Địa lí 10
Địa líLớp 10Phần 7. Chương 6. Sinh quyển

Đất trên Trái Đất

Mục tiêu bài học

  • Giải thích được nội dung cốt lõi của đất trên trái đất.
  • Sử dụng chứng cứ và kĩ năng địa lí để giải quyết nhiệm vụ cụ thể, nêu giới hạn kết luận.

Bài giảng

Kiến thức và cơ chế địa lí

Đất là lớp vật chất tơi xốp ở bề mặt lục địa có độ phì, hình thành do tác động tổng hợp của đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình, thời gian và con người. Đá mẹ cung cấp vật chất khoáng; khí hậu chi phối phong hóa, rửa trôi; sinh vật đưa chất hữu cơ và tác động chuyển hóa. Độ phì là khả năng cung cấp nước, dinh dưỡng và điều kiện cho cây, không chỉ là màu sẫm hay lượng phân bón.

Đọc chứng cứ, vận dụng và giới hạn

Địa hình dốc dễ mất vật liệu, nơi trũng có thể tích tụ nhưng cũng úng. Thời gian hình thành đất thường dài so với một vụ sản xuất; mất đất nhanh không thể bù bằng bón phân đơn thuần. Các tầng đất có đặc trưng khác nhau, không phải nơi nào cũng có đầy đủ phẫu diện giống nhau. Canh tác theo đường đồng mức, che phủ, luân canh và quản lí nước giúp duy trì đất; cần xét loại đất và cây trước khi cải tạo, không khuyến nghị tự trộn hóa chất.

Khái niệm chính

Đá mẹ
Nguồn vật chất khoáng ban đầu
Sinh vật
Nguồn hữu cơ và hoạt động chuyển hóa
Độ phì
Khả năng bảo đảm điều kiện sống của cây

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Mẫu đất giả định 200 g có 6 g chất hữu cơ. Tỉ lệ khối lượng hữu cơ là bao nhiêu phần trăm?

    Xem lời giải

    6/200 × 100 = 3%.

  2. Ví dụ 2

    Vì sao trồng cây phủ đất ở vườn dốc có thể hữu ích hơn để đất trống giữa hai vụ?

    Xem lời giải

    Cây và tàn dư giảm lực va đập của mưa, rễ giữ đất, mặt phủ làm dòng chảy chậm và tăng hữu cơ. Cần chọn cây phù hợp để không cạnh tranh nước quá mức. Lợi ích không có nghĩa đất dốc nào cũng an toàn để canh tác.

Ghi nhớ

Đất hình thành do nhiều nhân tố; Lớp phủ góp phần bảo vệ đất.

Dễ nhầm

  • Bón nhiều phân có thể thay thế hoàn toàn đất mất
  • Mọi đất màu sẫm đều phì như nhau

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Đất là lớp vật chất tơi xốp ở bề mặt lục địa có độ phì, hình thành do tác động tổng hợp của đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình, thời gian và con người. Đá mẹ cung cấp vật chất khoáng; khí hậu chi phối phong hóa, rửa trôi; sinh vật đưa chất hữu cơ và tác động chuyển hóa. Độ phì là khả năng cung cấp nước, dinh dưỡng và điều kiện cho cây, không chỉ là màu sẫm hay lượng phân bón.

    Địa hình dốc dễ mất vật liệu, nơi trũng có thể tích tụ nhưng cũng úng. Thời gian hình thành đất thường dài so với một vụ sản xuất; mất đất nhanh không thể bù bằng bón phân đơn thuần. Các tầng đất có đặc trưng khác nhau, không phải nơi nào cũng có đầy đủ phẫu diện giống nhau. Canh tác theo đường đồng mức, che phủ, luân canh và quản lí nước giúp duy trì đất; cần xét loại đất và cây trước khi cải tạo, không khuyến nghị tự trộn hóa chất.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thuộc tính phân biệt đất với đá mẹ phong hóa đơn thuần là gì?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai nhận định đúng về đất trên trái đất.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá từng nhận định; không suy từ một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

    ÝĐúngSai
    a)Đất hình thành do nhiều nhân tố
    b)Lớp phủ góp phần bảo vệ đất
    c)Bón nhiều phân có thể thay thế hoàn toàn đất mất
    d)Mọi đất màu sẫm đều phì như nhau
  5. Câu 4Mức 1Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ cho mô tả: Nguồn vật chất khoáng ban đầu: ; Nguồn hữu cơ và hoạt động chuyển hóa: .

  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Mẫu đất giả định 200 g có 6 g chất hữu cơ. Tỉ lệ khối lượng hữu cơ là bao nhiêu phần trăm?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Vì sao trồng cây phủ đất ở vườn dốc có thể hữu ích hơn để đất trống giữa hai vụ?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Bón nhiều phân có thể thay thế hoàn toàn đất mất”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay