Giáo án Trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu về một vấn đề đáng quan tâm (Kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ)

Huy động kinh nghiệm nghe các bài thuyết trình và xác định nhiệm vụ học tập: nhận ra ý chính và dấu hiệu chuyển ý trong một bài trình bày.

GV đặt câu hỏi: Khi nghe thầy cô hoặc bạn thuyết trình, điều gì giúp em biết người nói đang nêu ý chính? HS nêu ý kiến ngắn. Sau đó GV nêu nhiệm vụ: đọc kịch bản mẫu về khả năng tiếp cận tủ sách giờ nghỉ, tìm ý chính và các dấu hiệu chuyển ý, ghi lại trên vở.

Mỗi HS ghi được ít nhất 1 câu nêu ý chính và 1 từ hoặc cụm từ chuyển ý trong kịch bản, ví dụ: câu “Ý chính tôi muốn làm rõ là: Bộ số liệu mô phỏng gợi nhu cầu giờ nghỉ ở một nhóm tự nguyện nhưng chưa chứng minh tăng đọc.” và cụm “Tôi xin trình bày về khả năng tiếp cận tủ sách giờ nghỉ”; các mục đánh số 1, 2, 3 là dấu hiệu chuyển phần.

Nêu được luận điểm nói và dấu hiệu nhận biết; biết ghi luận điểm, bằng chứng và câu hỏi khi lắng nghe thay vì chỉ chờ đến lượt nói.

HS làm việc cá nhân rồi cặp đôi, đọc kịch bản mẫu. Nhiệm vụ 1: tìm câu nêu luận điểm và các dấu hiệu chuyển ý giữa các phần 1, 2, 3. Nhiệm vụ 2: dùng Phiếu học tập số 1 (phần A) để ghi ba nội dung khi nghe: Luận điểm, Bằng chứng, Câu hỏi kiểm tra phạm vi. GV nhấn mạnh: lắng nghe chủ động là ghi luận điểm, bằng chứng và câu hỏi, không chỉ chờ đến lượt nói.

Phiếu học tập số 1 (phần A) có nội dung đúng: Luận điểm: “Bộ số liệu mô phỏng gợi nhu cầu giờ nghỉ ở một nhóm tự nguyện nhưng chưa chứng minh tăng đọc.” Dấu hiệu chuyển ý: “Ý chính tôi muốn làm rõ là”, các mục 1. Câu hỏi và mục đích, 2. Phương pháp, 3. Kết quả. Khái niệm được HS ghi lại: lắng nghe chủ động là ghi luận điểm, bằng chứng và câu hỏi.

Vận dụng được cách đọc bảng số liệu đúng phạm vi (tên chỉ báo, mẫu số, tỉ lệ) và nêu phản hồi có căn cứ, không công kích cá nhân.

GV chiếu bảng số liệu mô phỏng gồm 4 hàng. Yêu cầu HS: (1) đọc tên chỉ báo, số lượng, mẫu số, tỉ lệ của hàng 3 và hàng 4; (2) giải thích vì sao hai hàng 10 không cộng thành 20; (3) nhắc đúng ý người nói rồi nêu một câu hỏi về phạm vi dữ liệu. Lưu ý: khi dùng bảng chỉ đọc tên biến, đơn vị và phạm vi số liệu; không đọc mọi ô.

• Hàng 3: 10 bạn muốn thử trong nhóm 16 bạn gặp khó, tỉ lệ $\dfrac{10}{16}$ = 62,5%.
• Hàng 4: cũng 10 bạn đó nhưng tính trên toàn mẫu 24, tỉ lệ $\dfrac{10}{24}$ ≈ 41,7%.
• Hai hàng cuối là cùng 10 bạn, khác mẫu số nên không cộng thành 20.
• Câu phản hồi mẫu có căn cứ: “Bạn nêu 62,5% là đúng trên 16 bạn gặp khó; mình muốn hỏi thêm: dữ liệu này có phải khảo sát thật hay dữ liệu mô phỏng?”

Vận dụng các khái niệm đã học để làm bài tập: nhận diện dữ kiện và cách lí giải, lập phiếu nghe và thực hiện một lượt hỏi đáp có phản hồi thực chất về giới hạn bằng chứng.

HS làm cặp đôi, dùng Phiếu học tập số 1 (phần B) với bốn câu:
(1) Chọn cách làm phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu.
(2) Đánh giá hai mệnh đề a) và b) về mô hình học tập.
(3) Ghép ý trong phiếu nghe: Luận điểm, Bằng chứng, Câu hỏi kiểm tra phạm vi.
(4) Một bạn đọc 1 phút phần Kết quả của kịch bản; bạn kia hỏi một câu có căn cứ về phạm vi dữ liệu rồi đổi vai.

• Câu 1: đáp án A. Phân biệt dữ kiện và cách lí giải, rồi nêu căn cứ cho kết luận.
• Câu 2: a) Đ; b) S. Mọi chi tiết giả định không phải kết quả nghiên cứu đã công bố.
• Câu 3: Luận điểm: “Bộ số liệu mô phỏng gợi nhu cầu giờ nghỉ ở một nhóm tự nguyện nhưng chưa chứng minh tăng đọc.”; Bằng chứng: “10/16 người gặp khó muốn thử; nếu tính toàn mẫu là 10/24, hai mẫu số khác nhau.”; Câu hỏi: “62,5% có nghĩa hơn nửa cả lớp chắc chắn sẽ mượn giờ nghỉ không?”
• Câu 4: Người nghe hỏi: “62,5% có nghĩa hơn nửa cả lớp chắc chắn sẽ mượn giờ nghỉ không?” Người trình bày: “Không. 62,5% là 10 trong 16 bạn gặp khó; dữ liệu ghi ý muốn thử, chưa có hành vi mượn; mẫu tự nguyện của một lớp không đại diện mọi lớp.”

Tạo được lời mở đầu và hai dấu hiệu chuyển ý cho một bài trình bày có căn cứ; tự chỉnh sửa theo tiêu chí và phản hồi bạn.

Nhóm 4 người. Mỗi HS viết bản nháp lời mở đầu (chào hỏi, nêu đúng chủ đề và mục đích) và hai câu chuyển ý, dựa trên kịch bản mẫu hoặc một vấn đề trường học tự chọn (ghi rõ nguồn và phạm vi dữ liệu; nếu là dữ liệu giả định phải ghi nhãn “mô phỏng”). Sau đó một bạn trình bày lời mở đầu trong 1 phút; bạn khác phản hồi theo 3 tiêu chí trên bảng tiêu chí tự đánh giá rồi cả hai tự sửa bản nháp.

Bản nháp lời mở đầu đúng mẫu, ví dụ: “Kính chào thầy cô và các bạn. Vấn đề chúng tôi muốn trao đổi là: Bộ số liệu mô phỏng gợi nhu cầu giờ nghỉ ở một nhóm tự nguyện nhưng chưa chứng minh tăng đọc. Trước hết, xin xét căn cứ cụ thể: 10/16 người gặp khó muốn thử; nếu tính toàn mẫu là 10/24, hai mẫu số khác nhau. Sau khi xem căn cứ, chúng ta cần kiểm tra giới hạn qua câu hỏi: 62,5% có nghĩa hơn nửa cả lớp chắc chắn sẽ mượn giờ nghỉ không?” Đạt 3 tiêu chí: nêu đúng ý chính; dùng đúng số liệu và mẫu số; phản hồi có căn cứ, lịch sự.