Bài 2. Dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử? · Lịch sử và Địa lí 6

Mục tiêu bài học

Giải thích được các ý chính của dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử?.
Đọc tình huống, phân biệt dữ kiện với suy luận và trình bày kết luận có căn cứ.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Tư liệu hiện vật gồm công cụ, đồ dùng, di tích; tư liệu chữ viết gồm văn bản, bia khắc; tư liệu truyền miệng gồm chuyện kể lưu truyền. Tư liệu gốc ra đời gắn với thời điểm, sự kiện được tìm hiểu, có giá trị đặc biệt nhưng vẫn phải kiểm tra người tạo và mục đích tạo.

Giải thích, phương pháp và giới hạn

Một truyền thuyết có thể phản ánh kí ức cộng đồng nhưng chi tiết thần kì không tự trở thành sự kiện có thật. Đối chiếu các nguồn độc lập giúp nhận ra sai khác. Khi ghi kết luận, tách phần chứng cứ trực tiếp khỏi phần suy luận, đồng thời nói rõ điều chưa biết.

Khái niệm chính

Rìu đá khai quật: Tư liệu hiện vật
Bia khắc chữ: Tư liệu chữ viết
Truyện kể qua nhiều thế hệ: Tư liệu truyền miệng
Kiểm tra chéo nguồn: Đối chiếu chứng cứ độc lập

Ví dụ

Ví dụ 1
Trong ví dụ giả định, một chuông đồng khắc năm 1804 còn nguyên ở đình; một bài viết năm 2020 kể chuông đúc năm 1805 nhưng không dẫn hồ sơ.

Chọn niên đại có căn cứ trực tiếp hơn và nêu bước kiểm tra tiếp theo.
Xem lời giảiẨn lời giải
1804 có căn cứ trực tiếp hơn vì được khắc trên hiện vật. Cần đọc đúng niên hiệu, kiểm tra chuông có bị khắc lại không và đối chiếu hồ sơ đình; không coi một dòng khắc là miễn kiểm chứng.

Ghi nhớ

Rìu đá khai quật: Tư liệu hiện vật; Bia khắc chữ: Tư liệu chữ viết; Truyện kể qua nhiều thế hệ: Tư liệu truyền miệng; Kiểm tra chéo nguồn: Đối chiếu chứng cứ độc lập.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

Câu 1Mức 1Ghép nối
Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.
Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.
Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Mô tả nào phù hợp với “Rìu đá khai quật”?
Câu 3Mức 2Nhiều đáp án
Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.
Chọn tất cả đáp án đúng
Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý
Xác định đúng hoặc sai cho từng nhận định; mỗi ý xét riêng theo kiến thức của bài.
ÝĐúngSai
a)Rìu đá khai quật: Tư liệu hiện vật.
b)Bia khắc chữ chỉ là tư liệu truyền miệng, không chứa tư liệu chữ viết.
c)Mọi chi tiết thần kì trong truyền thuyết đều là sự kiện đã được kiểm chứng.
d)Kiểm tra chéo nguồn: Đối chiếu chứng cứ độc lập.
Đọc ngữ liệu
Trong ví dụ giả định, một chuông đồng khắc năm 1804 còn nguyên ở đình; một bài viết năm 2020 kể chuông đúc năm 1805 nhưng không dẫn hồ sơ.
Câu 5Mức 3Tự luận
Chọn niên đại có căn cứ trực tiếp hơn và nêu bước kiểm tra tiếp theo.
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay
Câu 6Mức 4Tự luận
Có thể dùng một truyện có phép lạ để khẳng định phép lạ đã xảy ra không?
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay
Câu 7Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Một hồi kí viết nhiều năm sau sự kiện cần được xử lí thế nào?
Câu 8Mức 3Tự luận
Một bản sao bia có thể giúp nghiên cứu nhưng thiếu điều gì so với bia gốc?
0 từ
0/10 ảnh
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Vẽ bài làm
Ảnh bài làm
Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay