Công nghệ 11 — Công nghệ cơ khí và Công nghệ chăn nuôi
Công nghệLớp 11Phần 3. Công nghệ cơ khí · Chương III. Các phương pháp gia công cơ khí

Bài 10. Dự án: Chế tạo sản phẩm bằng phương pháp gia công cắt gọt

Mục tiêu bài học

  • Giải thích và phân biệt các nội dung cốt lõi của dự án: chế tạo sản phẩm bằng phương pháp gia công cắt gọt.
  • Lập kết luận và sản phẩm hồ sơ cụ thể cho tình huống: Lập báo cáo ngắn cho tấm giả định 240±1 mm đo 241,2 mm, rộng 80±1 đo 80,3 mm, có ba via; chưa thử tải.

Bài giảng

Kiến thức và mối liên hệ

Dự án tạo giá móc cần sản phẩm thiết kế, quy trình, kế hoạch an toàn, bảng kiểm và báo cáo. Mẫu nguyên tác dùng tấm nhôm 240×80×8 mm, góc bo R8, hai lỗ lắp Ø6 tại (20;60), (220;60), ba vị trí móc tại (60;25), (120;25), (180;25), tọa độ mm từ góc trái dưới. Thiết kế này khác bài mẫu in; mọi vị trí phải nằm trong tấm, khoảng cách tâm và mép phải được kiểm. Không tự gán khả năng chịu tải từ độ dày; phần chịu lực và liên kết cần người có chuyên môn duyệt.

Vận dụng và kiểm soát

Sản phẩm học sinh có thể là bản vẽ/CAD 2D không nối máy cùng mô hình bìa; sản phẩm nhôm chỉ gia công trong xưởng dưới giám sát, máy khoan, cắt và tarô do người có chuyên môn thực hiện. Hồ sơ công nghệ: xác lập bản vẽ, lấy dấu trên mô hình, lập kế hoạch gia công lỗ và đường bao, hoàn thiện mép, kiểm kích thước và báo cáo. Bảng kiểm giả định: rộng 80,3 mm so yêu cầu 80±1 đạt; dài 241,2 so 240±1 không đạt; mép còn ba via không đạt. Không ghi “đã thử tải” nếu chưa thử trong điều kiện được phê duyệt.

Sơ đồ nguyên tác phục vụ phân tích dữ liệu

Sản phẩm CAD 2D an toàn

Mô hình CAD không nối máy: đặt đơn vị mm; tạo lớp đường bao và lớp kích thước; vẽ hình chữ nhật từ (0;0) đến (240;80), bo bốn góc R8; đặt hai tâm lỗ Ø6 tại (20;60) và (220;60). Ba vị trí móc có tâm (60;25), (120;25), (180;25). Dữ liệu thiết kế giấy bổ sung của đề: ba móc đuôi ren M5×0,8, đoạn ren 10 mm, lắp vào ba lỗ ren M5 xuyên tấm; phiếu thông số của mô hình quy định lỗ mồi 4,2 mm, không nhầm với hai lỗ lắp Ø6. Ba vòng tròn nhỏ trên hình chỉ kí hiệu vị trí tâm, không biểu diễn đường kính lỗ mồi. Đây là dữ liệu đề, không phải chứng nhận phụ kiện hay hướng dẫn học sinh khoan/tarô. Ghi chiều dày 8 và dung sai kích thước bao ±1 mm trong hồ sơ mô hình; kiểm tâm nằm trong đường bao. Xuất bản PDF có thước kích thước, ghi “mô hình học tập, chưa chế tạo/chưa thử tải”. Không xuất G-code hoặc truyền lệnh tới máy. Bảng công nghệ cần nêu dụng cụ, người thực hiện và phép kiểm ở mỗi nguyên công, không chỉ ảnh CAD.

Hồ sơ dự án mẫu: vật tư, phân công và quyết định

Bản in giao dự án giá móc từ phôi 300×100×10 mm và có các khâu thiết kế, lấy dấu, gia công lỗ/ren theo thiết kế, gia công đường bao, làm cùn cạnh và báo cáo; mốc gia công tham khảo 60 phút không phải lí do bỏ an toàn. Mẫu nguyên tác trong bài có kích thước khác, không chép số liệu mẫu in. Danh mục mô hình đã chốt: 1 phôi nhôm 250×90×8 mm để tạo tấm 240×80×8 mm, bo R8; 3 móc đuôi ren M5×0,8 dài đoạn ren 10 mm cho ba tâm đã nêu; 2 lỗ lắp Ø6. Phiếu thiết kế giấy cho ba lỗ ren M5 và lỗ mồi 4,2 mm theo dữ liệu đề; không tự đồng nhất với lỗ lắp Ø6. Kí hiệu vị trí móc trên hình không thể dùng làm đường kính lỗ mồi. Chỉ là hồ sơ học tập: tính bền, loại nhôm cụ thể, thiết bị gá và tải sử dụng thực phải do chuyên môn thẩm định trước chế tạo/sử dụng, không suy từ bản vẽ giấy.

Khâu hồ sơNgười chịu trách nhiệm trong mô hìnhĐầu ra/tiêu chí
Thiết kếNhóm học sinh và giáo viên kiểmPDF đơn vị mm; đủ phôi, vật tư móc, kích thước tấm, R8 và năm tọa độ tâm
Lấy dấuHọc sinh trên bìa; xưởng trên kim loạiDùng một gốc tọa độ; hai tâm lắp cách 200 mm; ba tâm móc cách nhau 60 mm
Gia công lỗ và đường baoChỉ người có chuyên môn tại xưởng được duyệtHai lỗ lắp Ø6, ba lỗ ren M5 theo phiếu; đường bao 240×80, R8; phân biệt đường kính lỗ mồi 4,2 với ren danh nghĩa 5 mm
Hoàn thiện và đoNgười phụ trách thực hiện an toànKhông ba via; kích thước bao sai lệch không quá ±1 mm; kiểm mối ren theo phụ kiện
Báo cáoNhóm học sinh phân tích phiếu giả địnhRộng 80,3 đạt khoảng 79–81; dài 241,2 không đạt khoảng 239–241; còn ba via không đạt; tải chưa kiểm

Kết luận phiếu giả định đã điền: chưa nghiệm thu kích thước/mép và chưa cho sử dụng chịu tải. Người phụ trách quyết định sửa, đo lại, duyệt liên kết và điều kiện sử dụng; không viết rằng đã chế tạo hoặc thử tải. Nộp CAD/bìa và bảng đánh giá, không tự vận hành máy hoặc lắp lên tường. Các số liệu vật tư, ren và lỗ mồi là đầu vào của mô hình nguyên tác, không thay phê duyệt xưởng thật.

Khái niệm chính

Bản vẽ dự án
Hồ sơ hình học và yêu cầu dùng làm căn cứ chế tạo
Bảng kiểm
Danh sách tiêu chí cùng dữ liệu để đánh giá sản phẩm
Báo cáo dự án
Trình bày giải pháp, quy trình, kết quả và giới hạn bằng chứng

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Trong bản vẽ nguyên tác, hai lỗ lắp tại x=20 mm và x=220 mm, cùng y=60 mm. Khoảng cách tâm bao nhiêu mm?

    Xem lời giải

    220−20=200 mm vì hai tâm cùng tung độ.

  2. Ví dụ 2

    Lập báo cáo ngắn cho tấm giả định 240±1 mm đo 241,2 mm, rộng 80±1 đo 80,3 mm, có ba via; chưa thử tải.

    Xem lời giải

    Chiều dài và mép chưa đạt, chiều rộng đạt.

    241,2>241; 79≤80,3≤81; ba via không đáp ứng yêu cầu mép an toàn.

    Đề xuất người phụ trách xem sửa chiều dài, làm sạch ba via rồi đo lại, giữ bản ghi cũ.

    Ghi rõ hồ sơ giả định và chưa thử tải; học sinh không tự dùng máy hoặc treo vật nặng.

Ghi nhớ

Bản vẽ dự án: Hồ sơ hình học và yêu cầu dùng làm căn cứ chế tạo; Bảng kiểm: Danh sách tiêu chí cùng dữ liệu để đánh giá sản phẩm; Báo cáo dự án: Trình bày giải pháp, quy trình, kết quả và giới hạn bằng chứng.

Dễ nhầm

  • Bảng số liệu giả định có thể ghi như kết quả thực nghiệm đã quan sát. Dữ liệu mô hình phải ghi giả định; kết quả thực phải có lần đo, điều kiện và người thực hiện.

Bài tập

Đã đúng 0/8 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong dự án: chế tạo sản phẩm bằng phương pháp gia công cắt gọt, mô tả nào giải thích chính xác «Bản vẽ dự án»?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép từng khái niệm với vai trò riêng; không coi các vai trò là đồng nghĩa.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Bảng số liệu giả định có thể ghi như kết quả thực nghiệm đã quan sát.

  4. Câu 4Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ phù hợp với mô tả: Trình bày giải pháp, quy trình, kết quả và giới hạn bằng chứng. Đó là .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình xử lí hồ sơ học tập sau theo quan hệ trước–sau (không phải hướng dẫn tự vận hành thiết bị hay xử lí vật nuôi).

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Lập bản vẽ và tiêu chí giá móc
    2. 2Lập bảng kiểm và báo cáo có nguồn dữ liệu
    3. 3Tạo mô hình giấy hoặc theo dõi xưởng được phép
    4. 4Duyệt kế hoạch an toàn cùng giáo viên
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Trong bản vẽ nguyên tác, hai lỗ lắp tại x=20 mm và x=220 mm, cùng y=60 mm. Khoảng cách tâm bao nhiêu mm?

  7. Câu 7Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn đúng hai kết luận có căn cứ.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Lập báo cáo ngắn cho tấm giả định 240±1 mm đo 241,2 mm, rộng 80±1 đo 80,3 mm, có ba via; chưa thử tải. Đây là hồ sơ giả định, không yêu cầu thực hiện thao tác vật lí. Trình bày kết luận, bằng chứng và giới hạn an toàn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 9Mức 3Trả lời ngắn

    Từ bản vẽ mô hình dưới đây, hai vị trí móc ngoài cùng cách nhau bao nhiêu mm?

    Bản vẽ giá móc nguyên tác