Địa lí lớp 10 · Phần 7: Chương 6. Sinh quyển

Đất là lớp vật chất tơi xốp ở bề mặt lục địa có độ phì, hình thành do tác động tổng hợp của đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình, thời gian và con người. Đá mẹ cung cấp vật chất khoáng; khí hậu chi phối phong hóa, rửa trôi; sinh vật đưa chất hữu cơ và tác động chuyển hóa. Độ phì là khả năng cung cấp nước, dinh dưỡng và điều kiện cho cây, không chỉ là màu sẫm hay lượng phân bón.

Địa hình dốc dễ mất vật liệu, nơi trũng có thể tích tụ nhưng cũng úng. Thời gian hình thành đất thường dài so với một vụ sản xuất; mất đất nhanh không thể bù bằng bón phân đơn thuần. Các tầng đất có đặc trưng khác nhau, không phải nơi nào cũng có đầy đủ phẫu diện giống nhau. Canh tác theo đường đồng mức, che phủ, luân canh và quản lí nước giúp duy trì đất; cần xét loại đất và cây trước khi cải tạo, không khuyến nghị tự trộn hóa chất.