Công nghệ 10 — Thiết kế và công nghệ; Công nghệ trồng trọt
Công nghệLớp 10Phần 2. Công nghiệp — Thiết kế và công nghệ · Chương II. Vẽ kĩ thuật

Bài 11. Hình chiếu trục đo

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được Trục đo, Hệ số biến dạng, Trục đo vuông góc đều.
  • Giải quyết nhiệm vụ bài 11. hình chiếu trục đo với dữ kiện và giới hạn an toàn rõ ràng.

Bài giảng

Bản chất và điều kiện áp dụng

Hình chiếu trục đo dùng phép chiếu song song biểu diễn ba chiều gắn với các trục X′, Y′, Z′. Hệ số biến dạng p, q, r lần lượt là độ dài hình chia độ dài thật theo x, y, z. Với trục đo vuông góc đều, ba góc giữa các trục đều 120°; khi dựng theo quy ước đơn giản của bài lấy p=q=r=1. Với trục đo xiên góc cân, X′O′Z′=90°, X′O′Y′=Y′O′Z′=135°, p=r=1 và q=0,5: mặt xOz giữ hình dạng, còn chiều theo y thu một nửa. Không trộn hai hệ trục trên cùng vật; kích thước ghi vẫn là kích thước thật. Trong xiên góc cân, đường tròn thuộc mặt song song xOz vẫn là đường tròn, thuộc mặt song song xOy hoặc yOz thành elip. Trong vuông góc đều, các đường tròn thuộc mặt song song mặt phẳng tọa độ thành elip, không vẽ mọi mặt thành hình tròn.

Quy trình, kiểm soát và sản phẩm mẫu

Mẫu dựng hộp có các cạnh theo x,y,z lần lượt 40,20,30 mm: chọn gốc O′, vẽ hệ trục và ghi rõ kiểu trước. Vuông góc đều dùng ba trục cách nhau 120°, đặt các đoạn 40,20,30 mm trên ba trục theo quy ước hệ số 1. Xiên góc cân đặt X′ nằm ngang, Z′ thẳng đứng, Y′ hướng chếch tạo hai góc 135°; đặt các đoạn 40,10,30 mm vì chiều thật 20 mm theo y có hình dài 20×0,5=10 mm. Qua các đầu đoạn kẻ những đường song song trục tương ứng để hoàn thành tám đỉnh, phân biệt cạnh thấy/khuất theo hướng nhìn, ghi kích thước thật 40,20,30 chứ không ghi 10 thành chiều thật. Hai hình biểu diễn cùng hộp nhưng không phải ảnh phối cảnh. Hình trực quan không thay bản vẽ chi tiết/hình cắt khi cần chế tạo hoặc xác định lỗ khuất.

Khái niệm chính

Trục đo
Biểu diễn vật bằng phép chiếu song song gắn với hệ trục
Hệ số biến dạng
Tỉ số độ dài chiếu với độ dài thật theo một trục
Trục đo vuông góc đều
Kiểu có ba hệ số biến dạng bằng nhau

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Theo quy ước dựng hệ số 1, cạnh 30 mm song song trục đo được vẽ dài bao nhiêu mm?

    Xem lời giải

    30 ×1=30 mm theo quy ước đề; không dùng quy ước này để đo kích thước ảnh chụp.

  2. Ví dụ 2

    Giải thích hai lợi ích và một giới hạn của hình trục đo hộp có lỗ khuất.

    Xem lời giải

    Thấy đồng thời ba chiều, dễ hình dung khối ghép; nhưng lỗ khuất có thể không đủ thông tin nên cần hình chiếu/hình cắt/kích thước.

Ghi nhớ

Trục đo: Biểu diễn vật bằng phép chiếu song song gắn với hệ trục; Hệ số biến dạng: Tỉ số độ dài chiếu với độ dài thật theo một trục; Trục đo vuông góc đều: Kiểu có ba hệ số biến dạng bằng nhau.

Dễ nhầm

  • Trong trục đo đều, mọi đường tròn trên mặt bên đều hiện thành hình tròn thật. Đường tròn trên mặt xiên thường biểu diễn ellipse; phụ thuộc mặt phẳng và phép chiếu.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong bài 11. hình chiếu trục đo, mô tả nào đúng về Trục đo?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép đúng thuật ngữ với ý nghĩa trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Trong trục đo đều, mọi đường tròn trên mặt bên đều hiện thành hình tròn thật.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ phù hợp: Tỉ số độ dài chiếu với độ dài thật theo một trục được gọi là .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình sau theo đúng quan hệ trước–sau đã quy định (không phải mọi công việc trong bài).

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Dựng khối bao rồi chi tiết theo trục
    2. 2Gắn hệ trục với ba chiều vật
    3. 3Kiểm song song và ghi kích thước thật
    4. 4Chọn kiểu trục đo và hệ số nhất quán
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Theo quy ước dựng hệ số 1, cạnh 30 mm song song trục đo được vẽ dài bao nhiêu mm?

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Dựng trên giấy hai hình trục đo của hộp có cạnh x=40,y=20,z=30 mm: vuông góc đều theo quy ước hệ số 1 và xiên góc cân theo SGK. Ghi góc, độ dài ba đoạn dựng, các kích thước thật và một giới hạn của hình.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Một bạn dùng hội tụ đường song song trong hình trục đo. Nhận xét.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay