Lịch sử và Địa lí 8
Lịch sử và Địa líLớp 8Phần 4. Lịch sử · Chương 4: Châu Âu và nước Mỹ từ cuối thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ XX

Bài 10. Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu – Mỹ (cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)

Mục tiêu bài học

  • Hiểu và giải thích được nội dung trọng tâm của “Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu – Mỹ (cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX)”.
  • Đọc dữ kiện, phân biệt kết quả với suy luận và trình bày giải pháp hoặc nhận xét có điều kiện, đúng nguồn.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Cuối thế kỉ XIX, sản xuất tư bản phát triển mạnh cùng tiến bộ khoa học, kĩ thuật, làm tăng quy mô doanh nghiệp và nhu cầu vốn. Cạnh tranh, khủng hoảng và quá trình tập trung sản xuất thúc đẩy sự ra đời các tổ chức độc quyền; tư bản ngân hàng và tư bản công nghiệp liên kết ngày càng chặt. Xuất khẩu tư bản, tranh giành thị trường, nguồn nguyên liệu, nơi đầu tư và thuộc địa gia tăng. Chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản gắn những chuyển biến đó, không phải mọi nước có một xí nghiệp lớn đều đã giống nhau về cơ cấu và chính sách.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Anh có hệ thống thuộc địa rộng lớn nhưng vị trí công nghiệp bị các nước vươn lên cạnh tranh. Pháp có hoạt động xuất khẩu tư bản, cho vay nổi bật. Đức thống nhất 1871 rồi phát triển công nghiệp nhanh, tăng cường quân sự, đòi chia lại thuộc địa. Mỹ có tài nguyên, thị trường, dòng lao động và kĩ thuật, nhiều tổ chức độc quyền lớn, tăng ảnh hưởng đối ngoại. Những nét thường dùng như Anh thiên về thuộc địa, Pháp về cho vay, Đức về quân phiệt hay Mỹ về các tổ chức độc quyền là khái quát lịch sử của thời kì, không phải nhãn cố định cho toàn bộ dân cư hay mọi chính sách ngày nay. Phát triển không đều và tham vọng phân chia lại thế giới làm quan hệ quốc tế thêm căng thẳng.

Khái niệm chính

Tập trung sản xuất
Một cơ sở hình thành tổ chức độc quyền
Xuất khẩu tư bản
Đưa vốn ra ngoài để đầu tư hoặc cho vay
Đức sau 1871
Công nghiệp phát triển nhanh, tăng sức mạnh quân sự
Tranh giành thuộc địa
Một nguyên nhân làm quan hệ đế quốc căng thẳng

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Ví dụ giả định: ba doanh nghiệp lớn chi phối phần lớn cung ứng một mặt hàng và ngân hàng cấp vốn đầu tư ra nước ngoài. Đề không cung cấp thị phần cụ thể hoặc bằng chứng về giá và hành vi thỏa thuận.

    Ví dụ giúp nhận biết những chuyển biến nào, và chưa đủ kết luận điều gì?

    Xem lời giải

    Quy mô chi phối lớn gợi vấn đề tập trung sản xuất; liên kết với ngân hàng và đưa vốn ra ngoài gợi liên kết tư bản, xuất khẩu tư bản. Chưa có thị phần, cơ chế kiểm soát hay hành vi nên không tự đặt phần trăm độc quyền hoặc giá bán. Muốn giải thích chuyển sang chủ nghĩa đế quốc còn phải xét toàn bộ bối cảnh kinh tế, chính trị và quan hệ đối ngoại, không chỉ một mẩu tin doanh nghiệp.

Ghi nhớ

Tập trung sản xuất: Một cơ sở hình thành tổ chức độc quyền; Xuất khẩu tư bản: Đưa vốn ra ngoài để đầu tư hoặc cho vay; Đức sau 1871: Công nghiệp phát triển nhanh, tăng sức mạnh quân sự; Tranh giành thuộc địa: Một nguyên nhân làm quan hệ đế quốc căng thẳng.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  2. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô tả nào phù hợp với “Tập trung sản xuất”?

  3. Câu 3Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Kiểm tra từng liên hệ; không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.

    ÝĐúngSai
    a)Tập trung sản xuất: Một cơ sở hình thành tổ chức độc quyền.
    b)Xuất khẩu tư bản: Công nghiệp phát triển nhanh, tăng sức mạnh quân sự.
    c)Đức sau 1871: Đưa vốn ra ngoài để đầu tư hoặc cho vay.
    d)Tranh giành thuộc địa: Một nguyên nhân làm quan hệ đế quốc căng thẳng.
  5. Đọc ngữ liệu

    Ví dụ giả định: ba doanh nghiệp lớn chi phối phần lớn cung ứng một mặt hàng và ngân hàng cấp vốn đầu tư ra nước ngoài. Đề không cung cấp thị phần cụ thể hoặc bằng chứng về giá và hành vi thỏa thuận.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Ví dụ giúp nhận biết những chuyển biến nào, và chưa đủ kết luận điều gì?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 4Tự luận

    Vì sao phát triển công nghiệp nhanh của nước đi sau có thể làm tranh giành thuộc địa gay gắt?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nhận xét nào đúng về các đặc điểm thường gắn với Anh, Pháp, Đức, Mỹ thời kì này?

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết ba câu phân biệt xuất khẩu hàng hóa với xuất khẩu tư bản bằng ví dụ tự đặt.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay