Xếp mức rủi ro và chọn giới hạn sử dụng
Lớp 12 · 1 tiết · Đạo đức AI
Không phải mọi tình huống AI đều có cùng mức nguy cơ. Ta xác định mức rủi ro theo hậu quả, khả năng xảy ra và mức kiểm soát, không dựa vào độ nổi tiếng của công cụ.
Em sẽ học được gì?
- 12.B2.1Xác định được mức độ rủi ro khi sử dụng AI có thể dẫn đến vi phạm quy định của nhà trường hoặc các quy định pháp luật liên quan. Trang 42
Một thang học tập, không phải phân loại pháp lý
Trong tiết này, thấp/vừa/cao là thang sư phạm để thảo luận: xét mức tổn hại, khả năng lan rộng, độ khó sửa, dữ liệu nhạy cảm và quyền lợi bị ảnh hưởng. Đây không phải cách gán nhãn pháp lý cho hệ thống theo luật. Một bản nháp thông báo chỉ dùng dữ liệu giả và người duyệt thường ít nguy cơ hơn công cụ tự quyết quyền lợi hoặc phát tán nội dung người thật. “Thấp” vẫn cần kiểm.
Mức nguy cơ dẫn đến hành động
Có thể cho phép với giới hạn, chỉ thử bằng dữ liệu giả, cần phê duyệt thêm hoặc không thực hiện. Quy định trường về trung thực, dữ liệu và an toàn là căn cứ trực tiếp; dấu hiệu liên quan luật cần chuyển người có thẩm quyền. Đặt điều kiện dừng trước khi thử: nếu lộ dữ liệu, đưa hướng dẫn nguy hiểm hoặc không thể giải thích quyết định quan trọng thì dừng, không đợi đủ lượt lỗi.
Cùng làm: Hội đồng cho phép thử hay dừng
Nội quy giả định: không tải dữ liệu học sinh ra dịch vụ ngoài, không phát tán giả mạo, không dùng AI tự quyết quyền lợi. Thẻ A nháp thông báo dữ kiện giả có người duyệt; B tóm tắt phiếu sức khỏe có tên; C tự xếp hỗ trợ từ hồ sơ cá nhân; D tạo âm thanh giả mạo để chia sẻ.
5 phút đọc thang và nội quy; 8 phút chọn yếu tố đánh giá không cần dữ liệu cá nhân thật.
18 phút xếp mức từng thẻ, ghi ít nhất hai lý do, quy định có thể liên quan và hành động. Không tạo dữ liệu hoặc nội dung của B/C/D để thử.
9 phút nhóm khác thay điều kiện thẻ A thành tự đăng công khai không kiểm; phân tích mức rủi ro thay đổi. 5 phút mỗi em viết điều kiện dừng và người cần báo.
Dừng lại và suy nghĩ
- Rủi ro thay đổi thế nào khi bỏ người duyệt?
- Vì sao không cần làm thử giả mạo thật để biết có nguy cơ?
Minh chứng cần ghi lại
Bảng bốn thẻ có mức rủi ro sư phạm, lý do, căn cứ nội quy và hành động; một so sánh khi điều kiện kiểm soát thay đổi.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Dùng bốn thẻ mô tả giấy; không đăng, thu thập hay tạo nội dung nhạy cảm.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Yếu tố nào làm tăng nguy cơ rõ nhất?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Thang thấp/vừa/cao của tiết học tự động xác định phân loại pháp lý của hệ thống.
- Câu 3Mức 3Tự luận
Chọn hai thẻ có mức rủi ro khác nhau, giải thích và nêu giới hạn dùng.
0 từ / tối đa 180
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Bảng bốn thẻ có mức rủi ro sư phạm, lý do, căn cứ nội quy và hành động; một so sánh khi điều kiện kiểm soát thay đổi. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- In bốn thẻ, nội quy giả định và bảng yếu tố; không chuẩn bị công cụ giả mạo.
Tổ chức hoạt động
Cho phép khác biệt mức xếp nếu có lý do nhưng không chấp nhận vi phạm nội quy được cho phép chỉ vì “rủi ro thấp”. Không yêu cầu xác định mức phạt. Thu minh chứng để phản hồi mô tả và đề xuất bước tiếp theo; không lập điểm hay kì thi AI riêng.
Câu hỏi thảo luận
- Khi nào thêm bước kiểm vẫn không đủ để cho phép thử?
- Người bị ảnh hưởng có cơ hội phản hồi ra sao?
Quan sát minh chứng
- Xác định được mức rủi ro có lý do gắn khả năng vi phạm.
- Chọn được giới hạn/hành động phù hợp và không nhầm thang học tập với luật.
Điều cần nhớ
Rủi ro phụ thuộc hậu quả, dữ liệu, bối cảnh và kiểm soát; mức xếp phải dẫn đến quyết định sử dụng cụ thể.