Địa lí 10
Địa líLớp 10Phần 3. Chương 2. Trái Đất

Hệ quả địa lí các chuyển động của Trái Đất

Mục tiêu bài học

  • Giải thích được nội dung cốt lõi của hệ quả địa lí các chuyển động của trái đất.
  • Sử dụng chứng cứ và kĩ năng địa lí để giải quyết nhiệm vụ cụ thể, nêu giới hạn kết luận.

Bài giảng

Kiến thức và cơ chế địa lí

Trái Đất tự quay từ tây sang đông tạo sự luân phiên ngày đêm và chuyển động biểu kiến hằng ngày của Mặt Trời. Trái Đất quay 360° trong khoảng 24 giờ nên chênh 15° kinh độ tương ứng một giờ địa phương theo mô hình đơn giản. Giờ múi là quy ước dân sự, không luôn theo đúng kinh tuyến; đổi ngày phải xét cả mốc ngày. Lực Coriolis làm lệch hướng chuyển động quy mô lớn: sang phải ở bán cầu Bắc, sang trái ở bán cầu Nam.

Đọc chứng cứ, vận dụng và giới hạn

Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời, trục nghiêng và gần như giữ nguyên hướng. Do đó góc chiếu và độ dài ngày thay đổi theo mùa, hai bán cầu có mùa trái ngược; không phải mùa hè do gần Mặt Trời hơn. Trong vùng nội chí tuyến có thể có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm, trên chí tuyến một lần, ngoài chí tuyến không có. Xích đạo gần như ngày đêm bằng nhau quanh năm; vùng cực có thời kì ngày hoặc đêm kéo dài.

Khái niệm chính

Tự quay
Luân phiên ngày và đêm
Trục nghiêng và chuyển động quanh Mặt Trời
Mùa và biến đổi độ dài ngày
Coriolis ở bán cầu Bắc
Lệch sang phải hướng chuyển động

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tại UTC là 03:00 ngày 1/6. Việt Nam dùng UTC+7; giờ tại Việt Nam là mấy giờ cùng ngày? Chỉ nhập số giờ.

    Xem lời giải

    03 + 7 = 10 giờ ngày 1/6; không vượt 24 giờ nên chưa đổi ngày.

  2. Ví dụ 2

    Giải thích vì sao tháng 6 không thể đồng thời là mùa hạ ở mọi nơi trên Trái Đất.

    Xem lời giải

    Tháng 6 bán cầu Bắc nghiêng về phía Mặt Trời nên nhận bức xạ lớn, ngày dài; bán cầu Nam ngược lại. Vùng nhiệt đới còn phân mùa mưa – khô theo hoàn lưu nên không áp máy móc bốn mùa ôn đới cho mọi lãnh thổ.

Ghi nhớ

Hai bán cầu có mùa trái ngược; Tự quay tạo sự luân phiên ngày đêm.

Dễ nhầm

  • Mùa hè chỉ do Trái Đất gần Mặt Trời
  • Mọi vĩ độ đều có Mặt Trời lên thiên đỉnh

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Trái Đất tự quay từ tây sang đông tạo sự luân phiên ngày đêm và chuyển động biểu kiến hằng ngày của Mặt Trời. Trái Đất quay 360° trong khoảng 24 giờ nên chênh 15° kinh độ tương ứng một giờ địa phương theo mô hình đơn giản. Giờ múi là quy ước dân sự, không luôn theo đúng kinh tuyến; đổi ngày phải xét cả mốc ngày. Lực Coriolis làm lệch hướng chuyển động quy mô lớn: sang phải ở bán cầu Bắc, sang trái ở bán cầu Nam.

    Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời, trục nghiêng và gần như giữ nguyên hướng. Do đó góc chiếu và độ dài ngày thay đổi theo mùa, hai bán cầu có mùa trái ngược; không phải mùa hè do gần Mặt Trời hơn. Trong vùng nội chí tuyến có thể có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm, trên chí tuyến một lần, ngoài chí tuyến không có. Xích đạo gần như ngày đêm bằng nhau quanh năm; vùng cực có thời kì ngày hoặc đêm kéo dài.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nguyên nhân trực tiếp của mùa là gì?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai nhận định đúng về hệ quả địa lí các chuyển động của trái đất.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá từng nhận định; không suy từ một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

    ÝĐúngSai
    a)Hai bán cầu có mùa trái ngược
    b)Tự quay tạo sự luân phiên ngày đêm
    c)Mùa hè chỉ do Trái Đất gần Mặt Trời
    d)Mọi vĩ độ đều có Mặt Trời lên thiên đỉnh
  5. Câu 4Mức 1Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ cho mô tả: Luân phiên ngày và đêm: ; Mùa và biến đổi độ dài ngày: .

  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Tại UTC là 03:00 ngày 1/6. Việt Nam dùng UTC+7; giờ tại Việt Nam là mấy giờ cùng ngày? Chỉ nhập số giờ.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Giải thích vì sao tháng 6 không thể đồng thời là mùa hạ ở mọi nơi trên Trái Đất.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Mùa hè chỉ do Trái Đất gần Mặt Trời”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay