Kiến thức và mối liên hệ
Sau các hòa ước, lực lượng chủ chiến trong triều đình vẫn chuẩn bị chống Pháp. Cuộc phản công tại Huế tháng 7/1885 thất bại; Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra căn cứ, nhân danh vua kêu gọi Cần vương. Văn thân, sĩ phu và đông đảo nhân dân tham gia vì mục tiêu chống xâm lược, khôi phục độc lập, với hình thức giúp vua. Một số cuộc có cơ sở từ trước 1885: Bãi Sậy 1883–1892 gắn Nguyễn Thiện Thuật, địa bàn đầm lầy, cách đánh du kích; Ba Đình 1886–1887 do Phạm Bành, Đinh Công Tráng lãnh đạo, xây căn cứ ở các làng vùng Nga Sơn; Hương Khê 1885–1896 do Phan Đình Phùng, Cao Thắng, có tổ chức, chế tạo vũ khí và địa bàn rộng ở Bắc Trung Bộ. Hàm Nghi bị bắt 1888 nhưng đấu tranh chưa chấm dứt ngay.