Hồ sơ học tập nguyên bản — đọc trước các nhiệm vụ. Các diễn giải, ví dụ và dữ liệu minh hoạ dưới đây được viết mới; không phải bản chép nguồn lịch sử hoặc lời thơ.
Bảo vệ chính quyền và mở rộng công nhận 1945–1954
Sau độc lập, đối ngoại phục vụ bảo vệ chính quyền, tránh thế đối đầu bất lợi với nhiều lực lượng, tranh thủ thời gian và sự ủng hộ. Sách lược với quân Trung Hoa Dân quốc và Pháp thay đổi theo hoàn cảnh; Hiệp định Sơ bộ 6–3–1946, Tạm ước 14–9–1946 là nỗ lực hoà hoãn có nguyên tắc. Phân biệt nhân nhượng có điều kiện với từ bỏ độc lập: mục tiêu cơ bản được giữ trong khi phương thức linh hoạt.
Từ 1950, Trung Quốc, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa công nhận, thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, mở điều kiện tranh thủ hỗ trợ. Thắng lợi Điện Biên Phủ cùng đấu tranh ngoại giao góp phần đưa tới kết quả Hội nghị Giơ-ne-vơ tháng 7–1954. Các văn kiện đình chiến và tuyên bố cuối cùng cần phân biệt về chủ thể kí, loại văn kiện; không nói tất cả các nước dự hội nghị cùng kí một bản hiệp định giống hệt nhau.
Ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ và quan hệ các mặt trận
Giai đoạn 1954–1975, Việt Nam đấu tranh đòi thực hiện các quyền dân tộc, vạch rõ chiến tranh xâm lược, tranh thủ giúp đỡ từ các nước xã hội chủ nghĩa, đoàn kết ba nước Đông Dương, phong trào hoà bình và phản chiến quốc tế. Đối ngoại không chỉ bàn hội nghị mà còn vận động dư luận, đoàn thể, nhân dân. Cần tách chính sách của chính phủ với người dân phản chiến, không coi cả một xã hội nước ngoài cùng lập trường.
Đàm phán Pa-ri bắt đầu 1968, chuyển từ hai bên sang bốn bên 1969. Hiệp định 27–1–1973 ghi nhận cam kết về quyền dân tộc cơ bản, ngừng bắn, rút quân Mỹ và đồng minh, để nhân dân miền Nam quyết định tương lai chính trị. Ngoại giao dựa sức mạnh quân sự, chính trị và tác động trở lại chiến trường; kết quả không chỉ do một trận hoặc một nhà đàm phán. Bài học là độc lập tự chủ, kiên định mục tiêu, linh hoạt sách lược, kết hợp các mặt trận và tranh thủ sự ủng hộ rộng rãi.
Ví dụ đã giải
Tình huống: Đàm phán bắt đầu 1968 nhưng kí 1973 có mâu thuẫn không?
Lời giải: Không. Đàm phán là quá trình nhiều năm với thay đổi thành phần, tương quan và nội dung. Cần ghi rõ đang nói bắt đầu hội nghị hay đạt hiệp định.
Ghi nhớ: Đối ngoại 1945–1975 kiên định độc lập, linh hoạt sách lược, tranh thủ rộng rãi và kết hợp các mặt trận; Giơ-ne-vơ 1954 khác Pa-ri 1973 về hoàn cảnh, nội dung, chủ thể.
