liệu và ngày/điều kiện để truy nguồn.

Khái niệm chính

Hữu tính
Nhân qua quá trình sinh sản tạo hạt theo đặc điểm loài
Vô tính
Nhân từ bộ phận sinh dưỡng theo phương pháp phù hợp
Nuôi cấy mô
Tạo cây từ vật liệu mô trong điều kiện chuyên môn được kiểm soát

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    40 cành,32 cành ra rễ. Tỉ lệ ra rễ là bao nhiêu phần trăm?

    Xem lời giải

    32/40 ×100=80%theo dữ liệu giả.

  2. Ví dụ 2

    Chọn phương pháp cho mục tiêu giữ đặc tính cây ăn quả, nhưng không tự khẳng định sạch bệnh.

    Xem lời giải

    Có thể dùng ghép/giâm/chiết tùy loài và điều kiện; vật liệu khỏe rõ nguồn và gốc ghép tương thích nếu ghép. Giữ tính trạng khác với bảo đảm không mầm bệnh.

Ghi nhớ

Hữu tính: Nhân qua quá trình sinh sản tạo hạt theo đặc điểm loài; Vô tính: Nhân từ bộ phận sinh dưỡng theo phương pháp phù hợp; Nuôi cấy mô: Tạo cây từ vật liệu mô trong điều kiện chuyên môn được kiểm soát.

Dễ nhầm

  • Nhân vô tính tự loại sạch mọi bệnh từ cây mẹ. Mầm bệnh có thể đi theo vật liệu; cần kiểm nguồn và quy trình.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong bài 13. nhân giống cây trồng, mô tả nào đúng về Hữu tính?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép đúng thuật ngữ với ý nghĩa trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Nhân vô tính tự loại sạch mọi bệnh từ cây mẹ.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ phù hợp: Nhân từ bộ phận sinh dưỡng theo phương pháp phù hợp được gọi là .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình sau theo đúng quan hệ trước–sau đã quy định (không phải mọi công việc trong bài).

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Chọn phương pháp theo loài và mục tiêu
    2. 2Thực hiện dưới điều kiện an toàn được duyệt
    3. 3Chọn cây mẹ khỏe rõ nguồn
    4. 4Ghi lô và đánh giá cây con đúng thời điểm
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    40 cành,32 cành ra rễ. Tỉ lệ ra rễ là bao nhiêu phần trăm?

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Chọn phương pháp cho mục tiêu giữ đặc tính cây ăn quả, nhưng không tự khẳng định sạch bệnh.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Lập phiếu nguyên lí đủ năm pha nhân giống chuối bằng nuôi cấy mô, từ vật liệu tới vườn ươm; ghi thông tin truy nguồn và so một giới hạn với giâm/chiết. Đây là đọc sơ đồ, không yêu cầu nuôi cấy thật.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay