Địa lí 10
Địa líLớp 10Phần 4. Chương 3. Thạch quyển

Thực hành: Sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa

Mục tiêu bài học

  • Giải thích được nội dung cốt lõi của thực hành: sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa.
  • Sử dụng chứng cứ và kĩ năng địa lí để giải quyết nhiệm vụ cụ thể, nêu giới hạn kết luận.

Bài giảng

Kiến thức và cơ chế địa lí

Mục tiêu thực hành là đối chiếu phân bố động đất, núi lửa với ranh giới mảng, không chỉ kể tên địa danh. Dùng bản đồ mảng và danh mục sự kiện USGS, ghi thời gian trích xuất, loại dữ liệu, độ lớn và độ sâu. Chọn khoảng thời gian và ngưỡng độ lớn giống nhau trước khi so sánh. Điểm địa chấn là tâm chấn trên mặt đất, không đồng nghĩa chấn tiêu trong lòng đất; mật độ điểm còn phụ thuộc thời gian quan trắc và năng lực mạng lưới.

Đọc chứng cứ, vận dụng và giới hạn

Báo cáo mẫu: “Vành đai quanh Thái Bình Dương có nhiều động đất và núi lửa, phù hợp phần lớn ranh giới hội tụ; dải giữa Đại Tây Dương gắn phân kì. Dải Địa Trung Hải – Himalaya có nhiều động đất do hội tụ, nhưng không phải mọi đoạn đều nhiều núi lửa. Hawaii là ví dụ núi lửa điểm nóng trong mảng.” Sản phẩm gồm bản đồ đánh dấu ba dải, bảng quan hệ ranh giới – hiện tượng và kết luận có ngoại lệ. Không dùng chuỗi sự kiện ngắn để khẳng định nơi nào không còn nguy cơ.

Bảng kết quả mẫu:

Dải/vị tríQuan hệ kiến tạoNhận xét
Quanh Thái Bình DươngNhiều ranh giới hội tụ/hút chìmTập trung động đất và nhiều núi lửa
Giữa Đại Tây DươngPhân kìĐộng đất dọc sống núi, magma tạo vỏ mới
Địa Trung Hải–HimalayaHội tụNhiều động đất; không đồng nhất mọi đoạn đều có núi lửa
HawaiiĐiểm nóng trong mảngNgoại lệ núi lửa không ở rìa mảng

Liên hệ Việt Nam theo tư liệu lịch sử VAST: khu vực Điện Biên có động đất năm 1935, Tuần Giáo năm 1983; Hòn Tro gần Phú Quý có hoạt động phun trào năm 1923. Đây là địa danh sự kiện lịch sử, không phải bản tin hiện tại hoặc dự báo. Lý Sơn có địa hình nguồn gốc núi lửa, không vì vậy kết luận núi đang phun hôm nay. Chỉ tra tư liệu, không tiếp cận miệng núi/vách dốc hoặc vùng có cảnh báo.

Khái niệm chính

Quanh Thái Bình Dương
Vành đai nhiều hội tụ và hút chìm
Giữa Đại Tây Dương
Dải phân kì nổi bật
Hawaii
Ví dụ điểm nóng trong mảng

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tập điểm giả định có 24 sự kiện, 18 điểm trong dải ranh giới đã khoanh. Tỉ lệ là bao nhiêu phần trăm?

    Xem lời giải

    18 ÷ 24 × 100 = 75%; chỉ mô tả tập giả định, không đại diện thống kê toàn cầu.

  2. Ví dụ 2

    Viết kết luận phân bố có một xu hướng, một cơ chế và một ngoại lệ.

    Xem lời giải

    Xu hướng: nhiều động đất và núi lửa tập trung gần ranh giới mảng. Cơ chế: chuyển động tương đối gây tích lũy ứng suất, hút chìm hoặc magma đi lên tại phân kì. Ngoại lệ: núi lửa điểm nóng như Hawaii ở trong mảng. Không biến xu hướng thành quy luật không ngoại lệ.

Ghi nhớ

Cần giữ cùng ngưỡng độ lớn khi so sánh; Hawaii cho thấy có núi lửa trong mảng.

Dễ nhầm

  • Không có sự kiện tuần này nghĩa là hết nguy cơ
  • Tâm chấn chính là chấn tiêu

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Mục tiêu thực hành là đối chiếu phân bố động đất, núi lửa với ranh giới mảng, không chỉ kể tên địa danh. Dùng bản đồ mảng và danh mục sự kiện USGS, ghi thời gian trích xuất, loại dữ liệu, độ lớn và độ sâu. Chọn khoảng thời gian và ngưỡng độ lớn giống nhau trước khi so sánh. Điểm địa chấn là tâm chấn trên mặt đất, không đồng nghĩa chấn tiêu trong lòng đất; mật độ điểm còn phụ thuộc thời gian quan trắc và năng lực mạng lưới.

    Báo cáo mẫu: “Vành đai quanh Thái Bình Dương có nhiều động đất và núi lửa, phù hợp phần lớn ranh giới hội tụ; dải giữa Đại Tây Dương gắn phân kì. Dải Địa Trung Hải – Himalaya có nhiều động đất do hội tụ, nhưng không phải mọi đoạn đều nhiều núi lửa. Hawaii là ví dụ núi lửa điểm nóng trong mảng.” Sản phẩm gồm bản đồ đánh dấu ba dải, bảng quan hệ ranh giới – hiện tượng và kết luận có ngoại lệ. Không dùng chuỗi sự kiện ngắn để khẳng định nơi nào không còn nguy cơ.

    Bảng kết quả mẫu:

    Dải/vị tríQuan hệ kiến tạoNhận xét
    Quanh Thái Bình DươngNhiều ranh giới hội tụ/hút chìmTập trung động đất và nhiều núi lửa
    Giữa Đại Tây DươngPhân kìĐộng đất dọc sống núi, magma tạo vỏ mới
    Địa Trung Hải–HimalayaHội tụNhiều động đất; không đồng nhất mọi đoạn đều có núi lửa
    HawaiiĐiểm nóng trong mảngNgoại lệ núi lửa không ở rìa mảng

    Liên hệ Việt Nam theo tư liệu lịch sử VAST: khu vực Điện Biên có động đất năm 1935, Tuần Giáo năm 1983; Hòn Tro gần Phú Quý có hoạt động phun trào năm 1923. Đây là địa danh sự kiện lịch sử, không phải bản tin hiện tại hoặc dự báo. Lý Sơn có địa hình nguồn gốc núi lửa, không vì vậy kết luận núi đang phun hôm nay. Chỉ tra tư liệu, không tiếp cận miệng núi/vách dốc hoặc vùng có cảnh báo.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nguồn dữ liệu phù hợp để tra danh mục động đất có thời điểm là gì?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai nhận định đúng về thực hành: sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá từng nhận định; không suy từ một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

    ÝĐúngSai
    a)Cần giữ cùng ngưỡng độ lớn khi so sánh
    b)Hawaii cho thấy có núi lửa trong mảng
    c)Không có sự kiện tuần này nghĩa là hết nguy cơ
    d)Tâm chấn chính là chấn tiêu
  5. Câu 4Mức 1Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ cho mô tả: Vành đai nhiều hội tụ và hút chìm: ; Dải phân kì nổi bật: .

  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Tập điểm giả định có 24 sự kiện, 18 điểm trong dải ranh giới đã khoanh. Tỉ lệ là bao nhiêu phần trăm?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết kết luận phân bố có một xu hướng, một cơ chế và một ngoại lệ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Không có sự kiện tuần này nghĩa là hết nguy cơ”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay