Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 4. Bài 4. Sức sống của sử thi

Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời – Sử thi Ê Đê.

Tóm lược mới: Đăm Săn quyết thực hiện hành trình vượt khó để tới nơi Nữ Thần Mặt Trời, dù được cảnh báo về hiểm nguy. Chàng đi qua các không gian khác thường, bộc lộ sức vóc, khí thế và ý muốn vượt giới hạn. Trước lời đề nghị của chàng, Nữ Thần không thể rời vị trí vì điều đó sẽ tác động trật tự sống của thế giới. Đăm Săn vẫn trở về theo đường nguy hiểm; khi Mặt Trời lên, rừng, đất biến đổi, chàng gặp kết cục bi kịch. Đoạn trích kết hợp khát vọng lớn với giới hạn tự nhiên và sự sống cộng đồng.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Không gian rộng, hành trình phi thường, so sánh phóng đại, lặp và lời kể giàu nhạc tính làm nổi tầm vóc sử thi. Người anh hùng biểu đạt sức sống, khát vọng mở rộng khả năng con người; thất bại không xoá dũng khí nhưng cho thấy không phải mọi mong muốn đều phù hợp trật tự thế giới. Hình tượng Nữ Thần gắn ánh sáng, nhịp sống và quyền lực tự nhiên, không chỉ đối tượng hôn nhân.

Cách đọc, kết nối và giới hạn

Đọc lời kể trong liên hệ nghệ thuật diễn xướng cộng đồng, không xem đây là báo cáo hành trình thực. So sánh động cơ, lời cảnh báo và hậu quả để có đánh giá nhiều chiều. Không dùng kết cục để khuyên thử hiểm nguy ngoài đời, cũng không áp máy móc đạo đức hiện đại lên toàn bộ văn hoá xưa.

Khái niệm chính

Đăm Săn
Khát vọng và sức mạnh vượt thử thách
Nữ Thần Mặt Trời
Trật tự ánh sáng và sự sống
Kết cục bi kịch
Giới hạn trước tự nhiên

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phân tích quan hệ giữa khát vọng anh hùng và giới hạn trong đoạn trích.

    Xem lời giải

    Đăm Săn không chịu bằng lòng với khả năng sẵn có, dám qua không gian hiểm trở để tới mục tiêu khác thường. Sức vóc, lời nói và hành trình được phóng đại thành khát vọng cộng đồng. Nhưng Nữ Thần gắn với sự sống toàn thế giới, nên mong muốn cá nhân gặp giới hạn lớn hơn. Cái chết làm câu chuyện bi tráng: không xoá sức sống nhưng đặt câu hỏi về hậu quả của vượt ranh. Cần giữ đồng thời hai mặt, tránh chỉ ca ngợi bất chấp hoặc chỉ kết tội liều lĩnh.

Ghi nhớ

Đăm Săn: Khát vọng và sức mạnh vượt thử thách; Nữ Thần Mặt Trời: Trật tự ánh sáng và sự sống; Kết cục bi kịch: Giới hạn trước tự nhiên.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời – Sử thi Ê Đê.

    Tóm lược mới: Đăm Săn quyết thực hiện hành trình vượt khó để tới nơi Nữ Thần Mặt Trời, dù được cảnh báo về hiểm nguy. Chàng đi qua các không gian khác thường, bộc lộ sức vóc, khí thế và ý muốn vượt giới hạn. Trước lời đề nghị của chàng, Nữ Thần không thể rời vị trí vì điều đó sẽ tác động trật tự sống của thế giới. Đăm Săn vẫn trở về theo đường nguy hiểm; khi Mặt Trời lên, rừng, đất biến đổi, chàng gặp kết cục bi kịch. Đoạn trích kết hợp khát vọng lớn với giới hạn tự nhiên và sự sống cộng đồng.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Không gian rộng, hành trình phi thường, so sánh phóng đại, lặp và lời kể giàu nhạc tính làm nổi tầm vóc sử thi. Người anh hùng biểu đạt sức sống, khát vọng mở rộng khả năng con người; thất bại không xoá dũng khí nhưng cho thấy không phải mọi mong muốn đều phù hợp trật tự thế giới. Hình tượng Nữ Thần gắn ánh sáng, nhịp sống và quyền lực tự nhiên, không chỉ đối tượng hôn nhân.

    Cách đọc, kết nối và giới hạn

    Đọc lời kể trong liên hệ nghệ thuật diễn xướng cộng đồng, không xem đây là báo cáo hành trình thực. So sánh động cơ, lời cảnh báo và hậu quả để có đánh giá nhiều chiều. Không dùng kết cục để khuyên thử hiểm nguy ngoài đời, cũng không áp máy móc đạo đức hiện đại lên toàn bộ văn hoá xưa.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách đọc toàn diện nhất về kết cục là gì?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Đăm Săn được gắn với khát vọng và sức mạnh vượt thử thách.
    b)Trong hồ sơ này, Nữ Thần Mặt Trời được gắn với giới hạn trước tự nhiên.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai cặp đúng theo các yếu tố đã phân biệt trong hồ sơ.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Phân tích quan hệ giữa khát vọng anh hùng và giới hạn trong đoạn trích.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Phân tích luận điểm của mục “Phân tích và đánh giá”: chỉ ra hai chi tiết hoặc quan hệ cụ thể được dùng và giải thích tác dụng, không chỉ kể tên thuật ngữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Từ mục “Cách đọc, kết nối và giới hạn”, nêu cách đọc có trách nhiệm và một kiểu suy diễn cần tránh; giải thích vì sao.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết bản tóm giải ngắn gọn về Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời, chỉ dùng thông tin đã cung cấp; phân biệt lời tóm giải với nguyên văn.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay