Địa lí 10
Địa líLớp 10Phần 4. Chương 3. Thạch quyển

Thạch quyển, thuyết kiến tạo mảng

Mục tiêu bài học

  • Giải thích được nội dung cốt lõi của thạch quyển, thuyết kiến tạo mảng.
  • Sử dụng chứng cứ và kĩ năng địa lí để giải quyết nhiệm vụ cụ thể, nêu giới hạn kết luận.

Bài giảng

Kiến thức và cơ chế địa lí

Thạch quyển gồm vỏ và phần trên cùng rắn của lớp phủ, chia thành các mảng kiến tạo. Mảng không đồng nhất với lục địa: một mảng có thể chứa cả vỏ lục địa và vỏ đại dương. Các mảng chuyển động tương đối trên phần vật chất có khả năng biến dạng ở bên dưới; tốc độ thường ở thang cm/năm nên phải dùng thời gian địa chất để giải thích thay đổi lớn.

Đọc chứng cứ, vận dụng và giới hạn

Ranh giới phân kì làm các mảng tách xa, magma có thể lên tạo vỏ đại dương mới. Hội tụ gây hút chìm hoặc va chạm lục địa, tạo rãnh sâu, cung núi lửa hoặc núi cao tùy loại vỏ. Trượt bằng làm hai mảng trượt ngang, thường phát sinh động đất. Núi lửa không phân bố đều; có cả điểm nóng trong lòng mảng. Bản đồ ranh giới dùng giải thích nguy cơ dài hạn, không dự báo chính xác giờ xảy ra động đất.

Khái niệm chính

Phân kì
Hai mảng tách xa nhau
Hội tụ
Hai mảng tiến lại gần nhau
Trượt bằng
Hai mảng trượt ngang tương đối

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Hai mảng tách xa với tốc độ tương đối giả định 4 cm/năm. Sau 1000 năm khoảng cách tăng bao nhiêu mét?

    Xem lời giải

    4 × 1000 = 4000 cm = 40 m; giả định tốc độ không đổi.

  2. Ví dụ 2

    So sánh ranh giới hội tụ lục địa – đại dương với hội tụ hai lục địa.

    Xem lời giải

    Vỏ đại dương thường đặc hơn nên hút chìm khi gặp lục địa, có thể tạo rãnh sâu và cung núi lửa. Hai lục địa khó hút chìm sâu như vỏ đại dương, va chạm làm vỏ dày và tạo núi cao. Cả hai đều có động đất nhưng không giống nhau về núi lửa.

Ghi nhớ

Mảng có thể chứa cả lục địa và đại dương; Ranh giới mảng tập trung nhiều động đất.

Dễ nhầm

  • Mảng kiến tạo luôn trùng lục địa
  • Bản đồ mảng dự báo chính xác giờ động đất

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Thạch quyển gồm vỏ và phần trên cùng rắn của lớp phủ, chia thành các mảng kiến tạo. Mảng không đồng nhất với lục địa: một mảng có thể chứa cả vỏ lục địa và vỏ đại dương. Các mảng chuyển động tương đối trên phần vật chất có khả năng biến dạng ở bên dưới; tốc độ thường ở thang cm/năm nên phải dùng thời gian địa chất để giải thích thay đổi lớn.

    Ranh giới phân kì làm các mảng tách xa, magma có thể lên tạo vỏ đại dương mới. Hội tụ gây hút chìm hoặc va chạm lục địa, tạo rãnh sâu, cung núi lửa hoặc núi cao tùy loại vỏ. Trượt bằng làm hai mảng trượt ngang, thường phát sinh động đất. Núi lửa không phân bố đều; có cả điểm nóng trong lòng mảng. Bản đồ ranh giới dùng giải thích nguy cơ dài hạn, không dự báo chính xác giờ xảy ra động đất.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ranh giới tạo vỏ đại dương mới thường là loại nào?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai nhận định đúng về thạch quyển, thuyết kiến tạo mảng.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá từng nhận định; không suy từ một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

    ÝĐúngSai
    a)Mảng có thể chứa cả lục địa và đại dương
    b)Ranh giới mảng tập trung nhiều động đất
    c)Mảng kiến tạo luôn trùng lục địa
    d)Bản đồ mảng dự báo chính xác giờ động đất
  5. Câu 4Mức 1Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ cho mô tả: Hai mảng tách xa nhau: ; Hai mảng tiến lại gần nhau: .

  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Hai mảng tách xa với tốc độ tương đối giả định 4 cm/năm. Sau 1000 năm khoảng cách tăng bao nhiêu mét?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    So sánh ranh giới hội tụ lục địa – đại dương với hội tụ hai lục địa.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Mảng kiến tạo luôn trùng lục địa”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay