Sinh học 12
Sinh họcLớp 12Phần 6. Chương VI. Môi trường và sinh thái học quần thể

Bài 25. Thực hành: Xác định khu vực phân bố, kiểu phân bố cá thể và ước tính kích thước mật độ của quần thể thực vật hoặc động vật ít di chuyển

Mục tiêu bài học

  • Giải thích và vận dụng nội dung thực hành: xác định khu vực phân bố, kiểu phân bố cá thể và ước tính kích thước mật độ của quần thể thực vật hoặc động vật ít di chuyển.
  • Phân tích bằng chứng, nêu điều kiện và kiểm tra kết luận.

Bài giảng

Bản chất và cơ chế

Ô mẫu: diện tích chuẩn để đếm theo quy tắc xác định.

Mẫu đại diện: bố trí giúp bao quát khu vực, không chọn chỉ nơi đông.

Ước tính kích thước: mật độ mẫu nhân diện tích phù hợp theo giả định đại diện.

Chọn loài cỏ dễ nhận hoặc động vật ít di chuyển an toàn; vạch khu được phép, đặt nhiều ô ngẫu nhiên hoặc theo hệ thống phù hợp. Thống nhất quy tắc cá thể chạm mép, đếm cùng đơn vị và ghi vị trí; không nhổ cây, không vào nước sâu hay lấy động vật bảo vệ.

Vận dụng và giới hạn kết luận

Dữ liệu mô hình năm ô 1 m² có 4,6,5,3,7 cây cùng loài; trung bình 5 cây/m². Khu 100 m² đồng nhất có ước 500 cây nếu mẫu đại diện. Tỉ lệ chênh giữa ô gợi phân bố nhưng không đủ tự khẳng định ngẫu nhiên/nhóm/đều bằng một con số; cần sơ đồ vị trí và quy tắc phân tích.

Vạch ranh giới và hoàn thành sổ ô mẫu

Cần sơ đồ khu đất được phép, thước dây, dây khung ô 1 m², bút và phiếu; chọn một loài cỏ có tiêu chí nhận dạng rõ, không cộng các loài giống ngoài. Vạch khu 10×10 m, chia lưới và chọn năm tọa độ bằng quy tắc ngẫu nhiên trước khi nhìn mật độ. Ghi cây có gốc trong ô, tính mép trên/trái, bỏ mép dưới/phải. Sổ mẫu minh họa: ô (1,2):4, (3,7):6, (5,4):5, (8,1):3, (9,8):7 cây. Tổng 25/5 m²=5 cây/m²; khu 100 m² ước 500 cây nếu đại diện. Bản đồ gốc cây tập trung thành cụm gợi phân bố theo nhóm; khoảng cách đều gợi phân bố đồng đều, không dùng riêng năm số đếm để khẳng định kiểu. Ranh giới khác làm tổng diện tích và quy mô quần thể xét khác; vì vậy phải xác định trước, ghi ngày và loài. Không bước vào vùng cấm, nhổ cây hay đo khi thời tiết nguy hiểm.

Khái niệm chính

Ô mẫu
diện tích chuẩn để đếm theo quy tắc xác định
Mẫu đại diện
bố trí giúp bao quát khu vực, không chọn chỉ nơi đông
Ước tính kích thước
mật độ mẫu nhân diện tích phù hợp theo giả định đại diện

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tính mật độ và ước số cây mô hình 4,6,5,3,7 trong năm ô 1 m², khu 100 m².

    Xem lời giải

    Tổng 25 cây/5 m²=5 cây/m²; ước 5 × 100=500 cây. Nêu giả định vùng đồng nhất, mẫu đại diện, không coi 500 là kiểm kê chính xác.

Ghi nhớ

Ô mẫu: diện tích chuẩn để đếm theo quy tắc xác định.

Mẫu đại diện: bố trí giúp bao quát khu vực, không chọn chỉ nơi đông.

Ước tính kích thước: mật độ mẫu nhân diện tích phù hợp theo giả định đại diện.

Chọn loài cỏ dễ nhận hoặc động vật ít di chuyển an toàn; vạch khu được phép, đặt nhiều ô ngẫu nhiên hoặc theo hệ thống phù hợp.

Dễ nhầm

  • Chỉ chọn ô nhiều cây nhất luôn cho ước tính đại diện.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Năm ô 1 m² trong khu 100 m² có 4,6,5,3,7 cây cùng loài. Mẫu được giả định đại diện để tính mật độ và quy mô, chưa đủ xác định kiểu phân bố từ các số đếm. Không nhận là đã kiểm kê 500 cây.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ô mẫu được hiểu đúng như thế nào?

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mẫu đại diện được hiểu đúng như thế nào?

  4. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với nội dung phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai

    Chỉ chọn ô nhiều cây nhất luôn cho ước tính đại diện.

  6. Câu 5Mức 3Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bốn ô 2 m² có tổng 32 cây. Mật độ mẫu là?

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Tính mật độ và ước số cây mô hình 4,6,5,3,7 trong năm ô 1 m², khu 100 m².

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Nêu cách lập bản đồ phân bố và xử lí cá thể chạm mép.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Trả lời ngắn

    Mẫu 10 m² có 40 cây cùng loài. Mật độ cây/m²?

  10. Câu 9Mức 4Tự luận

    Cùng số đếm 4,6,5,3,7 có thể khẳng định cây phân bố theo nhóm không? Cần ghi thêm gì?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay