NeoEdu
Lịch sử và Địa lí 8
Lịch sử và Địa líLớp 8Phần 6. Lịch sử · Chương 6: Châu Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

Bài 15. Ấn Độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

Mục tiêu bài học

  • Hiểu và giải thích được nội dung trọng tâm của “Ấn Độ và Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX”.
  • Đọc dữ kiện, phân biệt kết quả với suy luận và trình bày giải pháp hoặc nhận xét có điều kiện, đúng nguồn.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Ở Ấn Độ nửa sau thế kỉ XIX, Anh củng cố chế độ cai trị, dựa vào một bộ phận thế lực bản xứ, chia rẽ cộng đồng và khai thác nguyên liệu, đất đai, nhân công. Một số hạ tầng, hầm mỏ, cảng và công nghiệp được xây dựng nhưng phục vụ cơ cấu thuộc địa, không chứng minh mục tiêu chính là phát triển bình đẳng cho cư dân. Nông dân chịu mất đất, thuế và khó khăn sinh kế. Khởi nghĩa Xi-pay 1857–1859 và phong trào dưới ảnh hưởng Đảng Quốc đại, nhất là 1905–1908, cho thấy mâu thuẫn dân tộc. Không quy trách nhiệm cai trị cho toàn thể người dân Anh hay coi mọi cộng đồng Ấn Độ có cùng một trải nghiệm.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Cuối thế kỉ XIX, phần lớn Đông Nam Á bị thực dân thống trị, trong khi Xiêm giữ được độc lập tương đối. In-đô-nê-xi-a có kháng chiến ở A-chê từ 1873 và nhiều địa phương; Phi-líp-pin có xu hướng cải cách của Hô-xê Ri-dan, bạo động của Bô-ni-pha-xi-ô, cách mạng 1896–1898 chống Tây Ban Nha nhưng sau đó phải chống sự thôn tính của Mỹ. Ở Việt Nam có Cần vương 1885–1896, Yên Thế 1884–1913; Cam-pu-chia có A-cha Xoa 1864–1865, Pu-côm-bô 1866–1867, Xi-vô-tha 1885–1895; Lào có Pha-ca-đuốc 1901 và đấu tranh ở cao nguyên Bô-lô-ven đầu XX. Những liên hệ, phối hợp giữa nhân dân ba nước Đông Dương gắn kẻ thù chung và địa bàn gần nhau, không xóa sự khác biệt của mỗi dân tộc. Đấu tranh có nhiều hình thức, lực lượng, kết quả, chưa giành độc lập hoàn toàn trong giai đoạn này.

Khái niệm chính

Xi-pay 1857–1859
Cuộc khởi nghĩa chống Anh ở Ấn Độ
A-chê từ 1873
Kháng chiến chống Hà Lan ở In-đô-nê-xi-a
Phi-líp-pin 1896–1898
Cách mạng chống Tây Ban Nha
Pha-ca-đuốc 1901
Phong trào chống Pháp ở Lào

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tư liệu học tập tự viết: một tuyến đường sắt thuộc địa nối vùng khai thác với cảng. Có thêm việc làm nhưng người lao động chịu điều kiện nặng nhọc; sản vật được đưa ra ngoài phục vụ lợi nhuận chủ đầu tư. Đây là mô hình phân tích, không phải số liệu khảo sát một tuyến cụ thể.

    Có thể lấy riêng sự xuất hiện đường sắt để kết luận chế độ thuộc địa chủ yếu vì lợi ích nhân dân bản xứ không?

    Xem lời giải

    Đường sắt là hạ tầng có tác động thực tế, nhưng phải xem nó nối nơi nào và phục vụ ai. Trong dữ kiện mô hình, tuyến nối vùng khai thác với cảng và lợi nhuận chủ đầu tư, nên cần phân tích mục đích khai thác cùng điều kiện lao động. Không phủ nhận mọi thay đổi kĩ thuật nhưng cũng không dùng một công trình để che quan hệ thống trị hoặc khẳng định đời sống mọi người đều tốt lên.

Ghi nhớ

Xi-pay 1857–1859: Cuộc khởi nghĩa chống Anh ở Ấn Độ; A-chê từ 1873: Kháng chiến chống Hà Lan ở In-đô-nê-xi-a; Phi-líp-pin 1896–1898: Cách mạng chống Tây Ban Nha; Pha-ca-đuốc 1901: Phong trào chống Pháp ở Lào.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô tả nào phù hợp với “Xi-pay 1857–1859”?

  3. Câu 3Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Kiểm tra từng liên hệ; không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.

    ÝĐúngSai
    a)Xi-pay 1857–1859: Cuộc khởi nghĩa chống Anh ở Ấn Độ.
    b)A-chê từ 1873: Cách mạng chống Tây Ban Nha.
    c)Phi-líp-pin 1896–1898: Kháng chiến chống Hà Lan ở In-đô-nê-xi-a.
    d)Pha-ca-đuốc 1901: Phong trào chống Pháp ở Lào.

  5. Đọc ngữ liệu

    Tư liệu học tập tự viết: một tuyến đường sắt thuộc địa nối vùng khai thác với cảng. Có thêm việc làm nhưng người lao động chịu điều kiện nặng nhọc; sản vật được đưa ra ngoài phục vụ lợi nhuận chủ đầu tư. Đây là mô hình phân tích, không phải số liệu khảo sát một tuyến cụ thể.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có thể lấy riêng sự xuất hiện đường sắt để kết luận chế độ thuộc địa chủ yếu vì lợi ích nhân dân bản xứ không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 4Tự luận

    Vì sao phối hợp chống Pháp ở Đông Dương không đồng nghĩa ba nước là một quốc gia duy nhất?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nhận xét nào đúng về Phi-líp-pin cuối XIX?

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết bảng năm nước có một cuộc đấu tranh đã điền cho mỗi nước và kết luận giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay