Bài 2. Gene, quá trình truyền đạt thông tin di truyền và hệ gene

Mục tiêu bài học

Giải thích và vận dụng nội dung gene, quá trình truyền đạt thông tin di truyền và hệ gene.
Phân tích bằng chứng, nêu điều kiện và kiểm tra kết luận.

Bài giảng

Bản chất và cơ chế

Gene: đoạn DNA mang thông tin tạo sản phẩm RNA hoặc protein.

Phiên mã: tổng hợp RNA dựa trên khuôn DNA.

Dịch mã: tổng hợp chuỗi polypeptide theo thông tin mRNA.

Gene có vùng điều hòa và vùng được phiên mã; ở nhân thực RNA sơ khai thường được xử lí, cắt nối trước dịch mã. Ribosome đọc mã theo bộ ba, mRNA 5′→3′; codon kết thúc không mã hóa amino acid. Mã di truyền có tính thoái hóa và gần phổ biến, không phải mỗi amino acid chỉ có một codon.

Vận dụng và giới hạn kết luận

Hệ gene là toàn bộ vật chất di truyền theo phạm vi xét, khác số gene đang biểu hiện. Khi tính protein cần nêu có codon mở đầu/kết thúc, đã cắt nối hay chưa và có bỏ methionine đầu hay không. Dữ liệu trình tự ngắn trong bài là mô hình, không dùng suy bệnh cá nhân.

Khái niệm chính

Gene: đoạn DNA mang thông tin tạo sản phẩm RNA hoặc protein
Phiên mã: tổng hợp RNA dựa trên khuôn DNA
Dịch mã: tổng hợp chuỗi polypeptide theo thông tin mRNA

Ví dụ

Ví dụ 1
Một khung đọc gồm 301 codon, tính cả 1 codon kết thúc, không có intron. Chuỗi mới có bao nhiêu amino acid nếu giữ methionine đầu?
Xem lời giảiẨn lời giải
Có 300 codon mã hóa nên 300 amino acid. Kết thúc không mã hóa; giữ amino acid đầu theo điều kiện.

Ghi nhớ