Bài 16. Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp – Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 Kết nối tri thức

Hiểu bản chất và phân biệt

Quyền con người được ghi cho mọi người trong nhiều lĩnh vực; quyền công dân gắn quốc tịch theo từng điều. Nghĩa vụ tôn trọng quyền người khác và không xâm hại lợi ích hợp pháp là giới hạn quan trọng. Hạn chế quyền chỉ theo luật trong trường hợp cần thiết hiến định, không do người quản lí tùy đặt.

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Đọc đúng chủ thể, mức điều kiện và luật thực hiện; phân biệt quyền, nhiệm vụ, giới hạn. Không coi quyền là phần thưởng hoặc dùng một quyền để xâm phạm riêng tư/danh dự.

**Tình huống giả định để học: ** Một nhóm muốn góp ý nội quy nhưng kèm hồ sơ sức khỏe của bạn chưa đồng ý. Nhóm nói Điều 25 ngôn luận cho phép đăng mọi dữ liệu đúng.

**Phân tích: ** Điều 25 không xóa Điều 21 riêng tư và Điều 15 tôn trọng quyền người khác; thông tin đúng chưa đủ cho phép công bố.

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Căn cứ các quyền/nghĩa vụ và nguyên tắc hiến định trong 52/VBHN-VPQH năm 2025. Thủ tục, thẩm quyền và chế tài cụ thể phải tra luật hiện hành, không suy từ ví dụ xuất bản trước 2025. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân. Không suy ra mức phạt hoặc trách nhiệm pháp lí cụ thể nếu chưa đủ điều kiện và quy định áp dụng.

Nhận diện nhóm quyền và nghĩa vụ qua ví dụ

Chính trị: quyền ngôn luận theo Điều 25, tham gia quản lí nhà nước và xã hội theo Điều 28. Dân sự: bảo vệ thân thể, sức khỏe, danh dự theo Điều 20 và đời sống riêng tư theo Điều 21. Kinh tế: quyền sở hữu theo Điều 32, kinh doanh trong ngành nghề pháp luật không cấm theo Điều 33, lao động theo Điều 35. Giáo dục: công dân có quyền và nghĩa vụ học tập theo Điều 39. Nghĩa vụ còn có bảo vệ Tổ quốc, tuân theo Hiến pháp và pháp luật, nộp thuế theo luật theo các Điều 45–47. Đọc đúng chủ thể “mọi người” hay “công dân” và điều kiện luật định; quyền học tập không cho phép cản trở người khác học, quyền góp ý không cho phép công khai trái luật hồ sơ sức khỏe.

Hiểu bản chất và phân biệt

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Nhận diện nhóm quyền và nghĩa vụ qua ví dụ

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Hiểu bản chất và phân biệt

Từ nhận biết đến cách thực hiện

Đối chiếu pháp luật — ngày 03/11/2026

Nhận diện nhóm quyền và nghĩa vụ qua ví dụ

Khái niệm chính

Ví dụ

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập