Công nghệ 11 — Công nghệ cơ khí và Công nghệ chăn nuôi
Công nghệLớp 11Phần 10. Công nghệ chăn nuôi · Chương III. Công nghệ thức ăn chăn nuôi

Bài 8. Sản xuất và chế biến thức ăn chăn nuôi

Mục tiêu bài học

  • Giải thích và phân biệt các nội dung cốt lõi của sản xuất và chế biến thức ăn chăn nuôi.
  • Lập kết luận và sản phẩm hồ sơ cụ thể cho tình huống: Phiếu lô ghi tổng 500 kg nhưng mất nhãn một bao nguyên liệu. Có thể chỉ cân đủ rồi đóng gói không?

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Sản xuất thức ăn tạo nguồn nguyên liệu và sản phẩm theo tiêu chuẩn; chế biến thay đổi kích thước, cấu trúc hoặc đặc tính để dễ sử dụng, bảo quản và tiêu hóa trong điều kiện phù hợp. Phương pháp cơ học gồm cắt, nghiền, phối trộn; nhiệt gồm nấu hoặc xử lí công nghiệp; sinh học khai thác hoạt động vi sinh vật có ích theo quy trình được kiểm soát. Mỗi cách có ưu, nhược và rủi ro; nghiền càng nhỏ không luôn tốt cho mọi loài, mọi giai đoạn.

Vận dụng và kiểm soát

Dây chuyền thức ăn hỗn hợp thường có tiếp nhận/kiểm nguyên liệu, làm sạch và xử lí phù hợp, định lượng, phối trộn, tạo dạng khi cần, đóng gói và kiểm tra. Bản ghi lô giúp truy xuất khi sai nguyên liệu. Cân bằng khối lượng phải nêu hao hụt và phần không đạt, không gọi mọi hao hụt là “mất nước” khi chưa có chứng cứ. Học sinh dùng sơ đồ giấy; máy nghiền, nhiệt, bụi và phụ gia do giáo viên/người chuyên môn quản lí. Không tự lên men, xử lí hóa chất hay dùng sản phẩm học tập cho động vật.

Phương pháp hóa học và công nghệ cao

Phân loại in trong sách có phương pháp vật lí, hóa học và sử dụng vi sinh vật. Vật lí gồm làm nhỏ và tác động nhiệt; hóa học dùng tác nhân được phép để biến đổi thành phần hoặc cấu trúc nguyên liệu theo quy trình chuyên môn, chẳng hạn nguyên lí xử lí phụ phẩm nhiều xơ. Hóa học không đồng nghĩa rửa sạch bằng nước, cũng không được tự trộn kiềm, ure hay hóa chất vào thức ăn; sai nguyên liệu/tồn dư có thể gây hại. Công nghệ vi sinh dùng chế phẩm hợp lệ trong điều kiện thẩm định; dây chuyền tự động phối hợp cân định lượng, trộn, tạo dạng và kiểm lô. Tự động không thay việc kiểm nhãn và chất lượng. Sản phẩm học tập là bảng chọn phương pháp theo mục tiêu cùng giới hạn an toàn, không thực hành hóa chất hoặc lên men.

Khái niệm chính

Chế biến cơ học
Làm thay đổi kích thước hoặc phối trộn bằng tác động cơ học
Chế biến nhiệt
Dùng tác động nhiệt theo quy trình phù hợp để biến đổi nguyên liệu
Chế biến sinh học
Dùng hoạt động sinh học được kiểm soát để biến đổi nguyên liệu

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Lô mô hình có 500 kg đầu vào, sản phẩm đạt 475 kg. Tỉ lệ thu sản phẩm đạt bao nhiêu phần trăm?

    Xem lời giải

    475/500×100=95%; chưa xác định nguyên nhân 25 kg chênh nếu thiếu dữ liệu.

  2. Ví dụ 2

    Phiếu lô ghi tổng 500 kg nhưng mất nhãn một bao nguyên liệu. Có thể chỉ cân đủ rồi đóng gói không?

    Xem lời giải

    Chưa thể chấp nhận lô chỉ vì khối lượng đủ.

    Mất nhãn khiến chưa xác định thành phần, nguồn gốc và an toàn của một nguyên liệu.

    Tạm giữ hồ sơ/lô theo quy trình và truy xuất thông tin qua người phụ trách trước quyết định.

    Không nếm, ngửi gần hay cho vật nuôi ăn để nhận diện nguyên liệu.

Ghi nhớ

Chế biến cơ học: Làm thay đổi kích thước hoặc phối trộn bằng tác động cơ học; Chế biến nhiệt: Dùng tác động nhiệt theo quy trình phù hợp để biến đổi nguyên liệu; Chế biến sinh học: Dùng hoạt động sinh học được kiểm soát để biến đổi nguyên liệu.

Dễ nhầm

  • Cứ nghiền nhỏ hơn thì thức ăn luôn tốt hơn bất kể loài và thiết bị. Kích thước phải phù hợp khả năng sử dụng, bụi, hao tổn và yêu cầu dinh dưỡng của đối tượng.

Bài tập

Đã đúng 0/8 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong sản xuất và chế biến thức ăn chăn nuôi, mô tả nào giải thích chính xác «Chế biến cơ học»?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép từng khái niệm với vai trò riêng; không coi các vai trò là đồng nghĩa.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Cứ nghiền nhỏ hơn thì thức ăn luôn tốt hơn bất kể loài và thiết bị.

  4. Câu 4Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ phù hợp với mô tả: Dùng hoạt động sinh học được kiểm soát để biến đổi nguyên liệu. Đó là .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình xử lí hồ sơ học tập sau theo quan hệ trước–sau (không phải hướng dẫn tự vận hành thiết bị hay xử lí vật nuôi).

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Định lượng theo công thức đã được duyệt
    2. 2Kiểm hồ sơ nguyên liệu đầu vào
    3. 3Kiểm lô và ghi truy xuất trước xuất kho
    4. 4Mô tả phối trộn và tạo dạng trong sơ đồ
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Lô mô hình có 500 kg đầu vào, sản phẩm đạt 475 kg. Tỉ lệ thu sản phẩm đạt bao nhiêu phần trăm?

  7. Câu 7Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai kết luận có căn cứ.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Phiếu lô ghi tổng 500 kg nhưng mất nhãn một bao nguyên liệu. Có thể chỉ cân đủ rồi đóng gói không? Đây là hồ sơ giả định, không yêu cầu thực hiện thao tác vật lí. Trình bày kết luận, bằng chứng và giới hạn an toàn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 9Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Một hồ sơ mô tả dùng tác nhân được phép để biến đổi cấu trúc nguyên liệu nhiều xơ trong quy trình đã thẩm định. Xếp đúng nhóm phương pháp và giới hạn học tập.