Lịch sử và Địa lí 8
Lịch sử và Địa líLớp 8Phần 6. Lịch sử · Chương 6: Châu Á từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

Bài 14. Trung Quốc và Nhật Bản từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

Mục tiêu bài học

  • Hiểu và giải thích được nội dung trọng tâm của “Trung Quốc và Nhật Bản từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX”.
  • Đọc dữ kiện, phân biệt kết quả với suy luận và trình bày giải pháp hoặc nhận xét có điều kiện, đúng nguồn.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Trung Quốc chịu sức ép xâm lược và các hiệp ước bất bình đẳng từ Chiến tranh thuốc phiện 1840–1842, dần bị các đế quốc chia vùng ảnh hưởng trong khi nhà Thanh còn tồn tại. Không nói toàn bộ Trung Quốc trở thành một thuộc địa duy nhất của một nước. Đầu thế kỉ XX, mâu thuẫn dân tộc và khủng hoảng triều đình làm cách mạng phát triển. Tôn Trung Sơn và lực lượng cách mạng có vai trò truyền bá mục tiêu dân tộc, dân quyền, dân sinh, tổ chức phong trào; khởi nghĩa Vũ Xương 10/10/1911 mở đầu Cách mạng Tân Hợi. Kết quả là lật đổ quân chủ Mãn Thanh, thiết lập nền cộng hòa, mở đường phát triển tư bản, có ảnh hưởng khu vực. Hạn chế: chưa giải quyết triệt để ruộng đất, quyền lợi nhân dân và sự khống chế đế quốc; không coi tuyên bố cộng hòa là chấm dứt mọi mâu thuẫn.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Nhật Bản trước sức ép phương Tây đã tiến hành Duy tân Minh Trị từ 1868. Cải cách chính trị tăng quyền lực trung ương, xóa cát cứ; kinh tế thống nhất thị trường, tiền tệ, thúc đẩy kinh doanh và giao thông; quân sự tổ chức theo mô hình hiện đại; giáo dục chú trọng học tập, khoa học, kĩ thuật và du học. Hiến pháp 1889 vẫn dành quyền lực lớn cho Thiên hoàng, không phải bình đẳng chính trị hoàn chỉnh. Cải cách góp phần giữ độc lập và phát triển tư bản chủ nghĩa. Cuối XIX–đầu XX, các tập đoàn độc quyền lớn xuất hiện, công nghiệp và quân sự phát triển, Nhật tiến hành chiến tranh và mở rộng ảnh hưởng ra ngoài, tiêu biểu chiến tranh Trung–Nhật 1894–1895, Nga–Nhật 1904–1905. Đánh giá hiện đại hóa cần tách thành tựu trong nước khỏi tác hại của chính sách bành trướng.

Khái niệm chính

1868
Bắt đầu Duy tân Minh Trị
1889
Nhật Bản ban hành Hiến pháp thời Minh Trị
1911
Khởi nghĩa Vũ Xương, Cách mạng Tân Hợi
Tôn Trung Sơn
Nhà cách mạng tiêu biểu của Trung Quốc

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Bảng so sánh tự viết: Nhật cải cách từ 1868 trong nhiều lĩnh vực; Trung Quốc cách mạng 1911 lật đổ triều Thanh. Bạn kết luận cứ có cải cách hoặc cộng hòa thì đã giải quyết mọi vấn đề và không nước nào còn xâm lược nước khác.

    Đối chiếu kết quả và giới hạn của hai tiến trình.

    Xem lời giải

    Duy tân Minh Trị thúc đẩy hiện đại hóa và giữ độc lập, nhưng không tự tạo dân chủ bình đẳng hoàn chỉnh; Nhật về sau còn bành trướng. Tân Hợi lật đổ quân chủ, thiết lập cộng hòa nhưng chưa giải quyết triệt để ruộng đất và sự khống chế bên ngoài. Cần phân biệt loại chuyển biến, kết quả và hạn chế của từng nước, không dùng một khẩu hiệu đánh giá mọi mặt.

Ghi nhớ

1868: Bắt đầu Duy tân Minh Trị; 1889: Nhật Bản ban hành Hiến pháp thời Minh Trị; 1911: Khởi nghĩa Vũ Xương, Cách mạng Tân Hợi; Tôn Trung Sơn: Nhà cách mạng tiêu biểu của Trung Quốc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô tả nào phù hợp với “1868”?

  3. Câu 3Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Kiểm tra từng liên hệ; không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.

    ÝĐúngSai
    a)1868: Bắt đầu Duy tân Minh Trị.
    b)1889: Khởi nghĩa Vũ Xương, Cách mạng Tân Hợi.
    c)1911: Nhật Bản ban hành Hiến pháp thời Minh Trị.
    d)Tôn Trung Sơn: Nhà cách mạng tiêu biểu của Trung Quốc.
  5. Đọc ngữ liệu

    Bảng so sánh tự viết: Nhật cải cách từ 1868 trong nhiều lĩnh vực; Trung Quốc cách mạng 1911 lật đổ triều Thanh. Bạn kết luận cứ có cải cách hoặc cộng hòa thì đã giải quyết mọi vấn đề và không nước nào còn xâm lược nước khác.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Đối chiếu kết quả và giới hạn của hai tiến trình.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 4Tự luận

    Vì sao chỉ nhập máy móc chưa đủ mô tả Duy tân Minh Trị?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Điểm nào đúng khi so sánh?

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Hoàn thành mô hình bảng cải cách với ba nhóm và ý nghĩa, không coi mọi biện pháp đều diễn ra đúng một ngày 1868.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay