Người phát triển, người dùng và tiếng nói chính sách
Lớp 12 · 1 tiết · Đạo đức AI
Quy tắc AI không chỉ do người viết mã quyết định. Người dùng và người bị ảnh hưởng có thể góp ý bằng trải nghiệm, bằng chứng và đề xuất cụ thể.
Em sẽ học được gì?
- 12.B3.1Trình bày được quyền và trách nhiệm của người phát triển, người sử dụng AI, cũng như vai trò của cá nhân trong việc góp ý, đề xuất xây dựng chính sách và quy định liên quan đến AI. Trang 42
Quyền và trách nhiệm cần phân vai
Người phát triển có quyền đối với tài sản, công sức và quyền sử dụng công cụ trong khuôn khổ pháp luật; có trách nhiệm xem quyền dữ liệu, kiểm thử, thông báo giới hạn và sửa lỗi phù hợp vai trò. Người sử dụng có quyền được biết, phản hồi, thực hiện quyền dữ liệu theo điều kiện luật định; có trách nhiệm dùng đúng mục đích, kiểm đầu ra quan trọng, không xâm phạm người khác và khai báo trợ giúp khi cần. Quyền cụ thể phụ thuộc luật, hợp đồng và bối cảnh; không thể hứa mọi đầu ra AI đều thuộc sở hữu riêng của người nhập prompt.
Góp ý chính sách cần có căn cứ và khả năng thực hiện
Một góp ý tốt nêu vấn đề, người bị ảnh hưởng, bằng chứng, đề xuất, ai thực hiện và cách xem lại tác dụng. Có thể góp ý nội quy lớp hoặc quy định trường qua kênh chính thức; đóng góp không đồng nghĩa tự làm luật. Ví dụ quy định “không dùng AI trong mọi việc” có thể được thay bằng phân mức hoạt động, yêu cầu khai báo và phương án không thiết bị nếu phù hợp mục tiêu học. Cần bảo vệ người phản ánh, không công khai dữ liệu riêng tư để gây sức ép.
Cùng làm: Phiên góp ý nội quy giả định
Dự thảo hư cấu: “Mọi bài dùng AI bị loại; khi khiếu nại phải đăng toàn bộ lịch sử chat công khai; chỉ chấp nhận bài có công cụ trả phí.”
5 phút xác định ba vấn đề và người chịu ảnh hưởng; 8 phút lập hai cột quyền/trách nhiệm cho người phát triển và người dùng.
18 phút viết góp ý tối đa 180 từ có bằng chứng ngay trong dự thảo, hai đề xuất, người thực hiện và cách đánh giá sau hai tuần thử giả định; thêm kênh góp ý riêng không đăng lịch sử cá nhân.
9 phút hội đồng nhóm khác hỏi tính khả thi và quyền của người không có thiết bị; 5 phút chỉnh góp ý, ghi điểm em chưa đủ căn cứ pháp lý để khẳng định.
Dừng lại và suy nghĩ
- Quyền của người dùng có làm mất trách nhiệm kiểm và khai báo không?
- Làm sao góp ý quyết liệt mà không xâm phạm người khác?
Minh chứng cần ghi lại
Bảng quyền–trách nhiệm hai vai và góp ý dự thảo đã phản biện có đề xuất, người thực hiện, cách xem lại và bảo vệ riêng tư.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Tổ chức phiên góp ý trên phiếu giấy hư cấu, không gửi ra ngoài hay công khai lịch sử chat thật.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Góp ý nào dễ hành động nhất?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Người dùng không cần kiểm đầu ra vì nhà phát triển chịu mọi trách nhiệm.
- Câu 3Mức 3Tự luận
Trình bày một quyền và một trách nhiệm của mỗi vai, rồi nêu cách cá nhân góp ý quy định.
0 từ / tối đa 180
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Bảng quyền–trách nhiệm hai vai và góp ý dự thảo đã phản biện có đề xuất, người thực hiện, cách xem lại và bảo vệ riêng tư. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- In dự thảo hư cấu và mẫu góp ý; phân biệt quyền theo luật với quyền theo hợp đồng/nội quy.
Tổ chức hoạt động
Cho học sinh đóng vai người không thiết bị và người phát triển để thấy nhiều lợi ích. Không biến bài thành yêu cầu gửi kiến nghị thật; bản hư cấu vẫn là bằng chứng đầy đủ. Thu minh chứng để phản hồi mô tả và đề xuất bước tiếp theo; không lập điểm hay kì thi AI riêng.
Câu hỏi thảo luận
- Ai cần được nghe trước khi ban hành quy định lớp?
- Khi đề xuất có chi phí, cần nói rõ điều gì?
Quan sát minh chứng
- Trình bày được quyền và trách nhiệm của người phát triển, sử dụng.
- Thể hiện được vai trò cá nhân góp ý chính sách bằng đề xuất có căn cứ.
Điều cần nhớ
Phát triển và dùng AI đều có quyền và trách nhiệm; góp ý chính sách là hành động có căn cứ, tôn trọng và khả thi.