Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
GD Kinh tế và Pháp luậtLớp 10Chủ đề 8. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Bài 18. Nội dung cơ bản của Hiến pháp về bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Mục tiêu bài học

  • Giải thích bộ máy nhà nước bằng dấu hiệu cụ thể.
  • Phân tích tình huống và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Hệ thống cơ quan thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn hiến định, liên hệ trong thể thống nhất. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất; Chủ tịch nước đứng đầu Nhà nước; Chính phủ thực hiện hành pháp; Tòa án xét xử thực hiện tư pháp; Viện kiểm sát công tố/kiểm sát tư pháp. Chính quyền địa phương có vai trò theo Hiến pháp và luật.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Phân loại cơ quan theo chức năng, thẩm quyền và quan hệ chịu trách nhiệm, không chỉ tên trụ sở. Sơ đồ năm 2026 phải phản ánh sửa đổi 2025 về đơn vị hành chính hai cấp; không giữ cấp huyện trong mô tả hiện hành hoặc dùng số lượng bộ cũ.

**Tình huống giả định để học: ** Nhóm dùng sơ đồ cũ tỉnh–huyện–xã để mô tả hiện hành 2026 và cho rằng cơ quan hành chính có thể tuyên bản án. Cô yêu cầu đối chiếu 52/VBHN-VPQH.

**Phân tích: ** Điều 110 sửa 2025 quy định hai cấp; Điều 94/102 phân biệt Chính phủ hành pháp và Tòa án xét xử. Không thay chức năng bằng nơi đóng trụ sở.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Điều 110 sửa 2025 quy định đơn vị hành chính hai cấp; NQ 203 kết thúc hoạt động cấp huyện từ 01/07/2025. Phân công chức năng theo Điều 69,86,94,102,107; không dùng sơ đồ ba cấp cũ cho 2026. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.

Khái niệm chính

Bộ máy nhà nước
Hệ thống cơ quan thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn hiến định, liên hệ trong thể thống nhất. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất; Chủ tịch nước đứng đầu Nhà nước; Chính phủ thực hiện hành pháp; Tòa án xét xử thực hiện tư pháp; Viện kiểm sát công tố/kiểm sát tư pháp. Chính quyền địa phương có vai trò theo Hiến pháp và luật.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Nhóm dùng sơ đồ cũ tỉnh–huyện–xã để mô tả hiện hành 2026 và cho rằng cơ quan hành chính có thể tuyên bản án. Cô yêu cầu đối chiếu 52/VBHN-VPQH.

    Giải thích hai lỗi của sơ đồ cũ dùng cho 2026.

    Xem lời giải

    Lỗi thời gian: cấp huyện kết thúc hoạt động từ 01/07/2025 theo NQ 203, Hiến pháp Điều 110 nay hai cấp. Lỗi chức năng: cơ quan hành chính không đương nhiên có quyền xét xử. Cần nguồn hiện hành, không chỉ sửa nhãn trang.

Ghi nhớ

Bộ máy có phân công chức năng và quan hệ trách nhiệm theo Hiến pháp. Phân loại cơ quan theo chức năng, thẩm quyền và quan hệ chịu trách nhiệm, không chỉ tên trụ sở.

Dễ nhầm

  • Mọi cơ quan nhà nước đều có quyền xét xử như Tòa án.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nhóm dùng sơ đồ cũ tỉnh–huyện–xã để mô tả hiện hành 2026 và cho rằng cơ quan hành chính có thể tuyên bản án. Cô yêu cầu đối chiếu 52/VBHN-VPQH.

    Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp trong tình huống/bài học.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nhóm dùng sơ đồ cũ tỉnh–huyện–xã để mô tả hiện hành 2026 và cho rằng cơ quan hành chính có thể tuyên bản án. Cô yêu cầu đối chiếu 52/VBHN-VPQH.

    Cần sửa điều nào?

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Nhóm dùng sơ đồ cũ tỉnh–huyện–xã để mô tả hiện hành 2026 và cho rằng cơ quan hành chính có thể tuyên bản án. Cô yêu cầu đối chiếu 52/VBHN-VPQH.

    Đánh giá hai nhận định.

    ÝĐúngSai
    a)Bộ máy có phân công chức năng và quan hệ trách nhiệm theo Hiến pháp.
    b)Mọi cơ quan nhà nước đều có quyền xét xử như Tòa án.
  4. Câu 4Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn tên nội dung phù hợp với mô tả: Hệ thống cơ quan thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn hiến định, liên hệ trong thể thống nhất. Nội dung đó là .

  5. Câu 5Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Hai cấp đơn vị hành chính có đồng nghĩa hệ thống Tòa án cũng chỉ có đúng hai cấp không?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Nhóm dùng sơ đồ cũ tỉnh–huyện–xã để mô tả hiện hành 2026 và cho rằng cơ quan hành chính có thể tuyên bản án. Cô yêu cầu đối chiếu 52/VBHN-VPQH.

    Giải thích hai lỗi của sơ đồ cũ dùng cho 2026.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Nhóm dùng sơ đồ cũ tỉnh–huyện–xã để mô tả hiện hành 2026 và cho rằng cơ quan hành chính có thể tuyên bản án. Cô yêu cầu đối chiếu 52/VBHN-VPQH.

    Có đủ nói mỗi chức năng hoàn toàn tách khỏi kiểm soát của cơ quan khác không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Lập sơ đồ chữ khái quát đã điền, phân biệt chức năng trung ương và mô hình địa phương sau sửa 2025; không ghi tên người đương chức hay số bộ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay