Sinh học 12
Sinh họcLớp 12Phần 3. Chương III. Mở rộng học thuyết di truyền nhiễm sắc thể

Bài 15. Di truyền gene ngoài nhân

Mục tiêu bài học

  • Giải thích và vận dụng nội dung di truyền gene ngoài nhân.
  • Phân tích bằng chứng, nêu điều kiện và kiểm tra kết luận.

Bài giảng

Bản chất và cơ chế

Gene ngoài nhân: gene trong ti thể hoặc lục lạp theo phạm vi bài.

Lai thuận nghịch: hai phép lai đổi vai trò bố và mẹ.

Di truyền theo dòng mẹ: đặc điểm truyền chủ yếu qua tế bào chất trứng trong mô hình.

Ti thể và lục lạp có DNA riêng. Trứng thường cung cấp phần lớn tế bào chất nên một số tính trạng ngoài nhân theo dòng mẹ; không biến quy tắc điển hình thành tuyệt đối mọi loài. Hiệu ứng mẹ do gene nhân ảnh hưởng trứng khác di truyền gene ngoài nhân.

Vận dụng và giới hạn kết luận

Lai thuận nghịch khác kết quả gợi ý vai trò nguồn bố/mẹ nhưng chưa đủ chứng minh riêng gene ngoài nhân: liên kết giới tính và hiệu ứng mẹ cũng cần xem. Theo dõi nhiều thế hệ và bằng chứng DNA bào quan; không dùng mô hình để chẩn đoán cá nhân.

Khái niệm chính

Gene ngoài nhân
gene trong ti thể hoặc lục lạp theo phạm vi bài
Lai thuận nghịch
hai phép lai đổi vai trò bố và mẹ
Di truyền theo dòng mẹ
đặc điểm truyền chủ yếu qua tế bào chất trứng trong mô hình

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Mô hình lục lạp chỉ truyền từ mẹ: mẹ lá xanh × bố lá trắng cho con thế nào? Đổi chiều lai thì sao?

    Xem lời giải

    Con theo kiểu lục lạp mẹ: chiều đầu xanh, chiều đổi trắng theo giả định sống được. Không dùng tỉ lệ Mendel 3:1; cần ghi đây là mô hình đơn giản, thực tế có thể dị thể lục lạp.

Ghi nhớ

Gene ngoài nhân: gene trong ti thể hoặc lục lạp theo phạm vi bài.

Lai thuận nghịch: hai phép lai đổi vai trò bố và mẹ.

Di truyền theo dòng mẹ: đặc điểm truyền chủ yếu qua tế bào chất trứng trong mô hình.

Ti thể và lục lạp có DNA riêng.

Dễ nhầm

  • Mọi tính trạng theo mẹ đều chắc chắn do gene ti thể.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Gene ngoài nhân được hiểu đúng như thế nào?

  2. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Lai thuận nghịch được hiểu đúng như thế nào?

  3. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với nội dung phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai

    Mọi tính trạng theo mẹ đều chắc chắn do gene ti thể.

  5. Câu 5Mức 3Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mô hình ti thể chỉ từ mẹ: con đực mang biến thể ti thể có truyền qua tinh trùng không?

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Mô hình lục lạp chỉ truyền từ mẹ: mẹ lá xanh × bố lá trắng cho con thế nào? Đổi chiều lai thì sao?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 4Tự luận

    Tại sao cùng khác biệt lai thuận nghịch chưa xác định một cơ chế duy nhất?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 2Trả lời ngắn

    Mô hình 80 con đều nhận lục lạp từ mẹ. Bao nhiêu con nhận lục lạp bố nếu không có ngoại lệ?